ZO NUN ZE MAWI (Aia upate zah thiam)

Kan pi pute ro hlu leh chhuanawm em em ṭhin chu aia upate an zah thiam em em mai kha a ni. Khatih hun lai khan an inzirtirna kha a ṭha a ni ngei ang. Naupang zawkin aia upate an zah thiam a, ṭanpui an ngaih chuan an che vat a. Kum lama upa zawkte phei chu dimdâwih takin an en kawl a, an zahna an tilang ṭhin a ni. Khawtlang nun a nuam a, in chhung khur chenin a zahawm a ni. Aia upate an zah thiam khan an chawimawi nghal a, a zahtu naupang zawk pawh kha a zahawm hle a ni. He Zo nun ze mawi tak hi kan tunlai nun hian kan la kengkawh ṭha em tih hi ngaihtuahna ngai a ni ta.

Fam Pu Liandala khan hla mawi zet mai a lo phuah a, chu chu ‘Aia upate zah thiamin’ tih a ni. He hla hi tunlai ṭhangtharte chuan an thiam mang tawh lo mai thei. Thiam tura inzirtir a, a thu ṭha tak takte hi kan nun chhunga inchiah turin kan hman a ngai. Kawng hrang hrangin changkang viau mah ila, Zo nun ze mawi tak ‘Aia upa zah thiam’ hi chu kan thinlungah riak tlat se la, a taka zâwm turin inzirtir a va pawimawh teh lul em.

1. Aia upa zahna hi ruih theih thil ti zingah ngat phei chuan hmuh tur a awm ta mang lo a ni e. Upa zawk, zah phu zawkte zahpah lêk lova chhâng pâwng pâwng mai te, chu mai a la ni lo, kut thlak pawh hreh lo tunlai kan ṭhalai zingah hian kan awm fer fur ta mai zawng a nih hi maw le. Pu Liandala hlaah chuan, ‘An sual ngai lo aia ute’ a lo ti. Aia upate kut thlak, zah miah lova sual mai duh kan awm ve ta nual a ni. Hei hi Zo nun ze mawi a ni lo a nia. Eng ang pawhin changkang mah ila, lehkhathiam mah ila, hna sang leh zahawm tak pawh thawk ni ila, kan Zo nun ze mawi tak–aia upate zah nachang hre lo chu mahni a intimualpho mai a ni. Kan pi pute ro hlu tak kha kan paih bo zel tihna a ni. ‘Ka diknaah chuan ka chhâng awm em mai, tu thuhnuaiah mah ka awm lo; ka nun chu keima thu a ni,’ tih hi kan ṭawng duh dan a ni ta zawk. A hahthlak hle a ni. Pasalṭha Khuangchera khan, “Mi chungtlak zawngin an ṭawng ngai lo ve. Mite tithlamuang zawngin ṭawng zawk tur,” tiin a lo sawi a. Naupang zawkin aia upate chungtlak râna ṭawng khumte hi hmuh tur leh hriat tur kan va tam ta em!

2. Ruih theih thilin min tihbuai tawh hi chuan ka huai ta ber emaw intih kan ching a; hei hi a mawi lo tak zet. Khawlaia au lûng lûng erawh kan ziaawm ta phian. Miin ruih theih thil a tih lem loh chuan khawlaia au lûng lûng chu kan awm ta meuh lo, a lawmawm viau mai. Huaisen si lo, intihuaisen erawh hmuh tur kan awm ṭhin. ‘Ka thu hi a dik ber’ ti ni awm taka lo inhrosa tâwk lah bo lo. Inhnial nikhuaa kan thu lo ang zawnga miin an rawn ti dêk dêk a, lo ṭeu hlar mai te, thinrim mai te, kut thlak duh hialte hi a va mawi lo tak em. Pu Hranghleia chuan, ‘Mipa fa tuallaiah an inhrosa ngai lo,’ a ti. Khawlai leh awm khawmna hmuna lo intihuaisen ve ngawt hi pasalṭhate chuan huaisenah an ngai miah lo. Chutiang mi chu ramhnuai, sa huai hmaah leh râl hmuna a mei khup hmasa sa an ni duh ṭhin.

3. In koh dan ṭawngkam mawi zawk hman a ṭul. Aia upate zahna kawnga kan tlakchham lian tak pakhat chu inkoh dan hi a ni awm e. ‘Ka pi, ka pu, ka nu, ka pa, ka u…’ tih hi ṭawngkam mawi taka kan hman ṭhin a ni a, tunah pawh kan la hmang zel a, a lawmawm tak zet. Mahse, mi ṭhenkhat hi chuan hming tel kherin kan inko a, hmingpuma in koh lawl lawlte pawh a awm a, “Ka ko ang chu, a hming a lawm” kan ti khar khar ṭhin a. A dik em em rualin, kan pi leh pute’n ṭawngkam mawi tak an lo hman ṭhin hi vawng nung zel ilang chuan keimahni zawk kan mawi em em dawn a ni. A bik takin aia upa kan biak dawnin ṭawngkam mawi zawk hman i uar ang u.

4. Tar leh upate duat la, zah rawh. Aia upate mai bakah, kum lama upa zual, tarte phei chu kan duat hle tur a ni. Duat han tih hi chuan anmahni kan zah kha a keng tel nghal vek a ni. Puipunna hmun leh khawilo nia vahchhuah, hnatlan nikhuaahte hian keini aia upa an awm a nih chuan zah takin kan en tur a ni a, anmahni àwl kan tum tur a ni a, an chet ve kan phal tur a ni lo. Khawi lai hmunah emaw an titina tur, an ṭhuthmunte remsakin duat takin kan en kawl ang. Hei hi Zo nun ze mawi a ni.

5. Chhungkua lamah I’n lut thuak teh ang hmiang. Chhungkua hi inzirna bul ber a ni an lo ti ṭhin a; chhungkuaah kan Zo nun ze mawi tak hi i inzirtir zel ang u. Hei hi Pathian thu a ni a, nu leh pa kan pawimawhna a lo lang chiang ta hle. Kan fate thu tak leh nun kawng dik kan zirtir a ṭul lutuk ang hian, nun dan mawi pawh hi in chhung khurah kan in hrilh malh malh tur a ni. Kan chhungkua nun nawmna tur, kan khawtlang nun mawina leh nawmna tur a hril daih a ni. Pianpui unau inzah tawn thiam hi a va hluin a va pawimawh em; pianpui unauah chuan upa ber chu naute’n an zah hle tur a ni. Thiam lohna lai leh tlin lohna laite an nei ve ngei ang, thinrim zawnga inhnial lovin, thu ṭha tak siin, zah tak siin u zawk chu nau zawkin a en tur a ni. Chutiang bawkin u zawkin naute an dawm thiam tur a ni a, an duat thiam bawk tur a ni. Chu chu keimahni zahawmna vek zawk a ni.

Inthlang ram kan ni a, ram rorel turin mi ṭha nia kan hriat kan thlang chhuak ṭhin a, kan duh thu an sâm lo viau ṭhin tih kan hmu. Duhthusam lo hruaitu kan thlang a, duhthusam loa thlangtute kan ni bawk. Kan nunah hian tlabal a awm a, zir tur kan nei a ni. Hemi siam ṭha tur hian kawng hrang hrangin kan sawi ṭhin a, a sâwt mawh hle. Mimal ṭheuh inenfiah nan hmang ila, chhungkua nun tlabal mekte hi i vei teh ang u. A bul lam aṭangin i ṭan ṭha leh ang u. Kan ram siam ṭha tur hian kan la tling tawk. Hawh u, eng ang pawhin khawvel hi hmasawn mah se, he Zo nun ze mawi tak hi chu i thlah lo vang u.

- R. Zomawia