Written by
Dr. C. Lalrampana
RÃLTHUAM DAH NGAM LO
India leh China LAC lama inep mêk boruakah a tawn tawnin India & China-te'n tun thlengin an ralthuam an la hnukkir/ dah ngam lo ve ve. Chutiang bawkin Assam leh Mizoram inrina lamah pawh Mizoramin Assam state nena ramriah ralthuam a la hnukkir/ dah ngam lova police duty pawh a la dah chhunzawm zel niin a lang.
Hei bakah hian Mizoram Sorkar chuan a rãldo mek COV ID-19 hripui nen Seol thlan kotlang, Death of Actual Control (DAC) lama an inep mêkna aṭangin a ralthuam chhawp luhte a la hnukkir/ dah ngam lo a ni. Ralthuam hnuh kir ahnekin Mizoram Sorkar chu nasa zawka hmelma hmachhawn turin a inbuatsaih sauh sauh a, 'Jan Andolan' campaign beihpui thlak ni pah fawmin hmelma doral suat rem turin October 26 - November 9, 2020 chhung, 'No tolerance fortnigh' a buatsaih a. Hemi chhung hian Sorkar chuan dimna leh timna nei hauh lovin DAC-ah hmelmate tudai turin ṭan a la dawn a ni.
He inhmachhawnna turah hian pawi sawi lo mipuite'n hliam an tawrh loh nan mipuite inveng uluk turin an hriattir a; chung an lo invemhma tura hmanraw hrang hrang a pawmpui (approved weapons)-te chu hetiang hi a ni:
1. Hmai tuamna (Face mask)
2. Damdawi hmanga kutsilna (Hand sanitizer)
3. Mipui inhlata awm (Social distancing)
4. Hmai kãwr (Face shield)
5. Lukhum (Head cap)
6.Kut sifai (Hand washing)
Hmêlma Covid-19 hripui hian China Sorkar puihna ralthuam tunlai ber ber dawngin 'chemical weapon' a hman tel avangin Sorkar sipai leh mipuite tan do hneh a har hle a, chuvangin, fing tak leh awmze nei taka lo dolet a ngai a ni.
Hei vang hian rãl hmatawngte phei chuan dorãl hmachhawn tak tak turin PPE thuam famkim nen DAC lam hi an pan dawn a ni. He rãldo beihpui thlak chhung hian mipui nunau pawi sawi lote'n hliam an tawrh loh nan Sorkar chuan mipui luhlul leh thu awih lote chu dimna nei hauh lovin a thunun dawn a, chuvangin, mipuite fimkhur thei ang bera sorkar thu an awih a, an zawm a ngai dawn a ni.
Hmelma nunrawng tak Covid-19 hripui hian March 27, 2020 aṭang khan Mizoram State hi a bei buai ṭan a. A ram luah mekah leh 'Death of Seol Control (DAC)' ah hnuh luh tumin a la bei char char reng a, Central Seol Jail-ah tantir tumin theihtawp a chhuah chhunzawm zel a ni.
Hetih lai hian Mizoram Sorkar chuan ngawrh taka ram venhimna kawng hrang hranga a thawh nasat êm avang leh LLTF/VLTF/ DLTF/ SLTF/ NGO/ MJA political party hrang hrangte nen kil tin aṭanga a ram mipuite ṭanrualna avangin Central Seol Jail-a tãng chu an la awm em lova, mipui nunau pawi sawi lo hliam tuar erawh Aizawl khawpuiah leh district khawpui hrang hrangah an tam sãwt hle.
Central Seol Jail-a tang tumah man an la awm loh chhan ber hi Pathian venhimna vãng liau liau a ni a, chapo pui nana hman chi a ni lo. Mihring thil tih theihna piah lam (miracle) a ni.
Hetianga hun ṭha kan neih lai hian mipuite kan zavaiin fimkhur lehzual ila, kan rãlthuam (war weapons) tarlan takte khi dah mai mai lovin englai pawhin heng rãlthuamte hian kan kalna hmun leh awmna hmun apiangah inthuam ila, zãm lo leh beidawng lovin fimkhur takin kan hmêlma hi i bei zel ang u.
Hla phuah thiam Pu R. Thanghuta'n (1894-1954), Ka rãlthuamna ka dah ngam lo; Aw ka chênna ralṭitna hmun, Nitin thlemtu chuan min do thin, Ka tlantu chu phatsan turin, tih hla a lo phuah tawh angin nitin hripui lêng hian Central Seol Jail (CSJ)-a min khung luha min hnuh liam tumin min do/ bei reng a ni. Setana lahin tlantu Isua kan rinna tidal tur leh phatsan turin min bei ve reng a, chuvangin, kan rãlthuamte dah ngam tur kan lo ni rêng rêng hlei nêm le.
Zoram ṭang fan fan
Aw! Zoram ṭang fan fan.
NB: Hei hi keima ngaihdan leh hmuh dan ka tarlanna a ni a, mimal, pawl leh sorkar sawichhiatna ni lovin hripui laka kan fimkhur tlan theih nana ka ziah a ni e. Ref. Article 19(1)(a).