Written by
- H. Lalchhandama
Bungkawn

Thlarau MR leh a behbawm thunawi

July 13, 2015-a Vanglaini chhuakah khan, Vanglaini palai zawhna kan Finance Minister zahawm takin a chhanna aṭangin, Mizoram sorkar chuan August 2014 aṭanga Muster Roll (MR) a thawk anga ziah, a mihring hmuh tur awm si lo (Thlarau MR) nuai bo an tum thu leh, Thlarau MR an tihbo theih chuan kum khatah sorkar-in nuai 5800 vel an hum theih tur thu kan hmu a. Minister-in an hmalakna a sawi hi a lawmawm viau rualin a tak a thlen hma chuan lawm rih lo ta ila. He thu ka chhiara ka rilrua awm zui thil ṭhenkhat, Thlarau MR leh a behbawm thunawi i han sawi mai mai teh ang.

Engzat nge Thlarau MR chu awm le?

Mizoram Sorkar hnuaiah hian Thlarau MR chu engzat nge awm ang, tih hi lo chhut chhuak hmasa ta ila. Finance Minister sawi hmangin an hlawh atan kum khatah nuai 5800 vel an hmang a. MR hlawh hi hlawm li-ah then a ni. Ka lo hriat danin September 29, 2013-a Sorkar-in rate thar a siamah hetiang hi an ni khat hlawh a ni. Skilled 1 - Rs. 380/-; Skilled 2 - Rs. 310/- Semi Skilled - Rs. 250 leh Un-skilled - Rs. 220/-.

Hetiang hi an rate a nih chuan MR zawng zawng hi Skilled 2 ang veka thawkah chawkrual ta ila, Thlarau MR awm zat chu mi 5,198 vel an ni tihna a ni ang. (Rs. 310 x Ni 30 x Thla 12 = 111,600 / 58,00,00,000). Semi Skilled ang veka kan chawhrual chuan Thlarau MR zat chu mi 6,445 vel an ni tihna a ni thung ang (Rs. 250 x Ni 30 x Thla 12 = 90,000 / 58,00,00,000). Engpawh ni se, mi 6,000 velah chawkrual ila a ṭha mai awm e.

MR lak chhan leh an dinhmun

Hna thawktu indaih lohna avang te, hun bika mamawhna avangtein ni rate-a an hlawh pek, thawktu nghet lo rawih ṭhin an ni a. Chutiang mi chu 'Muster Roll' tih an ni. Sorkar hian chutiang mi chu hlawm liin a ṭhen a ni. An hlawh pawh a bithliahsak vek a, anmahni enkawl dan pawh dan fel tak a nei a ni. MR-a thawkte hi Sorkar hnuaia thawkah chuan an hlawh tlem ber a, an hah ber thung hial mai thei. Chutih rualin chawlh (leave) pawh nei lovin, hriat thiamnain chawlh (holiday) te hi an hmang ve ṭhin. Tin, kar tluana hna an kal chuan Inrinni leh Pathianni pawh hlawh an siamsak a, hriatthiamna leh khawngaihnain thla khatah ni 30 thawk angin hlawh an pe ṭhin. Dam loh nikhuaa inenkawlna senso an bill ve thei lova, hrisel an mamawh hle a ni.

Eirukna lian tham a tling

Sorkar hnathawk zinga a tam zawk fe hian MR lem hlawh hi an ei lo chiang a. Chuti a nih chuan Officer lian leh thiltithei zingah Thlarau MR 3/4 nei pawh an awm tihna a ni ang. Mihring awm lo na na na, dawt muhlum hmanga an hlawh lo siamsak a, lo eisak zel hi thil dik a ni dawn em ni? Sap hovin ‘Corruption’ an tih hi Grik ṭawnga hrilhfiah kher ngai lo pawhin, Mizovin 'eirukna' kan tih hi a ni chiang mai. Corruption tih hi ‘Hlemhletna/ vertherna’ tia dah a ni bawk. Mi hlemhle leh mi verther te chu dik lo taka thil ti thinte hi an ni. A zung chawpa pho ro a va chakawm ve. Mipui vantlang hriatah an sawi chhuak ta sa sa, i lo thlir zel ang.

Zeldin thubawl

Rs. nuai 5800 hlawh tur thawktu hi an tlem lohzia heti zawng hian in zeldin mai mai teh ang :

Thlarau MR zawng hi ahring ahrana MR ni ta zawk se, chhungkaw 6000 velin eizawnna an nei dawn tihna a ni ang.

Chung chhungkaw 6000 zet chu hmun khatah dahkhawm ta ila, khawpui lian tak an ni ang a. District Headquarters nih duhin kawng zawh, road block leh band huaihawt fo tham an ni ve ngei ang a, sorkar-in inthlan leh huna tlak an hlauh phei chuan District Hqrs-ah hial pawh an hlang mai thei a ni.

Heng chhungkaw 6000 chuang hi Kohhran pawl khat ni ta se, Tualchhung Kohhran khatah chhungkaw 500 zel awm ta se, Kohhran lian tak 12 lai an ni ang a. Kohhran 3 zel Pastor Bialah awm ta se, Pastor Bial 4 lai an ni ang.

Pawl hrang hrangte hian Project work insiamsiak ila, a siam thiam berin he sum, nuai 5800 hi a hlawmin an nei ang, han ti mai se. A hmanna tura kan hisap a inang lo hlawm khawp ang. Tute emaw Party Unit lam chuan step/ culvert ṭha vak lova siama hlep ṭeuh nan an it viau laiin, MFA lam chuan Stadium sak a, phul lem phah nan an it viau ang a. Sorkara hlawh la thei lo intelkhawm pawlten an hlawh atana an it viau laiin, khawi khawchhuak Association emaw chuan an khaw kawng siam nan an it viau thung ang a. Keini veng lam chuan Hall lian sak nan kan it fu mai thei bawk. Veng/khaw tam takin kan mamawh tak, Indoor Stadium pangngai tak sa dawn ta ila, khaw 20/30 velin Hall tha tak kan nei ang maw le.

Kan Minister leh MLA te Car leisak nan hmang dawn ta ila, tuna an Car hman mek, man to, tlo lem lo tak nia an sawi ang pawh hi thla tin a thar kan leisak thei ang a, Motor registration buaipui reng rengin thawktu ṭhenkhat chu an buai kumtluan ang maw le.

NLUP sum atan hmang ila, heti zat hian Vawkte han lei mai ila, vawkte 116,000 (@ Rs. 5000) kan lei thei tihna a ni a, chung Vawkte te chu han dahkhawm ta ila, an ngek thawm ringawt pawh thim thuah hnih lo thleng tur ang hiala ring a ni ang chu!

Thlarau MR vs Thlarau bo

Engpawh nise, he sum, a thlawna tuten emaw an lo fanghmano ei mai mai hi a tlem lo hle mai tih hre thar ta ila. kan Finance Minister meuhin a sawi chhuah takah chuan sorkar pawhin a hum thei turah ngai ila. A ni loh rau rau chuan tute emaw tih dan taka, 'Missionary nuai khat' tirhchhuah nan han 'Dii-aa-eihch' (DAH) mai ila zawng, 'Pathian nung betute hian a maka maka tam' Thlarau MR mai ni loin Thlarau bo kan man phah hial awm asin le! Nge, Thlarau MR te hlawh tur lo eitute hi Thlarau bo an ni zawk?