Written by
- Lalremliana Pachuau

𝑱𝒐𝒉𝒏 𝑲𝒆𝒂𝒕𝒔-𝒂 𝑶𝒅𝒆 𝒕𝒐 𝒂 𝑵𝒊𝒈𝒉𝒕𝒊𝒏𝒈𝒂𝒍𝒆 𝒕𝒉𝒍𝒊𝒓𝒏𝒂




𝑻𝒉𝒖𝒉𝒎𝒂𝒉𝒓𝒖𝒂𝒊

Sapho fam Lalzova, he khawvelah kum 26 chauh a lei kum chhiar hmang, a hun laia natna tihdam theih loh TB vanga boral John Keats-a kha, a thlân lunga thuziak mawi leh ril tak, ‘Here lies one whose name was writ in water’ tih avang hian Nuntawia hringnun hi ka la chhui ve ang, ka tih phah ṭhin! Sapho poetry chhuantawlawl, lyrical poem hmanga Keats-a’n a nun chhûngril, nightingale sava hnena a phawrh chhuahna hla hian thu tam tak min lo sawi khalh tawh ṭhin.

𝑶𝒅𝒆 𝑺𝒂𝒘𝒊𝒉𝒂𝒘𝒏𝒏𝒂

Ode chi thum zinga pakhat, Rome hlahril phuahtu hming chawia an sak tak Horatian Ode chawi lârtu ropui ber Keats-a ‘Ode to a Nightingale’ hi hringnuna tawrhna nasa tak, lungngaihna leh hlimna inlaichin dan puan chhuahna hla a ni a. Chu bakah, hmuh theih khawvel leh ngaihruat khawvel thiam taka khaikhinna hla a ni bawk. Keats-a khan an chhûngkaw hri hlauhawm inrochun TB natna avangin harsatna tam tak a dam chhûng tawitêah khan a hmachhawn a ni.

Tisa lama a bäwrh tawh nâk alaiin, sum leh pai lama a la pachhiat zui piahah, a hlahril phuah vanga mite hmuhsit leh endawng a la hlawh zui leh zel kha a ni a! The Quarterly Review kaltlanga a kutchhuak an fakselnate chu Pu James Dokhuma ang maiin a tuar thiam lo a. A thih tawh hnuah leh zel pawh a dam laia a inhmêl huatpui Byron-a pek khan Keats-a ropuina a hriat chhuah hma siin a la deusawh zui tak deuh deuh a nih kha!

A epic poem ‘Don Juan’ kaltlangin, ‘John Keats, who was killed off by one critique, Just as he really promised something great…’ a lo tih hmanhmawh kha! Chutiang hringnun hahthlak nei chung sia ‘A thing of beauty is a joy forever’a la ti thei tlatte khan alawm, a zûna mi tam tak a lo uaitir theih tlat ni. A khawvel hnawkhnâi tak ni si a, ‘Beauty is truth, truth beauty – that is all Ye know on earth, and all ye need to know’ a la ti thei leh zelte khan mi tam tak lung a run chiang a ni!

𝑯𝒍𝒂 𝒉𝒓𝒊𝒍 𝒂𝒘𝒎𝒛𝒆 𝒕𝒍𝒂𝒏𝒈𝒑𝒖𝒊

Tichuan, he a Ode ropui tak, châng 8 lai, hla tlar 80 zeta sei hi i han bih dawn teh ang. Khawvela mi nuamsa ber ni kumkhua tawh tur, a mit ît zawng apiang hlah lo thei khawpa mi ropui, lal Solomona meuh pawhin hlimna tluantling a neih theih loh avanga a phun chhuahna khawvelah, Keats-a pawhin a hringnun thurûk ril ber berte chu a mihringpuite hnenah thlen ngam lovin sava tê pakhat hnenah a sawi chhuak ve ta a. Pindaric Ode-te anga a hla châng ṭhen danin thupui hran a nei ve lo bawk a, hlimsâng nu ang maiin sava hnenah Keats-a hi a inbun ruak ta a ni.

Châng I-naah hian zan tlai nêm tawh taka zanva hrâm ri avanga Keats-a nuna phûrna leh thathona mak tak lo thleng chawpchilh ve nghal dan kan hmu a. Châng II-na leh III-naah chu zanva khawvela va intah luh ve a, lungkham buai leh harsatna bîkbosan daih a duh thu leh, chutiang tak a lo nih theih nana mang rama cheng tura hrai ruih a ngenna, chiang lo ruaia chu zanva khawvela va inhnim phûm a duhna thuin a chhunzawm ta a ni.

Châng IV-naah hian Keats-a suangtuahna khawvelah hruai luhin kan awm ta a. Mahse, mihring suangtuahna chu chhûm rei lo tê lo langa ral leh mai ṭhin ang a nihzia, kan Pathian thu nemnghehna kan hmu zui zat a nih hi. Mi hian nun hi han chhui han chhui ṭhin mah se, a tawpah chuan Baibul thu dikna bak hmuh chhuah belh tur reng reng an nei lo tih i lo chhiar chhuak thiam ve tawh ngai reng em?

Châng V-naah hian Keats-a chu a suangtuahna duhawm tak takte chuan he khawvel hreawmna ata thlah zalenin a la awm lo tih min hrilh chungin, khuavel (nature) nena hun hman nuam a tihzia thu erawh kan hmuh hmaih hauh lo. Châng VI-naah chu hmuna hun rei lo tê pawh hlim tak leh enghelh nei miah lova a taksa leh rilru natna zawng zawng laka chhâwk zângkhaia a awm zawkna chu a thlakhlelh avangin, chu hmuna châm hlen mai a duhna thu, hlahril duhthawh zet mai kan hmu ta a nih hi. I rilruah Zirsangzela leh a ‘Phêngphe nun nêm’ an lo lan loh chuan, ka sawi fiah thiam tawk lo tihna a ni ang!

Tichuan, Châng VII-na kan en chuan, khawvel hnenah sirvate tualchai dan, khawvel dam chhung zawng pangngai renga lungawina fak hla saa min awih turzia, Siamtu siam ang taka an nun reng tur thu a puang chhuak ta a ni. Châng VIII-naah chu suangtuahna khawvel duhawm taka zanva hrâm mawi tak vanga a chên reng lai chuan, chu zanva chuan a zan riahna tur hmun a pansan tak dan leh, zawhna lungrûn zet mai hmangin he hlahril hi khar a ni ta a ni. ‘Hlimthla chuan tak rama anna, vawi khat tal a tak rama inleh theihna a nei ngai dawn em le?’ tih zawhna ngei chu!

𝑯𝒍𝒂 𝒓𝒖𝒂 𝒉𝒎𝒂𝒏𝒕𝒆 (l𝒊𝒕𝒆𝒓𝒂𝒓𝒚 d𝒆𝒗𝒊𝒄𝒆𝒔)

A hla châng (châng-tlar 10) hmasa berah hian apostrophe-ah, a suangtuahna mitthlaa châm nightingale sava hmangin a hnenah, a hringnuna natna leh buaina tinrêngte chu theihnghilh vek a duhzia a hrilh ta mial mial a. Mangnghilh nun a thlakhlelh châk chhan sawi nan thumal paruk ngawt a hmang han hmuh hian, eng vang taka chu nun chu duh thawh ta nge a ni tih hriat a châkawm chho ta hle a ni. A hlahril chei mawi nan Keats-a hian literary device thiam takin a han hmang chho ta.

Châng 1-naah kan en chuan, Mizo thawnthu hian entawn a nei ta a ni ang, tih turin Greek thawnthua mi an lo thihin, Rihlipui (Lethe-wards) kânin dam lai nun hriat rengna chawk châmtu tui dâwt khawlh khawlh a châk thu, ‘Lungloh tui’ tlukpui allusion mawi tak hmanga a sawina kan hmu a. Keats-a hian a nun leh he sava nun hi a han khaikhin a; chu savain siam a nih ang taka Siamtu a fak dan leh lungawina famkim nena hun a hman dante a suangtuah nasa a ni.

Zirsangzela ‘Phengphe nun nêm’ tlukpui ‘Dryad’ phûrthak kan hmu bawk! Keats-a leh Zirsangzela hlateah hian chîk taka rannungte nun hmutu, Siamtu duhsak zawk mihringte awh tham nun an neih dan kan hmu ve ve a nih hi. Consonant thumal lam rik dan inla lâwn chho, alliteration an tih a han chhep chhoh dan, ‘That thou, light-winged Dryad of the trees’ kan hmuh rualin, vowel thumal rik dan inla lâwn assonance pawh, ‘In some melodious plot, The voice I hear this passing night was heard’ hmuh hmaih rual a ni lo.

Châng II-naa simile mawi tak, Mangnghilha (Forlorn) a rawn hmannate hian lung a tihlên râih rualin, lung a tichhe tel a nih hi! LD hman tam lutuk loh, hla tlar rem pheiah chawlh muan zawk awm miah lova thu chheh, enjambment pawh, ‘My sense, as though of hemlock I had drunk, Or emptied some dull opiate to the drains’ tihah hian kan hmu nawlh bawk. Mitthlaa lang riai riai tura imagery a hmanna ‘Though of hemlock I had drunk, Past the near meadows, Fast fading violets cover’d up in leaves’ te hi kan hmuh hmaih lo’ng chu maw? Hmuhnawm tak an ni si a!

Châng III-naa thil mawina leh hmangaihna a rawn personify dante hi lo chhui ve rauh rauh teh khai. ‘Beauty can not keep her lustrous eyes’ tih leh hmangaihnain, ‘Pine at them beyond tomorrow’ a han tih lungkuai hnâp dante hi. Thumal lam rik inang A B A B C D E C D E rhyme châng tina a hman dan pawh kan hmuin ka ring. ‘To toll me back from thee to my sole self’ tih tlara internal rhyme ‘me’ leh ‘thee’ pawh kan hmuh hi. Metaphor, anaphora pawh sawi tur a la awm nangin, a sei ta êm a, i duh tâwk mai ang.

Hei hi a ni ka huat chu: Hlahril kan han khawih tui lai takin, kan thlarau chan hre pha miah lo mihringte’n lainatna nei miah lovin suangtuahna khawvel ata min han phih harh zawkna hi! Hlahril raua chenna a bo nghal a, kutchhuak pawh a nawi nghal nak zel! Hre hru hlawm hian!

He hlahrila ka duh zual em em ṭhin châng tarlan ngei erawh ka duh thung:

O, for a draught of vintage! that hath been

Cool'd a long age in the deep-delved earth,

Tasting of Flora and the country green,

Dance, and Provençal song, and sunburnt mirth!

- Lalremliana Pachuau