Written by
- K.Remruatfela

Parliament Session ka chhim ve a

India ram hi khawvela Democracy ram lian ber a ni a, Democracy banpui ti pawhin an sawi hial ṭhin. India rama rorelna sang ber chu ‘Parliament House’ an ti a, Lok Sabha (House of the People) leh Rajya Sabha (Council of the State) tiin an ṭhen hrang leh a ni.

Chu rorelna In sang ber Parliament House zinga a pakhat zawk Lok Sabha-ah chuan kan Lok Sabha MP (Members of Parliament) duhsakna zarah May 6, 2015 khan ka ṭhiante nen kan chhim ve a. TV leh chanchinbu chauha kan lo hmuh ṭhin, India ram rorelna khawl a taka ka han hmu a, a chhung ka han lut ve ta mai chu mumangte pawh a ang rum rum hialin ka hria. Midangte lakah chuan thil ho viau pawh niin lang mah se, keia tan erawh chuan a hluin a ropui takzet. Ka ticket pawh ka la dah ṭha kiau mai.

He Parliament session chhim tur hian MP tu emaw ber hnen aṭanga Reservation seat neih phawt a ngai a. Ticket tel lo chuan luh mai mai theih a ni lo. Ticket neih hnuah pawh kawng a la awlai lo ang reng khawp mai. Kei tak chuan ka lo chhinchhiah lo a, ka ṭhianpa chuan vawi 9 lai Security checking kan paltlang niin a sawi. A indawt te te in kan thil neih ve angte min laksak a, Security checking step tawp dawn lamah phei chuan kan rawmal, Pen leh Note bu, Braclet, Sana chenin min chhuhsak fai ta vek a. A tawi zawngin kan neih zawng zawng min lak sak a, kutbengin min luhtir a ni deuh ber.

Chutianga Security checking zawng zawng kan paltlang hnu chuan Lok Sabha Parliament session chhim ve tur chuan Gallery lamah Receptionist fel tak takten min hruai phei ta a. A gallery-a awm kan nih vangin Lok Sabha member te chevel pawh a lang chiang hle. A taka hmuh kan beisei phak ngai reng reng loh - LK Advani, Amit Shah, Rahul Gandhi, Arun Jaitley, Sushma Swaraj etc te hmun leh hmuna ka han hmu a, House chhunga an chetla vel ka mit lawng ngeia ka han hmu ve ta mai chu a ropui ka ti em em a. Chulai hmuna ngeia la ṭhu ve thei tur pawhin chona leh phurna min pe nasa hle.

Chutihlai erawh chuan, ka rin ang ni lo leh mak ka tih em em mai chu kan MP rualte House chhunga an invawng tawk lo lutuk kha a ni. Member-in motion a put luh laiten a ṭhente chu a hnungah an lo titi mai mai a, a hnung kila mite phei chuan earphone vuah chungin Laptop te an lo khawih dun thul. Speaker lo luhlai te pawh kha an bengkhawn teh chiam loin a lang. Chutihlai vek erawh chuan a thlirtu mipuite chungah erawh discipline an kengkawh nasa leh em em thung a. Bawp khawkhera ṭhut an phal lo a, phun rik pawh an phal lo a, mutthluk phei chu khap tlat a ni. Kei pawh vawikhat ka han buk ve zeuh vangin kam khat ka tawh phah nghe nghe a ni.

Mizote hian kum 1950, Parliamment hmasa ber (Provisional Parliament) aṭang khan member pakhat kan lo intir ve tawh ṭhin a. Mizote zinga MP hmasa ber chu Hnamchawm mipuite lal leh a vua vangte awpbehna lak ata zalenna meichher chhit en sak a, Sapho hnuaichhiahna tur ata nasa taka Mizo mipuite thlavang hauhsaktu, Mizo Union Party kulhpui Pu Ch. Saprawnga kha a ni a. Partliament puitlinga member hmasa ber erawh chu Assam Public Service Commission Chairman pawh lo ni tawh ṭhin, Pu R. Thanhlira kha a ni thung. Anni hnuah zel pawh hian Mizoten Lok Sabha leh Rajya Sabha-ah aiawh pakhat ve ve kan intir ve ta zel a. An phak tawk ṭheuhah Mizo mipui tan hna nasa tak an thawk vek hlawm a, an inpekna a ropuiin an fakawm em em a ni.

Amaherawhchu, famkim lohna khawvela piang kan nih ang bawkin heng kan MP kal ta zawng zawngte hian duhthusam tawk lohna pawh an nei tam ve em em hlawm a. ‘MP ngawi reng’ tih angrengte pawh hi Mizo mipuite benga ri ngun pawl tak a ni hial ta ve ang. Kan ram bil, Mizoram hi phai ram te nena kaikhina ram chhengchhe tak leh a dung leh a vang zawng pawha teha zim tak a nih avangin Lok Sabha emaw Rajya Sabha emaw hmuna aiawh intir turin member pakhat bak kan la phak ve rih lo a. Chuvangin, a bikin Lok Sabha-ah phei chuan kan aiawh tur awmchhun MP pakhat chauh inthlan pui awm apiangin kan thlang ziah ṭhin kha a ni a. Ram pum rorelna khawl sang bera Mizo mipui zawng zawng aiawha ding ṭhin an nih avangin an mawhphurhna pawh a sang viau a ni.

Mizo mipuiten kan aiawh tura MP kan thlan chhuah awmchhun an nih vang hian mipuite pawh hian kan MP te lakah kan beisei a sang lo thei lo a. Kan duh ang leh kan beisei anga thawm an neih len tawk loh ṭhin vanga ‘MP ngawi reng’ tih ṭawngkam pawh hi lo piang ta ni ngei tur a ni. ‘MP ngawi reng’ han tih em tur chuan an ngawi reng bik dawn lo tih chu thil ningkhawng hre pha chinte tan chuan hai rual a ni lo. Chutihlai vek erawh chuan nasa lehzuala an insang phek a, Zoram thlavang hauhna tura thawm an neih len lehzual deuh deuh erawh a ngai tak zet tawh a ni tih a lang chiang hle.

Chanchinbu leh media hrang hrangah Mizoramin kan mamawh hrang hrang nia kan hriatte tarlan a ni tawh ṭhin a. Heng hi a pawimawh lo e tihna ni loin, chung zawng zawng ai pawha pawimawh lehzual chu Zoram chhanna tura huaisen taka Delhi tlanga au ngam, hnamdangte pawhin an zah a, an hotu en ni phak tur khawpa mi thiam, zam hauh lo leh timna nei hauh loa Parliament house-a au piap piap ngam, Mizo pa hi a ni.

Tuna kan ram dinhmun ngaihtuah chuan sap hoin Philosopher an tih ang tak tak mi, mi fing, mi ril leh mi thukte hi Zoram hian a mamawh takzet tawh a ni. Chung mite chauh chuan kan ram hi retheihna khur ata an khai chhuak leh thei ang. Kohna chhangtu kan ni thei dawn em le?