Hlêp ru lo tura zirtirna dawng chhuan!

Keiniho naupan lai khan kan nu leh pate khan thu tam tak min hrilh ve ṭhin ngei mai a. Hmangaihna tawp lova min hmangaihtu na nâ nâ chuan kan nawmsak loh an hlau va, kan nawmsak theihna tur kawng te, engtia awmin nge nuam tih te min hrilh nasa thei hle ṭhin. Tin, min hrilh fiah thiam dan ber leh an tehfung ṭha leh fiah ber chu anmahni hrehawmzia aṭanga teh kha a ni deuh zel bawk. Ni sen sa hnuaia thawh hah ngai ve lo tur te, daihlim hnuaiah hahdam taka ṭhu chunga sum tam tak hlawh te, hahdam tak sia thil tui tak tak ei te, in chhawng leh a chhunga thil tam deuh awm ṭûnte kha min kawhhmuh ber ṭhin a. Sap hla pakhatin ‘Promise me son not to do the things I’ve done’ a tih ang deuhin, anmahni awm anga kan awm loh dan tur, an tawrh ang kan tawrh ve loh dan tur kha an ngaihtuah len ber a ni.

Zêp nâk emaw, nuamsa em em, nei ṭeuh tur khan min duh a ni tawp mai. ‘Sink the Bismark, I don’t care how’ tih thupek ang deuhin, tam tak kan neih kha an duh a ni tawp mai; eng tin nge tih lam, tih tur leh tih loh tur ramri an kham lutuk lo. Khatih lai khan an fate hnena, ‘I hlêp ru hauh tur a ni lo, hlêp rûka nawmsak ai chuan i rethei ngam zawk tur a ni’ tih nachang hria nu leh pa an awm a nih pawhin an tam lo hle ang. Retheih hrehawmzia an hriat chian em avang khan an fanu an fapa te hawn apiang lawm em em, chhuang zawk mah nu leh pa an ni deuh vek ang.

Kha zirtirna kha kan thinlungah hian a châm nghet hle ni pawhin a lang. Tin, a tam na nâ nâ, a nuam na nâ nâ chu a tlem leh hrehawm ai chuan a lo thlanawm lah tak si a. Chutiang zirtirna dawng na nâ nâ chu, sorkar officer ṭhenkhat leh politician tam zawk, an hlawhin a daih lo tih hriat lutuk thil tam tak neite hi kan zingah an la tlangtla hle mai. Anni angho hi chuan sorkar hna an hmuh emaw, thlan tlin an nih emaw hian an thil tum an hlen dêr tawh. Hengho hi eng maw ti fin fina fing an ni a, an tlaktlumna tur lam, rusum thlakna tur lam an hre phian zel mai bawk a. An rilru a chakin, tihlawm âwm chi an hre hle a, blanket leh mawza lum an hmang thiam viau zel; pawi khawih tura ngal chak an ni ber awm e. Hetia ti lo hian, kan ram economy hi chawi kâng se la, kan ram hi ei leh bara intodelh turin hma la se la, chhung tin hian kan nu leh pa, pi leh pute thuam lumna tur blanket leh mawza lumte chu kan thawh chhuahin kan lei ve mai tur a ni.

Politician kher lo pawh, sorkar hnathawk zingah hlêp ru tura zirtirna dawng, anmahni pawh hlêp rûk rah, eng emaw zat kan la awmin a rinawm. Tu mahin ‘Hlep ru tura zirtir ka ni’ kan ti hauh lo vang. Amaherawhchu, hlêp ruk thil, kan thawh rah ni lo, kan thiam vang ni lo hlâwkna kan têlte kan pawm dan leh kan lawm dan aṭangin hlêp ruk hi kan inzirtir thei a ni. He tehna aṭang hian tuna kum 50 tling chinte hi chu hlêp ru tura fuih chak kan awm nualin a rinawm. Hlêp ruk tur tamna lam service kan bawh deuh zel a nih kha.

Mahse, tunlai kan ṭhangtharte hawiher hi a danglam ta deuh tlat mai hi thil lawmawm tak a ni. Mizoram Synod rorelnain hlêp ruk a duh lohzia a lantirna chin kha ka chiang ta lo va. Kan khaw pa Synod hawiher hre phak ngei ngei tura ka ngaih Upa B. Lalhmunliana ka va zawt a, ani a lo retire ve tawh nen, a ziak a en loh chuan a hriat fak theih loh thuin min lo chhang a. A enga pawh chu ni se la, hlep ru lo tura kohhranin zirtirna a kalpui hlâwkna hi kan hmu ṭan niin a ngaih theih ta.

Tun hnai tê aṭang hian Mizoramin bung thar a kai em ni chu aw, a tih theih a. Thil sual ti man an ni a, kan rama thil dik lo inphûm ru tam tak hai lanin a awm mek a; office nungchangah change kan hmu. A ei ru a niang, hei hian a zuar a niang, a bungraw zawrh zawng zawng hi hlêp hlang pawh ni se, hetiang in hi a daih loh hrim hrim tih tur khawpa in sang sate chungchanga kan zawhnate chu chhanin a awm mek niin a lang deuh ruau ruau mai.

Kan sorkar project leh programme ten thil thar chhuah ‘growth’ a hawiin a hriat a. Supplier & contractor oriented project ni lovin, growth oriented project kan nei ve dawn ṭan niin a lang. Ram rorelna in sangah hlêp ruk kawnga rinhlehna avanga inhnialna lam hriat a ni rih lo hi thil lawmawm tak a ni. Khati khan i sawi kher kher tih vel bak chu kan hruaitute demna tur kan la hre lutuk lo a ni awm e.

Ṭhangtharte hian hlêp ruk ching ram hruaitu emaw, sorkar hnathawk emaw hi an ngaisang lo ṭan ta hle mai. Anmahni chauh pawh ni lovin an fate thlengin an kawmserh ṭan ta a ni awm e. Hlêp ruk ching leh hlêp ruk rah nih kan zingah a zahthlak sâwt hle. A thianghlim leh hlim lo pawh thlu lova mi neinung deuh bâwm chi hi chu, thil hmuar bâwmtu lungphûr pangang a awm chhung hi chu a hranpa hian an awm ve hrim hrim dawn!

Hlêp ru lo tura zirtirna dawng chhuante hian thil nihna dik tak zawt hmasa lovin dâwta bum nih an duh tawh lo. Facebook, Whatsapp, IG-ah te party activist hovin engti pawhin ziak kûr ngiai nguai mah se, thutlukna siam turin a dik leh dik lo lan fiah thleng kan nghak peih; hoax ni lovin justice hmangin thutlukna siam nachang an hre tawh. An nu leh pate hi kan damlo min kanin, blanket te min sem eng ang mah se, ‘OK’ an ti ang a, nui sen sen pahin an nu leh pate thlak lohnaah an vote an thlak daih mai ang. Hlêp ru lo tura zirtirna dawng chhuan ni tawh miau hek! 

- Rev. Jh. Za Hluna (Paula Pu)