THIL PATHUM
Kan ramin hun chi hrang hrang leh harsatnate pawh kan paltlang chho zel a. Vawiina chu'ng thil kan hmachhawn dan azir chuan kan ram leh hnam hi nakina la par vul chho tur emaw, vuai chhe zel tur emaw kan nih a hril avangin harsatna kan chinfel dan kawng hrang hrangah kan fimkhur a ngai hle.
Mithiam leh fing tak takin hma lak dan ngaihnawm tak tak an thawh tawh zarah thil pathum ka'n la chhuak a. Chu'ng thil pathumte chu kan ngaihtuah ho atan han thawh ve ṭhain ka hria a. Mithiamte cho chhuah nan leh kan ngaihtuahna tizau atan kan hman ngei ka beisei.
Pakhatna: Thinlung dik aṭanga chhuak hmanga thil dik leh ṭha tih duhna rilru neih leh thil ṭha lo lak aṭanga inthiar fihlim.
Pahnihna: Mi dangte hmaizah vanga thil dik lo leh ṭha lo tih duh lohna.
Pathumna: Dan hmanga khawng taka inkaihhruaina leh thil dik lo titute an phu anga an chungchang rêlsakna.
Heng thil pathumte hi–Pakhatna, Pahnihna leh Pathumna tiin kan sawi zel tawh ang.
Pakhatna hmangin Kristian kan nihna zâwna pawimawh ber pakhat, kan Pathian pawhin min beisei dan chu duhthlanna hman thiam a ni. Mi dangin min hmu emaw, hmu lo emaw pawh ni se, thil dik leh ṭha chu huai takin kan ti mai ang a, chu chuan thil ṭha a thlen dawn a ni.
Amaherawhchu, he leia lawmman hmu loa thil ṭha tih reng hi thil harsa tak a nih a rinawm. Chuvangin, lawmman hmu tura thil tih, mi dangte fak hlawh tum vanga thil tih pawh hian kan chenhona nasa takin hma a sawntir thei. Hei hi Pahnihna hian a huam thei ang.
Mihring kan tam ve zel a, mize hrang hrang kan lo nei ve ta. Kan vela hnam dangte’n min chîm nasa a, keini pawh ram dang nen intlawhpawhin an nunzia tam tak kan la chhawng ve reng bawk. Chuvangin, mi dangte hmaizahna nei ta miah lote sorkarin dan hmanga a hrem loh chuan mi dang tana harsatna thlen hreh lo pawh kan lo pung ve zel. Chuvangin, heng mite kaihhruaina atan hian Pathumna–sorkarin khauh taka mi hnawksakte laka hma a lak a ngai ta ṭhin a ni.
Tute mawhphurhna nge?
Pakhatna hi duhthusam a ni a, Kristian ram ṭhenkhatah innghahna atan hmangin, an ti thei angah pawh a ngaih theih ang. Kan ramah pawh chhungkua leh kohhrana kan inzirtir ṭha a nih chuan tih theih lohna chhan tur awmin a lang lo. Kan ngaihsan zawng a dik phawt chuan mi nâwlpui hi kaihhruai theih kan ni. Amaherawhchu kan hlawhchham a nih erawh chuan chhungkua leh kohhran hi a mawhphurtu ber kan ni ang. Kan zirna in hrang hrangte pawh hmer tel ta ila, a sual hran lo mai thei. Chutihlaiin, thiamna an neih lama ṭan an lak hi an mawhphurhna lian zawka dah sak phawt ila.
Pakhatna lama hlawhchhamte enkawl nan Pahnihna kan la nei. Pahnihna hmang hian thil dik lo ti ṭhinte zak takin kan siam ang a, kan nuihzatna hmangin khawtlangah meng ngam mang lo khawpin kan siam ang a, an inkiltawih mai ang. Mi tam tak hi hetiang hmanga kaihhruai theih an nih avangin sorkarah transparency hmangin hma a lak theih a, khawtlangah pawh social media hmangin dik lo taka ti ṭhinte kan dah hniam thei bawk. Mi dik lo ngaihhniamna hi mi tinin kan tih theih a ni a, kan vaia mawhphurhna a ni.
Sawi tawh angin, mi chi hrang hrang kan tam tial tial a, zahna engah mah ngai lem lo, mi dangte laka thangṭhat lak ṭul ti lo, mahni hlâwkna tur a nih phawt chuan che buan buan ngam kan tam ve ta tial tial. Heng thilah erawh chuan fing taka dan hmanga chêt lak a ngai tawh ṭhin a, chuvangin Pathumna hi kan hman thiam a ngai ta em em a ni. A mawhphurtu pawh sorkar, dan leh thuneihna hmanga mi dangte chunga hma la theite hi a ni ber ang.
Kan sorkar pachhiat dan ngaihtuah erawh chuan Pathumna hi duh ang thâla hman a har dawn. Police post ruak tam tak hnawhkhah hi thil harsa tak a ni tih hai rual a ni lo. Hmun tina min veng tura police kan dah dawn chuan hmasawnna thawhna tur sum hian tuarin kawng hrang hrangah kan pachhe dawn tihna a ni tel bawk si.
Kan chak lohna nghawng chhuah
Pathumna a chak loh chuan mipuiin harsatna kan tawhna lamah mipuiin hma kan lo la ve lo thei si lo a, mob rule hmanga kan chet chuan kan lo che phelh pheng phung fo si. A hrem loh tur zawk hremin, a ti dik lotu zawk an hawi sang vah zel a nih chuan a dik lo viau ang. Mahse, indaih taka hnathawk kan rawih dawn chuan revenue expenditure lama sum hmang nasa tawh kan sorkar tan chuan thil dang thlahthlam a ngaih phah dawn si a, mipuite tan pawh thil uiawm tak tur a ni.
Hetiang teh nuaih a nih avang hian mi dik lo leh mi dangte zahna nei lo hi kan tihtlem viau a ngai ta tihna a nih ber chu. Chutiang ti tur chuan kan chhungkua, in chhunga thuneitu leh kan kohhran, mipuite kar tin kan kal khawmna leh Kristian ṭha tura kan zirtirnate mawhphurhna a sang ta veng veng hle mai. Chutiang atan chuan ngaihhlut tur dik kan inzirtir a ngai viau. In chhungkhura sum leh pai dah san lutukna, hlawhtling kan tehna hrang hrangte pawh an naupan lai aṭanga kan zirtir a ngai.
Kohhran pawhin pawl lenna leh changtlunna, kal khawm tam thei, programma hlung neih thei nih leh biak in ropui neih lama kan rualawhna hi kan kal pelh a, kan member ṭheuhte hi kan sawi tak Pakhatna mizia nei ṭheuh tura kan chhuah a ṭul hle. Hemi kawnga kan hlawhtlin phawt chuan misualte venna lama kan sum hman kan titlem ang a, hmasawnna kan neih theih phah dawn bakah, mipuite zalen leh thlamuang takin kan awm thei dawn a ni.
- Chhana Ralte