Hluihlâwn thil

Kan Biblea Joshua bung tir lamah chuan Israel-te’n Pathian chaknain Jeriko an la tih kan hmu a. Chumi hnuah Ai khua lak leh tumin an bei a, mahse, Ai khaw ho chuan an lo that a, an ûm chhuak ta tih kan hmu. Jeriko an lak dawnah Pathian chuan Jeriko khawpui an lak hunah a vaia tichimit vek a, engmah hluihlâwn thil la lo turin a ti a nih kha. Nimahsela, Akana chuan rangkachak leh ro hlu dang chu a ît em avangin a lo la ru a, Akana sualna avang khan Israel mipuiin an tuar ta a ni. Mi pakhat sualna avang pawhin a hnam pumin an tuar a, a rapthlak hle mai, Israel mi tam tak an thih phah a ni.

Kan ram pawh hi mak tak maia tuipuiral aṭanga Lalpa zawn chhuah ram kan ni a. Ṭhenkhat phei chuan Israel thlah nia inngaiin, an sakhua hial vuanin Israel ramah an pêm nual a ni. Kohhran pawl hrang kan tam em em a, Sabbath serh kan tihte pawh pawl tam tak a awm bawk. Chutiang chuan Kristian inti rau rau, pawm dan inang lo kan kat nuk a nih hi. Ṭhenkhat lah Thuthlung Hlui lamah lutin Judaism-ah an lo inlet nual bawk a. Hlimsáng chi lah kan tam, khuang a rik hleka awm hle hle thei lo kan kat nawk a. Kohhrana inhmang leh inla fêkfawn fe fe lah kan tam bawk. Chutih rualin, sualna erawh a pung tual tual a, sex hman sualna, ruihhlo, rûkrûk leh tualthah leh a dangte hriat tur a awm deuh reng bawk a nih hi.

Ram changkang zawka sualna kan ràl hriat ṭhinte hi kan ramah pawh a mikhual ta lo hle. Chung sualna kan tihah chuan kohhrana inhmang fe fe leh hlimsang inti deuh deuh thlengin an bâng bik chuang hauh lo. Zawlnei apui lah kan ngah. Chutiang chuan Kristian inti rau rau hi kan inchawh pawlh deuh nuaih a nih ber hi maw.

Engpawhnise, kan ram hian harhna a mamawh a ni ber mai; sorkarnaah te, kohhranah te, ram mipuiahte harhna tak a thlen a ngai. Thuthlunghlui hun ang ni se chuan kan tuar viau tawh ngei ang. Khawngaihna hunah kan awm hlauh a kan vannei phian a, mahse, Pathian thinurna kan tawn buak hun a la thleng ngei dawn a ni. Akana ang mai hian hluihlâwn thil hi kan la nasa lutuk a, duhtawk chin rêng nei lo hian kan duh belh zel a. Chutih laiin, hlim kan duh a, mahse, kan thil tih hian min vaw let nasa em em a ni. Eiruk phei hi chu sualah kan ngai tawh lo emaw tih tur a ni a, piangthar ṭha leh awihawm tak a lang zingah ngeiah pawh hian kan fihlim chuang lo, a nasa hlei hlei emaw aw kan nih tih mai tur a ni. Rui lo hai lo, kohhrana inhmang tak kan tihte hi rui bûk bûk ho ai chuan kan meng fim zawk mah ni te hian a lang. A ram pum huapa ruihhlo kan do nasat ang bawk hian eiruk leh sex hmansualna hi kan do a ngai. Kan ram zim têah he ti taka HIV hrik pai kan tam ta mai pawh hi mutmawh hnarmawha kan neih a ṭul tak zet.

Poilitics lam hi ṭan lam nei hran lovin ka lo thlir ve ṭhin a. Party tinte’n inthlan dawna mipui hmaa kan inzawrhnate hi tihlawhtlng hlawm ila chuan kan ram hi khawvel ram leh India ram state-ah pawh hian a nuam leh hausa ber pawl kan ni tawh ang. Kan ram budget hi a tlem lem lo, a hmanna tur ang taka hman ni se chuan Zoram hi tunah chuan hmuh theih khawpin a ṭhang ang. Mahni inhai vûrna, kan vua leh vâng leh party mi induhsakna ngawta kan khah ṭhin avang hian kan ram hmasawnna hi a ṭhuanawp em em a ni. Lalpa duh loh zawng hluihlawn thil–eirukna, sex hmansualna leh thil dang kan la tam lutuk hi Pathian hi a lungawi tawh meuh lo a nih hi. Pathian hming hi lam lo law law ila chuan thuhran a ni a; kan lam ve ting tang a, kan inti ringtu ṭha vek hlawm bawk si. Kan ram hi Thlarau Thianghlim harhna hian min nuai hlei thei tawh lo a nih hi. Kan Pathian chungnung bera hmaah hian kan la ṭhingṭhi dawn a, kan chanchin kan la sawi vek dawn si a; a va rapthlak dawn em!

Keini aia state tê zawk, ringlote tamna ram ni si Tripura state changkan tawhzia te khu han thlir teh u. An kawngpui ṭhatzia te, tourism lama an hmasawnna nasatzia te, power lamah lah an intodelh em em a nih khu. Eirukna lamah an fihlim vek hauh lo vang, mahse, an ram zim tê khu an hmangaih a, tihhmasawn tumin theihtawp an chhuah a ni. He khawvela keini Mizote tana Pathianin ram min pek kan ram nuam tak hi i hmangaih teh ang u. Pathian thu hi a rau lam ngawt hi a ni lo va, taksa leh thlarau hi thil inzawm vek a ni a, ṭhen hran theih a ni lo. Kan thlarau minate hi kan taksaah hian a lan chhuah a ngai. Hlêp ruk tur ngawt ngaihtuah lo hian ram hmasawnna tur hian hma kan lak a ṭul. Sorkar hmalakna ṭhate hi mipuite hian kan thlawp a ṭul. Party lam ngawt ruih chilh lova kan thawh ho ṭhat a ngai hlein ka hria.

Pathianin Israel hote Jeriko la tura a tirh khan hluihlawn thil engmah ti lo tur leh la lo turin thu a pe a. A thu an awih chuan ei tur leh khawsakna tur engkim an nghei dawn lo va; a hma pawhin ei tur tuihnai tak tak nen a châwm a nih kha. Mahse, Akana chuan hluihlawn thil a lo ît avang leh a lo lak ruk avangin Israel mi tam takin an thih phah a ni.

Kan ram hruaitu, sorkar hnathawkte pawh hian hluihlawn thil kan ît lutuk leh kan la ṭhin hian kan ram hmasawnna tur hi a dâl nasa tawh a ni. Kan ṭhalai tam takin a hun lovah an thih phah a, nupa inṭhen leh fahrah an tam phah a; kan ṭhalai tam tak ruihhlo bâwihah leh hmeichhiat mipatna hman khawlohna, rukruk leh a dangte’n a tibuai mek a ni. Dik lo taka sum hai luhna hian mimal nun, chhungkua leh ram a chhe zawngin a nghawng nasa em em a ni.

Thuawih tak leh rinawm taka kan awm chuan engmah kan nghei dawn lo; kan Pathian hian engkim a nei a, a hausa em em a ni. Kan ban phak loh leh kan nih phak loh tura kan ngaihah hian Pathian hian min la chawi sang dawn a ni.

- Reuben Lalnunthara Hnamte