Written by
- Lalremliana Pachuau

๐‘ฑ๐’๐’‰๐’ ๐‘ฒ๐’†๐’‚๐’•๐’”-๐’‚ ๐‘ถ๐’…๐’† ๐’•๐’ ๐’‚ ๐‘ต๐’Š๐’ˆ๐’‰๐’•๐’Š๐’๐’ˆ๐’‚๐’๐’† ๐’•๐’‰๐’๐’Š๐’“๐’๐’‚




๐‘ป๐’‰๐’–๐’‰๐’Ž๐’‚๐’‰๐’“๐’–๐’‚๐’Š

Sapho fam Lalzova, he khawvelah kum 26 chauh a lei kum chhiar hmang, a hun laia natna tihdam theih loh TB vanga boral John Keats-a kha, a thlรขn lunga thuziak mawi leh ril tak, โ€˜Here lies one whose name was writ in waterโ€™ tih avang hian Nuntawia hringnun hi ka la chhui ve ang, ka tih phah แนญhin! Sapho poetry chhuantawlawl, lyrical poem hmanga Keats-aโ€™n a nun chhรปngril, nightingale sava hnena a phawrh chhuahna hla hian thu tam tak min lo sawi khalh tawh แนญhin.

๐‘ถ๐’…๐’† ๐‘บ๐’‚๐’˜๐’Š๐’‰๐’‚๐’˜๐’๐’๐’‚

Ode chi thum zinga pakhat, Rome hlahril phuahtu hming chawia an sak tak Horatian Ode chawi lรขrtu ropui ber Keats-a โ€˜Ode to a Nightingaleโ€™ hi hringnuna tawrhna nasa tak, lungngaihna leh hlimna inlaichin dan puan chhuahna hla a ni a. Chu bakah, hmuh theih khawvel leh ngaihruat khawvel thiam taka khaikhinna hla a ni bawk. Keats-a khan an chhรปngkaw hri hlauhawm inrochun TB natna avangin harsatna tam tak a dam chhรปng tawitรชah khan a hmachhawn a ni.

Tisa lama a bรคwrh tawh nรขk alaiin, sum leh pai lama a la pachhiat zui piahah, a hlahril phuah vanga mite hmuhsit leh endawng a la hlawh zui leh zel kha a ni a! The Quarterly Review kaltlanga a kutchhuak an fakselnate chu Pu James Dokhuma ang maiin a tuar thiam lo a. A thih tawh hnuah leh zel pawh a dam laia a inhmรชl huatpui Byron-a pek khan Keats-a ropuina a hriat chhuah hma siin a la deusawh zui tak deuh deuh a nih kha!

A epic poem โ€˜Don Juanโ€™ kaltlangin, โ€˜John Keats, who was killed off by one critique, Just as he really promised something greatโ€ฆโ€™ a lo tih hmanhmawh kha! Chutiang hringnun hahthlak nei chung sia โ€˜A thing of beauty is a joy foreverโ€™a la ti thei tlatte khan alawm, a zรปna mi tam tak a lo uaitir theih tlat ni. A khawvel hnawkhnรขi tak ni si a, โ€˜Beauty is truth, truth beauty โ€“ that is all Ye know on earth, and all ye need to knowโ€™ a la ti thei leh zelte khan mi tam tak lung a run chiang a ni!

๐‘ฏ๐’๐’‚ ๐’‰๐’“๐’Š๐’ ๐’‚๐’˜๐’Ž๐’›๐’† ๐’•๐’๐’‚๐’๐’ˆ๐’‘๐’–๐’Š

Tichuan, he a Ode ropui tak, chรขng 8 lai, hla tlar 80 zeta sei hi i han bih dawn teh ang. Khawvela mi nuamsa ber ni kumkhua tawh tur, a mit รฎt zawng apiang hlah lo thei khawpa mi ropui, lal Solomona meuh pawhin hlimna tluantling a neih theih loh avanga a phun chhuahna khawvelah, Keats-a pawhin a hringnun thurรปk ril ber berte chu a mihringpuite hnenah thlen ngam lovin sava tรช pakhat hnenah a sawi chhuak ve ta a. Pindaric Ode-te anga a hla chรขng แนญhen danin thupui hran a nei ve lo bawk a, hlimsรขng nu ang maiin sava hnenah Keats-a hi a inbun ruak ta a ni.

Chรขng I-naah hian zan tlai nรชm tawh taka zanva hrรขm ri avanga Keats-a nuna phรปrna leh thathona mak tak lo thleng chawpchilh ve nghal dan kan hmu a. Chรขng II-na leh III-naah chu zanva khawvela va intah luh ve a, lungkham buai leh harsatna bรฎkbosan daih a duh thu leh, chutiang tak a lo nih theih nana mang rama cheng tura hrai ruih a ngenna, chiang lo ruaia chu zanva khawvela va inhnim phรปm a duhna thuin a chhunzawm ta a ni.

Chรขng IV-naah hian Keats-a suangtuahna khawvelah hruai luhin kan awm ta a. Mahse, mihring suangtuahna chu chhรปm rei lo tรช lo langa ral leh mai แนญhin ang a nihzia, kan Pathian thu nemnghehna kan hmu zui zat a nih hi. Mi hian nun hi han chhui han chhui แนญhin mah se, a tawpah chuan Baibul thu dikna bak hmuh chhuah belh tur reng reng an nei lo tih i lo chhiar chhuak thiam ve tawh ngai reng em?

Chรขng V-naah hian Keats-a chu a suangtuahna duhawm tak takte chuan he khawvel hreawmna ata thlah zalenin a la awm lo tih min hrilh chungin, khuavel (nature) nena hun hman nuam a tihzia thu erawh kan hmuh hmaih hauh lo. Chรขng VI-naah chu hmuna hun rei lo tรช pawh hlim tak leh enghelh nei miah lova a taksa leh rilru natna zawng zawng laka chhรขwk zรขngkhaia a awm zawkna chu a thlakhlelh avangin, chu hmuna chรขm hlen mai a duhna thu, hlahril duhthawh zet mai kan hmu ta a nih hi. I rilruah Zirsangzela leh a โ€˜Phรชngphe nun nรชmโ€™ an lo lan loh chuan, ka sawi fiah thiam tawk lo tihna a ni ang!

Tichuan, Chรขng VII-na kan en chuan, khawvel hnenah sirvate tualchai dan, khawvel dam chhung zawng pangngai renga lungawina fak hla saa min awih turzia, Siamtu siam ang taka an nun reng tur thu a puang chhuak ta a ni. Chรขng VIII-naah chu suangtuahna khawvel duhawm taka zanva hrรขm mawi tak vanga a chรชn reng lai chuan, chu zanva chuan a zan riahna tur hmun a pansan tak dan leh, zawhna lungrรปn zet mai hmangin he hlahril hi khar a ni ta a ni. โ€˜Hlimthla chuan tak rama anna, vawi khat tal a tak rama inleh theihna a nei ngai dawn em le?โ€™ tih zawhna ngei chu!

๐‘ฏ๐’๐’‚ ๐’“๐’–๐’‚ ๐’‰๐’Ž๐’‚๐’๐’•๐’† (l๐’Š๐’•๐’†๐’“๐’‚๐’“๐’š d๐’†๐’—๐’Š๐’„๐’†๐’”)

A hla chรขng (chรขng-tlar 10) hmasa berah hian apostrophe-ah, a suangtuahna mitthlaa chรขm nightingale sava hmangin a hnenah, a hringnuna natna leh buaina tinrรชngte chu theihnghilh vek a duhzia a hrilh ta mial mial a. Mangnghilh nun a thlakhlelh chรขk chhan sawi nan thumal paruk ngawt a hmang han hmuh hian, eng vang taka chu nun chu duh thawh ta nge a ni tih hriat a chรขkawm chho ta hle a ni. A hlahril chei mawi nan Keats-a hian literary device thiam takin a han hmang chho ta.

Chรขng 1-naah kan en chuan, Mizo thawnthu hian entawn a nei ta a ni ang, tih turin Greek thawnthua mi an lo thihin, Rihlipui (Lethe-wards) kรขnin dam lai nun hriat rengna chawk chรขmtu tui dรขwt khawlh khawlh a chรขk thu, โ€˜Lungloh tuiโ€™ tlukpui allusion mawi tak hmanga a sawina kan hmu a. Keats-a hian a nun leh he sava nun hi a han khaikhin a; chu savain siam a nih ang taka Siamtu a fak dan leh lungawina famkim nena hun a hman dante a suangtuah nasa a ni.

Zirsangzela โ€˜Phengphe nun nรชmโ€™ tlukpui โ€˜Dryadโ€™ phรปrthak kan hmu bawk! Keats-a leh Zirsangzela hlateah hian chรฎk taka rannungte nun hmutu, Siamtu duhsak zawk mihringte awh tham nun an neih dan kan hmu ve ve a nih hi. Consonant thumal lam rik dan inla lรขwn chho, alliteration an tih a han chhep chhoh dan, โ€˜That thou, light-winged Dryad of the treesโ€™ kan hmuh rualin, vowel thumal rik dan inla lรขwn assonance pawh, โ€˜In some melodious plot, The voice I hear this passing night was heardโ€™ hmuh hmaih rual a ni lo.

Chรขng II-naa simile mawi tak, Mangnghilha (Forlorn) a rawn hmannate hian lung a tihlรชn rรขih rualin, lung a tichhe tel a nih hi! LD hman tam lutuk loh, hla tlar rem pheiah chawlh muan zawk awm miah lova thu chheh, enjambment pawh, โ€˜My sense, as though of hemlock I had drunk, Or emptied some dull opiate to the drainsโ€™ tihah hian kan hmu nawlh bawk. Mitthlaa lang riai riai tura imagery a hmanna โ€˜Though of hemlock I had drunk, Past the near meadows, Fast fading violets coverโ€™d up in leavesโ€™ te hi kan hmuh hmaih loโ€™ng chu maw? Hmuhnawm tak an ni si a!

Chรขng III-naa thil mawina leh hmangaihna a rawn personify dante hi lo chhui ve rauh rauh teh khai. โ€˜Beauty can not keep her lustrous eyesโ€™ tih leh hmangaihnain, โ€˜Pine at them beyond tomorrowโ€™ a han tih lungkuai hnรขp dante hi. Thumal lam rik inang A B A B C D E C D E rhyme chรขng tina a hman dan pawh kan hmuin ka ring. โ€˜To toll me back from thee to my sole selfโ€™ tih tlara internal rhyme โ€˜meโ€™ leh โ€˜theeโ€™ pawh kan hmuh hi. Metaphor, anaphora pawh sawi tur a la awm nangin, a sei ta รชm a, i duh tรขwk mai ang.

Hei hi a ni ka huat chu: Hlahril kan han khawih tui lai takin, kan thlarau chan hre pha miah lo mihringteโ€™n lainatna nei miah lovin suangtuahna khawvel ata min han phih harh zawkna hi! Hlahril raua chenna a bo nghal a, kutchhuak pawh a nawi nghal nak zel! Hre hru hlawm hian!

He hlahrila ka duh zual em em แนญhin chรขng tarlan ngei erawh ka duh thung:

O, for a draught of vintage! that hath been

Cool'd a long age in the deep-delved earth,

Tasting of Flora and the country green,

Dance, and Provenรงal song, and sunburnt mirth!

- Lalremliana Pachuau