Written by
Chhantei Ralte

Mi lungleng Damhauha hriatreng nan

Hla phuah thiam Damhauha hi 'Lallian-chhunga' tih hming puin Khawbung khuaah a lo piang a. An unau piang hmasate an thih duh em avangin a piin "A dam ka hauh" a ti tlat zel a. Damhauha tih hming hi a lo pu hlen ta a ni.

Thu leh hlaa mi hausa, hnam ro atana siam Hla Kungpui Mual, Khawbung khuaah Pu Patea nen dah hmasak ber niin, a lai lum ber an chang a ni. A lungphunah chuan hla 51 phuah ti a ziahlan a ni. Pipu nun ngaih leh khawtlang lunglen hla a phuahte hian thu leh hlaa mi namai lo a nihzia a tarlang chiang hle awm e.

Favang thla en laiin Zawlsei khuaah a nupui ni ta Hmingthangi a rim a. Luhkapui aṭanga an thlir chuan thla eng ruih maiah chuan Zawlsei khuaa a zawlzau lai tak chu a lang eng ut mai si a. Chu boruak chuan a lung a kuai a ni ngei ang, "Thal favang kawl eng leh turnipui hi lawm an tam e, Chhawrthlapui khian kan vangkhaw zawl a en riai e," a ti chhuak hlawl a ni awm e (Ṭhal favang kawl eng' hla rawn pian nana pawimawh tak a lo ni ta a).

Mi dawn thui leh lungleng taka nunhlui a ngaih thu chhamchhuak ṭhin Damhauha hi ṭhal favang laia lelte kiu vawng vawngte leh tlaini tla eng riaite hian a zem ṭhin a, atan chuan pialral ram mawi ngaihtirtu a ni zel mai a ni. "Zunphur thingtin par leh khawtlang li liai hi, Han hawi vel ila tah zai min reltir e, Ka dawnin suihlung a leng e, khuarei ka ngai ngam lo" tih hla Siampuii Sailo-in thiam taka a sak hian a phuahtu Damhauha nihna a phawk chhuah hle awm e.

Titi thiam niin kawmtu pawh a ngah ṭhin hle. Pu HK Bawichhuaka (Ex CEM) nen an inkawm tumin Khawbung chhimlam chhuahchhawng lama phul hmuh nuam tak chu Hmar khaw hmun hlui a nih thu a hrilh a, ani pawh a hlim em em a. Thingpui sen dawm dunin an inkawmngeih hle. Ṭumkhat pawh a inlengpa hian a hlaah 'Zun' tih thumal hi a lang fo si a, "Zun' hi khawiah chiah nge a awm le?" tiin a zawt fiamthu a, an nuihpui dun hawk hawk mai.

Ṭuahpui, vau, romei, pipu sulhnu te hian a lung an len em em ṭhin a. 'Chatuan romei pipu zun leng a zam zo daiah' tiin pipu sulhnu te kha romei anga zam reng angin a chan a ni.

Lunglennain a phuar tlat ṭhin Damhauha hian a lo pianthar hnuah, "E, lunglennain min zem reng mai a, tunah chuan van lal hian min zem tawh se" tiin a fa lo piang leh hmasa ber chu Vanlalzema tih a phuah a ni. Hemi dawta lo piang leh a fanu chu Lalawmpuii tiin a phuah leh a. Lal Isua Chanchin Ṭha hre lova liam ta pipu te zawng zawng kha an thlarau chan tur a dawn ngam lo a, "Ka dawn ngam lo, Hmangaihna khuavar hmaa fam zawng chu," a rawn tichhuak hram a. Thil hi a dawn thui ṭhin em em fo.

Damhauha'n 1972-a a hmangaih a kalsan tak a nupui Hmingthangi pawn a pasal chu a ngai ṭhin hlein a lung a leng ngawih ngawih ṭhin a ni ngei ang. A u hnenah, "Ka u, kei chu ka thamral vek tawh a lawm," tiin a hrilh hial.

"Ka hawi ngam lo lung a leng e,

Hlim lai ni kawl a liam

ka phal lo ve."

Hringnun mawina chawisangtu, hla mawi tak phuah chhuaktu Damhauha hi Mizote thinlungah dai suh se.

- Chhantei Ralte