Lo hâl khû i ngaimawh maw?
Thingtlang lam unaute chuan ram zau tak tak vâtin buh hmun leh thlai chînna hmun tur an bawh êng leh ta chur chur mai. An hâl leh mek bawk.
An thing kih zozai hi a uiawm bik viau maw? An lo hâl vanga boruak bawlhhlawh insiam zawng zawng hi a pawi bik viau maw?
Khawpuiah i awm a, thui lo tê-ah pawh hun i ren vang leh i kal peih loh vangin motor-in i kal a. Nangmah vang khan motor-in kum tam tak chhung boruak bawlhhlawh a lo siam tawh ṭhin. Anni chu ni khatah pawh thui tak tak kein an kal a, kum khatah hian anmahni vangin motor khû a tam phah lo teh asin. Hmang tam hek lo maw le.
Khawpuiah i awm a, bazarah i kal a, polythene-in chawhmeh leh thil dang i hâwn a. I thil hawn tam tak chu sarânga infûn sa a ni leh bawk. I polythene hman tawh chu i bazar dawnah ken chhuah nawn nachang hre lovin a thar i hawn belh zel a. I chhêk khâwl hnuk a, a tawpah i paih leh ṭawk zel a. Chutiang chuan kum tam tak tui luan kawr leh lui dung tibawlhhlawhtu i lo ni tawh ṭhin asin.
Anni erawh chuan an polythene neih ang chhun chhunte ṭangkai takin an hmang nawn zawk fo asin. Thingtlangpa thil thawn che tuamna polythen uk khak tawh aṭang khan i hrethiam mai lo'm ni?
Chaw ei ho nikhuain thleng sil pumpelhna atan disposable thleng leh no hmangin he khawvel hi hun rei tak chu i lo tibawlhhlawh tawh a. Vawiina hman khat daih thil i hman khan a rei lo berah kum 20 chhung chu khawvel a tibawlhhlawh zui dawn a; a daih rei ho phei chuan kum 500! Ṭawih ral thei, thing leh mau aṭanga siam thil khaina bag leh dispo te an man a to deuh zawk avangin i hmang ṭha duh bawk si lo.
Anni zinga mi tam tak chuan tun thlengin ruai siamna atan changêl hnah an la hmang asin. Changêl hnah hmang lote pawhin thleng an la hmang nasa teh a nia. Hman khat daih lo hmang ve ṭhin tam tak pawh changêl leh thlengah an kir leh mek zawk a ni.
Tui bottle pawh hmang nawn duh lova i paih zel lai khan anni chuan tui paina bik neiin vawi tam tak a ngai an hmang nawn a nia.
I fridge leh AC hman avangin hun rei tak boruak bawlhhlawh i lo siam tawh. Electric hmanna tur tam tak i neih vangin chu i electric hman tur siam chhuahna tur chuan lungalhthei leh oil tam tak kâng vangin boruak i lo tibawlhhlawh tawh asin. Anni chuan Zo thlifim leh thing buk hlim hnuai an la hman ṭangkai a, boruak bawlhhlawh chu an thlen tlem teh a nia.
Loneitute hian an khawsak a lo ziaawm ve deuh theihna tur mai pawh ni lo, an dam khawchhuahna tura hetia kum khata vawi khat boruak bawlhhlawh an han siam ve ṭhin hi tu nge maw i nih a, han ngaimawh viau tur i nih bik le?
Hun a kal ang a, tuna an thlawhlai hi chu nakin lawkah ram ngawah a chang leh mai dawn. I dispo bungrua leh polythene paih erawh kha chuan kum 500 thleng pawhin leilung pawi a la khawih zui zel dawn a nia.
Inngaihtuah chiang hle rawh. Tu nge he leilung tibawlhhlawh nasa zawktu chu han chhût chet chet teh le.
- C Lalṭhazuala, Vengthlang, Champhai