MIZOTE HMING HI
Kan sikul zirtirtu ṭhin Khasi nula pahnih hming chu Duty leh Beauty zu han ni a. An ṭhiannu pawh Really. Kan ṭhianpa, a nu mizo, a pa vai pawh kha a pa hming chawiin Raju an sa. Mahse a hming ngai reng chu a pu ning ta deuh nge ni, hming thlak turin a buai ve tak vut vut kha. Tu’n lo ngai dam lo se, ka thawhna ṭhin khaw pakhata Kohhran hruaitu pakhat hming pawh chu Neizawiliana a ni.
Thiltihpui nikhuaa aurinna aṭanga a hming an han lam lauh lauh hi chuan nuih a za duh deuh. Kum lama upa deuhten hming ṭhing deuh deuh sak an chin laiin ṭhangthar ṭhenkhatten hming maksak deuh deuh sak an uar thung. Kumin Matrict result pass list-ah pawh khan nuihzatthlak fe fe chu kan hmu. Faten an len hnua an la zahpui leh tur hming hi sak lo hram a ṭha; a hnu lama hming thlak leh hi a harsa fu tawh ṭhin si a.
Hmanni khan ka ṭhianpa Tete-an a fanu thlalak Face-book-ah a rawn post a. A nu leh pa lamah a kal vak lo a ni ang, a hmel pawh a chhe hran lo - mahse a hming a sei thung. Hawrawp mal 29 zet zu awm a. Chu mai a lo la ni lo, ‘Hming sei lutuk hi a buaithlak asin’ tih hrilh tuma ka han biak chuan, '"Vanlal’ tih ka la ziak tel lo mah mah a nih kha” a ti hem mai. Mahse ‘a awm tho e’ tih sak mai ang, a hmingah pawh hawrawp mal 30 zet a awm ve tho kha.
Ka sikul naupang ṭhinte zingah pawh khan hming sei deuh chu an awm - Vanlalmalsawmlalremruata tih leh Jerusalemramngaihawmi. Midang hming lennaah an hming kha a len ve ṭhin loh avangin ziah tet deuh a ngai
ṭhin. Ka hming pawh hi duhaiin a lo sei deuh a ni ang, Mamit D.T.O ah Driving Licence ka siam tir ve a. Khawl hmanga an rawn print chhuah khan ka hming tawpa ‘a’ chu a rawn tel ta tlat lo mai a, chawi belhin ka han tihnawn tir leh ta a. Mahse a ngai ang bawkin a rawn chhuak a. An khawl thluak nei chuan hawrawp mal 19 chiah a lo pawm chu niin, keia hmingah lah hawrawp mal 20 ngawt a lo awm si a; pentui dumin ka ziah belh phah ta ringawt mai.
Kum 2001 khan Bangalore-ah Voter I.D ka siam tir ve a. Ka hming sei deuh chu kaihtawina remchang tiin Raymond L. Ralte tiin ka dah tir ve ngawt a, ka ti fuh lo kher asin. A hnu zelah ka document nen a inmil ṭhin si lova, ka buai ka buai mai a ni. Chu chang a la ni lo, Passport ka siam tir ṭum pawhin ‘L’ lampum hi hotute hnena hrilh mai kha a lo tawk lova, affidavit siamtir thlap a lo la ngai zui. Ka ruala Passport siam tum ve tho pawh khan a hming bulah ‘C’ (Chhakchhuak tih aiah) a dah ve a, a ni pawh a buai hle. Chuvang chuan buaina pumpelh nan mahni hmingah hawrawp mal telh loh hram hi a fuh.
Rome (ti ve tawh teh ang) a Stay Permit ka siamtir
ṭumin form fill up tur min pekah hming pahnih (Name & Surname) ziah a ngai a. Hemi ṭum hi chuan ka buai vak lo. Ka hming thianghlim (sap hming) chu name-ah ka hmang a, surname-ah erawh ka hming pangngai ka hmang thung. Amaherawhchu, kan
ṭhian Indonesia lam mi khan kan Mizo hming ziah ang deuh hian a inzawm putin an hming kha an lo ziak ve a ni ang chu, kei nin ni khata kan zawh laiin thla khat zet an buai phah.
Vai leh Sap ho hian an hming pangngai bakah an hnam hming emaw an chhungkaw hming emaw an chhawm tel tlangpui. Eg. Rajiv Gandhi/ Rahul Gandhi. Tin, hemi mil hian office thilah hming ziahna tur an siam tlangpui bawk. Mizote hian chhungkaw hming chhawm neih kan chin ve loh avangin kan surname/ second name atan kan hnam hming dah tel ṭhin a ṭha khawp mai. A nih loh pawhin kan hming kha remchang laiah bung mai ila. Eg. Lal Thanhawla. Hmingthianghlim (Saphming) nei emaw hnam hming dah tel ṭhinte hi chuan he buaina hi an pumpelh tlangpui.
Hming hi hote anga lang, tih fuh loh erawh chuan zahna leh buaina tam tak min thlentu a nih avangin tawi fel tak, hnamdang tan pawha lam nuam, pahnih ni thei ngei se a ṭha e.g. John Zosiama, Lalengi Ralte etc. Ram leh hnam a changkang zel a, kan dai chin pawh a zau ta. I tu leh faten khawi chin nge an thlen dawn i la hre bik lo. Buaina tam tak an pumpelh theih nan fimkhur takin an hming sak sak ṭhin ang che.
- Raymond L. Ralte OFM Cap.
Rome, Italy