Inzir fing tawh ila!
Mizote hi hnam huaisen, dorâl hmaa zâm ngai lo leh mi kawlhsen tak kan ni ṭhin. Hun a inher danglam zel a, hmasâwnna leh changkânnain kil tin min thleng pha ta. Mi huaisen tak ni ṭhin kha engtik lai aṭangin nge insawiṭhaih leh insawi hlauhawmsiak hi kan lo uar tâk em em tih hi ngaihtuah tham tak zawng a ni.
Tun hma lam Mizote’n politics-a kan mit kan lo men tâk hnua Mizo Union a lo din hnu khan Mizorama Congress lo ding kha ‘vai party’ tia sawiin ṭawngkam thiam takte khan an tlangaupui a, a tam zawk khan kan hmu vai ta êm êm mai a. Tunah chuan tu mahin kan hmu vai tawh lêm hlei lo va; chutih a hnêkin an vai pawlpui BJP chu Kristianna nêk cheptu, Hindutava chawisân tumtu tiin thiam takin an sawi tawh. Tun dinhmuna Mizote’n BJP kan hmuh dan hi a sir riau tawh mai a nih hi, ram tâna an hnathawh ṭhatte leh an hlawhtlinnate a tam tehlul nen.
Tun hma Middle East ram vel, Gulf area-a oil an laih chhuah ṭan lai pawh khan kan ram aṭangin lehkhathiam eng emaw zat kha chuan kal ve tumin dilna an thehlut ve a nih kha. Mahsela, insawiṭhahna a lêng vel a, ‘Pûl hri a lêng a, an thi puk puk mai,’ tih te, ‘A ram mite’n ram dang mi an hua a, an that zel,’ tihte kha an vawrh darh nasa êm êm a; khami avang khan kal tumte pawhin an kal ngam loh phah a ni. Pûl hri lêngin, ram dang mite an that zel lo a niang chu, a hun laia zu kal South Indian ho chu mi hausa tawntaw eng emaw zat an chhuah phah; a uiawm teh asin!
Ram buai a lo tawp a, state kan nih khan all India service cadre hran kan neih chuan harsatna eng eng emaw kan neih tur thu kha tute’n emaw kan hruaitute an hrilh nge ni, state dangte’n an accord-a an neih deuh vek si kha kan nei ve ta lo va. Tunah neih tumin kan han vir kual viau nâ a, central lam khuan min pek an tum hmel rih lo khawp mai.
Mizorama computer a rawn luh chhoh khan ‘Kum 2000 hnu lam computer-in a hmu thei lo,’ ti khan kan han insawiṭhaih leh nasa êm êm khawp a. Nei ve lo leh hre lo zawkte tan chuan khawvel tawp mai hlauhna kha kan nei hman lek lek nia. A hmu thei tih chu sawi pawh a ngai tawh âwm lo ve. Kum 2000 chhoa Mizoram University din a nih dawn khan state enkawl nge, central enkawl ṭha ang tih khan inhnialna a siam nasa êm êm a, a lehlam ve ve khan an ṭanhmun an sawifiah thiam bawk. Nimahsela, central enkawl a ṭhat lohna aiin a ṭhatnain a bûk rit ta a ni ang e, tunah chuan central enkawl niin North East mai ni lo, India ram pum ang pawha chhuanawm tham rank-te a nei chho ta zel chu a nih hi.
Hmanlaia Kelkang harhna kan tih mai pawh kha khawvel tawp mai tura naâi kha an tam êm êm a, a ṭhen mahni ran vulh talh ta vek lah bo lo. A ṭhen lahin khawchhak lungpui a lo lum dâwn tiin an pêm bawk. Tun dinhmunah Kelkang harhna hnu khan khawvel a la tawp lo va; khawchhak lungpui pawh a lo la lum rih lo chu a ni phawt mai.
Hun a rawn kal zel a, National Highway 54 a rawn luh khan mi tam tak chuan Indopui III-na thleng mai tur leh indo kawng a nih tur thu an sawi nasa hle. Tin, internet khawvel mi tlemtein an hmelhriat chhoh hnu khan arsi pakhat kum 2012 tawp lama khawvel rawn dêng tur Nibiru kan insawiṭhaihsiak nasa leh bawk. Ṭhenkhat chuan documentary film-te an siam nghe nghe! Khawvel tawp mai turtein âwm ang tak takin thil ni theite an tarlan bâkah Epica band hla ṭihbaiawm zet mai ‘Cry for the moon’ an han play pah ngei bawk a, hmulthi hi a ding suau suau mai a ni. Nibiru chu tun thlengin a lo la thleng lo chu a ni leh phawt mai a. Khawvel tawp hi kan nghakhlel viau a ni ang chu maw, tawptir hi kan tum zing malh malh hle.
Kum a lo kal zel a, BJP sorkarin Jammu & Kashmir inhung bikna Article 370 a ṭhiah khan kan state inhung bikna Article 371(G) ṭhiat ve tur anga insawiṭhaihna a tam hle. Union Home Minister-in an khawih ve loh tur thu a sawi lawm lawm chung pawh khan insawiṭhaih kan bâng chuang hlei lo va. Tun thlengin an la ṭhiat lo zel chu a nih hi.
Citizenship Amendment Bill, 2019 (tuna Act) put luh a nih dawn khan ram pum huap insawiṭhaihna kha a tam êm êm mai a. CAB chuan an rama sakhuana avanga tihduhdah tuarte chauh a sawi laiin, tihduhdahna tuar reng reng lote thlengin kan insawiṭhaih a, tute emaw nuihzat ruk nih a hlauhawm hle. Khami khan Lok Sabha MP inthlan thlengin nghawng a nei a, khatiang khawpa boruak sosangah khan vote lo tura intiam ber chuan a vote leh ang lawi a!
Tuna kan ram dinhmunah kan airport neih chhun chu Indian Air Force (IAF) kuta hlan chungchang khel a tam leh ta hle mai. A ṭhatna leh ṭhat lohna bûk ai mahin, insawiṭhaihna thlarau bawk a lêng leh a. Damdawi eng pawh mai hian taksa tan ṭhat lohna(side effect) an nei vek a, nimahsela, a ṭhat lohna aiin a ṭhatna a tam zawk miau avangin tute pawhin hlau miah loin kan ei mai. Hetiang chiah hian Lengpui Airport chungchang pawh hi insawiṭhaihna ringawt buaipui lo hian, a ṭhatna leh ṭhat lohna hi bûk ila, a bûk rit zawk zawk lamah kan tlu mai tur a ni.
Insawiṭhaihna hian sakhuana a ni emaw, politics-ah a ni emaw, eng kawngro mah a su thui lo tih hi inzir a va hun ta em! Khawvel tawp tur thu leh hremhmun hlauhawmzia sawi avangin tu mah an piangthar ngawt lo ang bawkin, BJP sawi hlauhawmnate hian tute party mah a vawrh lo va, opposition VC an thlan chuan duhsakna dawng tlem tur ang lek leka sawiin kawngro a su hek lo tihte hi thil thleng tawh aṭangin inzir fing tawh hram ila; hawh u, ko i thlâk tawh teh ang u.
- Thlirtu Sanga