Raltlante: Heti zawng hian aw...

Khawi aṭang pawhin kan hmangaih Mizoram chanchin hi kan ngaihven lo thei lo va. Tunlaia chanchin kan hriat tam berte erawh a ngaihnawm lo tak zet zet a ni. Mizo society hian hnâwm tin a phur ni ta berin a hriat rum rum alawm le. Thil veiawm tam tak karah raltlanhote chungchang bik hi i'n thlir ve lawk teh ang.

Kan Zo hnahthlakpui, raltlan kan lo mikhualte hi a tam zawkte chu an hnawksak hauh lovin ka ring a. Chutihrualin, an zingah mi tlemte, khualṭha nih thiam lo, dawn tawi leh nungchang chhe tak, rilru thianghlim bawk si lo, pawisak nei bawk si lo an awm tih a chiang reng a. Chutiang mi chu an pung zel ang tih pawh kan hlau hlel lo va. Pawikhawihna lian zawk a thlen kher hmain engtianga dawnsawna enkawl zel nge ṭha ang le?

Veng ṭhenkhatin khuahkhirhna thupek an chhuah a, ṭhenkhatin an veng chhungah raltlan chhiarpui neihte an tum bawk. Heng hi hmalakna ṭha tak a nih pawh a rinawm. Chhawmdawl leh tuamhlâwm mamawh bawk si, thunun chin neih loh chuan kan ram tichhiaa tiralmuang lotu ni thei bawk si an ni a. Hnahkhâwrin mulêk kan hrin hma hian rûl anga fing, ṭhuro anga pawikhawih si lova enkawl dan i zawng suau suau teh ang u.

Ka thinlunga lo lian deuh mai chu, kan unau raltlante hi Kristian an nih vek ka ring a. An zavaiin an sual vek lo ang bawkin an zingah Kristian ni si, nun leh rilru chhe deuh deuh an kat ve sup tih a chiang reng a. Tisaa an mamawh chenna hmun leh in kan hmuhsak a, ei leh in, silh leh fên, adt. tlachham lovin kan zingah an awm a. An tlakchham lian tak pakhat erawh chu 'Mizo Kristian rilru' hi niin ka hria.

Mizo Kristian ka tih kherna chhan hi Kristian rau rauah Mizote hian danglamna kan nei tih hi a chiang a. Kristian thinlung leh Mizo nun ze mawi infin khawm tluka Kristian nun duhawm hi hnam dangte hian an neih ve phak loh niin ka hria. Chapopui tham loh tawk vela Pathian kan ṭih rûk tlatna te, mi dangte tana inphalna te, tlawmngaihna thinlung te, mi tana hnawksak nih duh lohna te, thuhnudâwn taka ṭawng leh chet te, hawihhawmna duhawm tak te, adt. kan sawi seng lo vang. Heng Mizo Kristian rilru hi raltlante nunah kan siam pun a ngai hle niin ka hria.

‘An hnawksak em mai’ emaw, ‘An la hnawksak dawn tlat’ emaw tih vanga an ram meipui kara tirh haw ngawt mai chu kan chipuite an nih avangin kan thei kher lo vang a. ‘A sual apiang man zelin tàn inah khung zel ila’ ti ngawt ila, an lo la chhuak leh ngei dawn a; chu chu chhanna ṭha ber a ni thei ngawt lo. ‘A hnawksak apiang dahṭha ang aw’ ti dawn ila, kan Mizo Kristianna rilru aṭangin kan duh dawn teuh si lo. Chuvang chuan, kan ángchhûng an rawn bêl ta sa sa, kan theihnate sawm khawm ila, hnawhbo aiin siamṭhat an mamawh a ni tih i man teh ang u.

Heti hian a tih theih ang em le? Sorkar leh NGO hrang hrangte kan theihna zawn ṭheuhah ṭangrual ila; veng tin, khaw tinah raltlan kan kawlte chhiarin chhinchhiah ila. Sorkar, LC/VC, YMA leh NGO dangte power hmangin hruai khawm ila. Pathian kohhran, rawngbawlna kawnga theihna nei sang tak nei khaw tin veng tinah kan ngah a; an thinlung leh nunah Pathian ram thlentir turin Chanchin Ṭha chi i theh uar teh ang u hmiang!

Pastor leh upate bakah revival speaker, thusawi thiam, talent leh mi hneh theihna nei ṭha tak tak, rawih sen loh kan kawl a. Hengte hmang ṭangkai hian veng tin khaw tinah 'Raltlante pual camping' te pawh i buatsaih ang u hmiang. A rah têltu tur chu kan ram leh hnam tho a ni dawn a nia. An daih rei leh rei loh lam thlûk nghal ngawt lovin, an thinlung siamṭhat ngaiah khan chawlhkar hnih khat chhung tal chu Chanchin Ṭha thuchah hi uar taka fah an ngai a nih kha maw le. Mangan laia ṭanpui vartu hnai reng kan neih hi pun ila, Pathian thiltihtheihna chuan mimâwl a tifing thei a, misual a siamṭha thei a, inrem lohna karah remna a par chhuahtir theih bawk kha.

Misualte sualzia sawi vak vak ringawt hian siamṭhatna a keng tel lo va, buaina (problem) sawi thiam aiin a chhanna (solution) pe theitu kan mamawh. Sorkar, kohhran leh NGO dangte hian kan buaina chinfelna tur hian kan Pathian thiltihtheihna hai hawng zawngin hma i la ang u hmiang. Tichuan, ‘Unaute inngeih dial diala awm hran hi a va ṭha em!’ kan tih fiamthu pawh hi kan nuihpui mai mai thei ang.

Raltlante hi kan zingah an la chêng rei mai thei, ram dangah an la kal zel mai thei, an ramah ngei an haw leh mai thei bawk. Nakinah chuan, ‘Mizorama ka tlan kha tisa, rilru leh thlarau lamah ka chhawr hle a ni...’ an la tih theihna turin siamṭhat hna kan kovah Pathianin a nghat a ni ngei ang. He hna ṭha tak hi kan thawh theih ka ring tlat a ni. Tichuan, Mizoram hian Zo fate Jerusalem hming pawh hi a pu zo lehzual ngei ang.

- MS Dawngliana