Written by
- PC Hmangaihzauva

Ram leh hnam humhalh nan Chanchin Ṭha

Mizote hian kan ram leh hnam humhalh nan hian Chanchin Ṭha hi a pawimawh ber tih kan hriat reng a va'n pawimawh em! Hnam tlemtê, uihûm lek ni chunga tun thlenga mahni puala ram nei leh a chhunga ralmuang taka kan la awm theih chhan hi Pathian min hum vang liau liau a ni. Min hum chhan pawh atana kan fel leh kan rinawm vang te, kan huaisen leh fin vangte ni lovin, chak lo chunga Chanchin Ṭha kan la hril ve ṭâwk ṭâwk vang a ni ngei ang tih hi kan politician-te pawh hian an pawm a, Chanchin Ṭha hi thupui bera an neih a va'n ṭul em! Chanchin Ṭha hril thupui bera neih ram leh hnam an chau ngai lo va, a tlawmsantute erawh eng anga hnam lian leh chak pawh an lo chau mai ṭhin.

Chhandamna Chanchin Ṭha hril hi hi van policy pawimawh ber leh a flagship programme, lei leh vana pawimawh ber a nih vang a ni. Pathianin khawvelah Chanchin Ṭha hril tur hnam a mamawh a, chutiang atana Chanchin Ṭha iptepui bân nana a hman kan ni ve hi a va'n vanneithlak em! Chanchin Ṭha hi kan tlawmsan vaih chuan kan tlachhia ang a, chîmral kan ni mai ang. Hei hi khawvela kan hnam têtpui hnam hrang hrangte chanchinah chiang takin kan hmu a ni. Tuna khawvela hnam ropui lo ni tawhho reng reng hi Chanchin Ṭhain a siam len an ni zel a. Chanchin Ṭha hril tur hian vanin mimalte pawh a mamawh lain, chak zawka hril tur chuan hnam a mamawh a, a hriltu hnam apiang chu a hum a, a siam lian ṭhin.

British (Kumpinu) ram, ram ni tla seng lova roreltua lo siam tawhtu pawh kha Chanchin Ṭha a ni. Mahse, chu Chanchin Ṭhain a ken tel van malsawmna, sum leh paia hausakna leh ropuina ûm a, a siam liantu Chanchin Ṭha an tlawmsan avangin vanin a titê leh a, ram tereuhtê a lo ni leh ta a nih khu. America ram pawh khu khawvela ram hausa, thiltithei leh ropui bera siamtu chu Chanchin Ṭha bawk a ni a. Anni pawh khuan Chanchin Ṭha an tlawmsan hun hun chu vanin a ṭhiah têt leh hun a ni ang tih pawh kan ring bawk.

Chutiangin a hun laia Europe leh a chhehvela ram ropui lo ni tawh ṭhinhote pawh khu Chanchin Ṭha pawma Kristian ram an nih azara lo ropui an ni hlawm a. Mahse, kan sawi tawh angin Chanchin Ṭha an tlawmsan tikah an ropuina an hloh leh mai ṭhin tih chu khawvel mithmuhah a chiang hle a nih hi.

Hetih lai hian, Pathianin leilung dan, ringtu leh ring lote tana khuarel thuhmuna a siam kawng dang, a zawng thiam thiam leh a phu apiangte tana leilung hausakna hai chhuah theihna kawng pawh a awm reng bawk a. Hemi kawngah hi chuan ring lo ramte pawh an lo hlawhtlingin an lo ropui ve reng bawk ang a, a vannei leh hmuingil ber bera an ṭan theihna kawng pawh a awm. Hei hi chu Pathianin leilung dana nghet taka a siam kawng tho a ni a, Kristian ramte lo ropui chhohna kawng kan sawi nen chuan a dang a. Kan sawi tak Kristian ramte lo ropuina kawng erawh finna, taihmakna leh thawhrimna avanga hlawhtlinna ni lovin, Chanchin Ṭha vanga a pek belh liau liau a ni thung.

Tun hma deuh kha chuan khawvela ei leh bara intodelh leh ram hausa, economy lama dinhmun ṭha ber ber ram sawmhnih thlan chhuahah Kristian ram lo chu pahnih khat lek an tel ve ṭhin a. Hetiang dinhmuna Kristian ramte an lo din theih chhan pawh Chanchin Ṭha malsawmna bawk a ni ang tih kan ring a. Chanchin Ṭha hi kan tlawmsan zel em le? Chutichuan, kan sawi tawh ang khan eng ram pawh Chanchin Ṭha zarah lo ropui ṭhin mah se, Chanchin Ṭha an tlawmsana khawvel ropuina an ûmsan phawt chuan an ropuina tlang aṭanga hnuh hniam an ni zel ang tih ringin, he thurûk hi huai takin kan puang ngam ta a nih hi.

He thurûk kan sawi ngei hi a ni, Mizo hnam tlemtê, Chanchin Ṭha kan pawm aṭanga kum tlemtê chhung leka changkang taka min siam a, ram buai hun thim hlauhawm tak karah pawh min hum tlat a, tun dinhmun min thlentu chu ni. Kristian lo niin, Chanchin Ṭha pawm loin, hril hram hram lo ila kan ram buai lai, dan leh rorelna mumal engmah a awm theih loh lai khan kan chhehvel hnam lian zawkte’n min chîm buai ang a, Hindu-ho karah min hnûk lutin, hnam lian zawk karah hrehawm takin kan awm tawh ngeiin a rinawm. Vawiina ram bik neia kan hnam tlempui hnam dang zawngte aia India ram state zinga hnam hlang ber ni theia hei ang hnam tlem min siamtu leh min hum tlattu chu kan hruaitute huaisen leh fin vang ni lovin, a hminga Chanchin Ṭha pawma kan la hril hram hram vang hi a ni ngei ang. A ni ang, a ni lo thei lo vang.

Khawvel hi la awm zel tur ni se, engti angin nge a awm zel ang? Van hian khawvela Chanchin Ṭha hril hi ṭul a la ti reng ang em? Vanin khawvel zawng zawnga Chanchin Ṭha hril a tih tak hi eng chin nge ni ang? Tuna khawvel hmun hrang hranga Kristian missionary-te’n Chanchin Ṭha an hril tawh chin hi a duh tâwk tawh mai ang em? Van lam thu thu a ni. Vawiin thlenga khawvel a la awm chhan hi Chanchin Ṭha hril a la ṭul rih vang mai a ni tih Bible-ah chiang takin kan hmu a ni.

Tin, he ram Chanchin Ṭha hi hnam zawng zawng hriattirna turin khawvel zawng zawngah hrilhin a awm ang; chu mi zawhah chuan tawpna chu a lo thleng ang (Matthaia 24:14).

Vanin khawvela Chanchin Ṭha hril a duh tawk hunah chuan Chanchin Ṭha hril turin eng ram leh hnam mah siam len a ṭul tawh lo ang. Khawvel hi ringtute ropui hlenna tur ram a ni lo va, Setana kuta a la tlûk dawn avangin a tawp thlenga Setana hleilenna tuar peihte chauh ringtute ropui hlenna tur ramah chuan an lut ang.

Tin, sual a la pun dawn avangin mi tam zawk hmangaihna chu a la dai ang. Nimahsela, a tâwp thlenga tuar peih apiang chu, chumi ngei chu chhandamin a awm ang. (Matthaia 24:12&13).

- PC Hmangaihzauva