Sorkar ṭha kan nei em?
Chhim mihrâng Rev. Dr. HS Luaia thuziak pakhat ka rilru a châm reng a awm a, “Kan ram hruaitute hian chanchinṭha an awmna hmunah an thiltihin an hril thei a ni tih hi hria se la,” tia a ziah kha ka rilruah hian a châm reng ṭhin. Tirhkoh Paula chuan Timothea hnenah, “Thu chu hril rawh, a hunah te a hun lovah te hril zel rawh,” a ti a. Keini chuan pulpit tlâng chauh hi rawngbawlna tur emaw Pathian thu sawina tur emaw kan ti hi, a ni lo a ni tih ngaihdan ka nei ve tlat mai a. Kan awmna apiangah, sorkar hna kan thawk a ni emaw, politics kan khel emaw engpawh nise, contract kan thawk pawh nise, Chanchin Ṭha hi ka lo hril thei a ni.
Tirhkoh Paula’n, “Timothea hnena a sawi hi a dik a ni tih hi ka ngaihdan a ni,” tia ngaihdan nei ka nih avangin, kan ram hruaitute chet phung te hi han dik se chuan ṭawngka mai ni lova “Missionary nuai khat kan tir chhuak ang,” tih ang chi te pawh a taka tih ni zawk se, kan ram hi a va’n ṭhang dawn em tiin ka ngaihtuah ṭhin.
Thufingte 29:2, 4 ah chuan, “Mi fel an lo pun hian mite an lawm ṭhin a, mi sualin rorêlna an chanin mite an rum ṭhin. Dik taka lalin ro a rêl chuan ram a phuisui a, thamna a lâk chuan ram a chhe ṭhin,” tih kan hmu. Sorkar ṭhatna hmunah chuan diknain ro a rêl ṭhin a, thlamuang takin mipui an awm ṭhin. Chhungkaw rorêlna ṭhaah pawh hian chhungkua an hlim tlâng nge nge ṭhin.
Ram rorêlna ṭha, sorkar
ṭha leh chhungkaw ṭhaah rêng rêng chuan Lal Isua Krista chawimawiin a awm a, Pathian a ropui ṭhin. Chhungkuaah emaw ramah emaw harsatna a lo awm ṭhin a. Mahse, sorkar ṭha, chhungkaw ṭhaah rêng rêng chuan a chhung a mite kha an lungrual a, sual an do a, harsatna lo thleng mah se hnehtu an ni ṭhin a ni. Israel te hunlai kan sawi ṭhin a, anni hunah pawh khân lal ṭha lo an neihin an sakhaw nun thlengin a buai vek ṭhin a. Pathian ṭih mi lal Josea, Isua pian hma 640BC vel a lalte kha chuan milem an biakna te kha a paih bo a, mite’n Pathian an chawimawi a, rilru leh tih takzetin hlim takin Pathian an fak ṭhin a ni. Rorelna
ṭha, sorkarna ṭha rêng rêngah chuan, kristian ram a nih bawk chuan Pathian chawimawiin a awm ṭhin a ni.
Mizoramah hian mihring nuai sawmpakhat chuang awrh kan awm a, chutah chuan kuthnathawktu zaa sawmruk emaw sawmsarih (60%/ 70%) vel awmin an sawi ṭhin. Chungho chuan kan sorkar sum deh chhuah aṭanga zaa sawmpahnih (12%) vel chauh an thawhchhuah laiin, mihring tlemna zâwk sorkar hnathawkten zaa sawmruk (60%) zet an thawkchhuak tlat mai te hi a mak a ni. Sorkar ṭhaah chuan mipui tam ber zaa sawmruk/ sawm-sarih (60%/70%) te zâwk chu chawimawi leh ngaihpawimawh hmasak an hlawh ngei tur niawm tak a ni.
Ram changkâng lo chawi-kânna atan a hmalak dan tur mithiamten an sawi ka hriat ve dan chuan, Sea-port awmna remchângah chuan thawnchhuah tur a hmalâk hmasak a ṭha an ti a. Chutiang awm lohna hmunah chuan Agriculture leh Small Scale Industry a hmalak hmasak tur niin an ngai. Chu’ng chuan social life a ken tel avângin a pawimawh em em a, chutiang chuan hmalâk tur a nih avangin India ram pawh developing country a nih avangin Agriculture leh Small Scale Industry hi primary sector-ah a puang a, bank te pawhin loan an pekin duhsakna pe turin a ti vek a ni.
Sorkar ṭhaah chuan miten chhiah pek an hreh ngai lo, a chhan chu kha an chhiah pek kha mipuite tân an rawn hman lêt leh vek vâng a ni. Kan ramah erawh chhiah pek kan hreh em em hi a pawi hle. Sorkar ṭhaah chuan mi thiam, mi dik, mi taima leh huaisen, a ngaihna hria te an rawn ding chhuak a, chawimawiin an awm a, mi zawmthaw te an tawmim ṭhin. Japan ram te hi kan sawi fo a, mipuiin awm mai mai an thiam lo a, hnathawh kha an rilruah a lang tawp mai a ni an ti. Mizo pa pakhat Japan makpa nei an sawi chu, a makpa te tlawh tura a han kal kha, a makpa chuan, “Ka puzawn hi a châm chhungin hnathawh tur nei lovin a awm ang a, a khua te a harin hrehawm a ti ang e,” tiin hnathawh tur a lo zawn sak a, motor spring remkhawm hna hi a lo hmuh sak a ni awm a; chutiang khawp chuan an rilruah hna a awm tawp mai a ni. Anni ramah chuan company an ni emaw sumdawng an ni emaw sorkar hnathawk an ni emaw, corporation an ni emaw a thiam a ngaihna hria te kha a hausa leh ṭhang chak an ni ṭhin a, kawng a inhawn zau avângin mithiam leh taimate chu an lo dingchhuak mai ṭhin a ni.
Indopui-II lai khan, an khawpui pahnih an tichhia a, hri a lêng a, an chhe sawp tak meuh tih khawvelin kan hriatpui. Kum 30/40 vel a lokal leh chuan an thiam thil hmangin khawvel a rawn rûn leh thei a, nasa takin an invawrh sang leh thei a ni. Mizoram pawh hi state ralmuang kan nihna pawh kum 30 a lo ni ve dawn ta der a, Japan ho khawvel hriata a invawrh san leh theihna hun ang chu kan thleng ve tawh a ni. Mahse eng nge kan nih aw? Sorkar ṭhaah chuan ram rorelna a ṭhat avangin miin a thawh peih phawt chuan ei a hmu thei a, mi pangngai kutdawh rilru pu an awm ve lo. Thawk thei lo, ramtui leilo te chu ṭha takin an enkawl thung hlauh a, chuvangin mi pangngai kutdawh awm pawh hi an phal lo niin an sawi ṭhin.
Sorkar ṭhaah chuan hna-thawktuin a thawh hlawh a hmu ngei ngei a, a thlai thar chhuah tur leh a thawh hlawh sum lo lût tur chu an hre sa a, company te nen ṭang tlângin an chhût lâwk a, ṭha takin thil an ti vek a. Khuarel chhiatna lo thleng thut a awm pawhin insuarance lam an che leh mai a; hnathawktu khân a thawh hlawh a hmu ngei ngei ṭhin.
Kuthnathawktu hmuh-hniamna a awm ve lova, anni VIP chu an VIP tak tak ṭhin. A ngaihna hria, ramin a ṭhatpui tur leh hnathawk thiam, hna kalhmang hria kan mamawh a ni.
Sorkar ṭhaah chuan mi an
ṭha em em a, sualna te, eirukna te hi a bo ta vek e, tihna a ni lo. Mahse, a tlem a, misual chu hremin an awm a, chawimawi tlâk an chawimawi a, hrem tur chu an hrem a, an ram hruaitute meuh pawhin jail bang an zut a, mipui phurrit loh theih dan berin thil an ti a, rorêltu ten ro an rêl ṭhin a ni. Mahse, kan ramah ve chuan a teuh lo hle mai.
Tunlaia India rama roreltu ṭha nia an sawi, an state tana hmasawnna thlentu nia an sawi lâr deuh deuh, Nitish Kumar, Manik Sarkar an tih, ringlotu zawkte keini ringtu, Pathian nung bia inti ten kan han awt ta em em mai te hi a rilru natthlak ngawt mai.
- K. Lalngheta