Written by
- Rinfela Zadeng

Mi rethei leh mi hausa




Hmân aṭanga vawiin khawvel, nakin thleng pawhin mi rethei leh mi hausa hi kan awm reng dawn a. Bible khawvelah pawh mi hausa leh mi rethei dinhmun kan hmu fo a; Mizo thawnthuah pawh mi rethei leh hausa te chanchin kan hmu fo bawk. Hausakna chuan thiltitheihna leh zahawmna a keng tel a, retheihna chuan chak lohna leh en kân an hlawh ṭhinna khawvelah kan awm a ni tih kan hre vek awm e.

Pa titi thiam Isua

Mi rethei leh hausa chanchin kan sawi apianga kan sawi lan ve ziah pakhat chu Lal Isua tehkhin thu mawi tak mai, 'Mi hausa Pathian rama luh aiin sanghawngsei, hriau benga luh tlang a awl zawk a ni' (Mat. 19:24, Mk. 10:25, Lk. 18:25) tih thu hi a ni a. He laia Isua ṭawngkam lar tak mai hi Koran (7.40) lamah pawh sawi chhawn hial a ni.

Tun ang hun chu ni se Isua thusawi hi Instagram/Facebook/WhatsApp status/reels/story lamah kan hmang chhawng sup sup awm e. Khati zat zuitu mipui 5,000 aia tam nei thei Isua kha mihring lamah pawh pa ṭawngkam thiam leh thusawi thiam, a thusawi tifiah tura entirna/tehkhin thu sawi thiam tak a ni ang tih hi a rinawm hle. Khi thu a sawi pawh khian a ngaithlatute rilru a chawk thoin, a thusawi ngaithlaa lo muthlute pawh a tiharh hawk ngei ang!

Chutih rualin, heta Isua sawi tum tak chu–mi retheite hian vanram an lut ringawt dawn lo a, mi hausa pawh vanram an kal lo ang tihna a ni hek lo. Pathian ram hi Pathian khawngaihna aṭang chauha chan tur a nihzia Isua hian a sawi a ni.

India leh Mizoram

Sap ram leh hmun dang kan sawi hman lo a, India ram leh Mizoram hi kan sawi dawn a ni. Kum 50 pawh la liam lohah khan Vai film kan en ṭhin a, chutah chuan mi hausate an lalin thil an ti thei em em a. Dik lo tak leh dan bawhchhia an awm pawhin thuneitu lamin an man hlei thei lo a, an chungah dan hmanga rorelna dik an hlen chhuak ṭha thei lo a nih kha. Chungah chuan a changtupate khan an thiam dan danin an chingfel a, lemchan hmuhnawm tak leh mipui rilru hneh tak a lo ni ta ṭhin a nih kha.

Vawiina kan fate seilenna khawvel pawh hi pawisa hmanga hausate ropuina Mizoramah a lo chang chho ta mek a. Hausak ve chu a chakawmin hausak dan tur kan ngaihtuah a, dik taka thil tih chuan hausak a harsain kan Gpay-ah hian pawisa a lo lut zung zung mai thei lo tih a taka hretute vek kan ni. Mahse, mi hausate chuan thil an ti theiin, pawlah leh thil dang dangah hruaitu an ni a; an luanchhuah nasat phei chuan kan zahin kan ngaihlu a, minister/MLA-te thlengin an ko kal zel thei a, an awhawm ve bawk a ni.

Hausak dan ṭha leh ṭha lo

Hauhsakna hrim hrim hi sual a ni lo a, Pathian malsawmna pawh a ni. Abrahama, Davida, Solomona, adt. pawh an hausain Pathian malsawmna tam tak an dawng tih Bible-ah kan hmu a. Mizoramah ngei pawh dik taka sum la luta hausa, Pathian malsawmna dawng leh mi dangte tana luangchhuak hi mi tam tak an awm a, an awm zel ang. Chutih rualin, awlsam taka hausak leh pawisa neih ṭeuh hi thil harsa tak a ni a, thawhrimna, taihmakna, vanneihna tel lo chuan a hausak thut theih loh tih hi chu mi hausa leh mi rethei te hian kan hre chiang hle awm e.

Chutah tak chuan dik mang lo, ruihhlo, kuhva leh sorkar/kohhran phal loh thila hausakna zawng duh tawk kan awm ta a, a ti fuh chuan an hausakpui em em a nih hi. A rûka an hausak dan kan rinhlelh, sorkar sum a hlêp rûk kan rin, politician/MLA/minister an nih laia an hlêp rûk kan rin mi tam tak an awm a. Dan leh hrai hmanga kan finfiah theih loh, mahse, mipui tehna hmanga kan rin zawh si loh mi hausa hi Mizoramah hian an awm niin a lang. Chutianga kan awm meknaah chuan, chutianga hausak ve mai kan duhna chuan hausak dan kawng zawnna ṭha loah min hruai lut a, chutianga hausak tum, hausa mekte ruihhlo an mansak thute hi kan hre ta fo mai a nih hi.

Ngaihhlut tur dik inzirtir

Pathian thu hian engkim mai hi a lo sawi dik vek mai a, kan thih hma pawhin kan tuh rah tam tak hi chu khawvela kan dam lai ngei hian kan seng hman ṭeuh mai. Keini pawh hian chu chu kan hmabak, kan pumpelh theih loh tur a ni. Dikna leh rinawmna te, mahni hnaa tuina leh taihmakna te, a theih chen chenah dik tak leh ṭha taka thil tih tumnate nei tur hian kan inzirtira kan infuih nasat zual a ngai hle.

Pawl 1 aṭanga pawl 10 inkar zirlaibuahte dikna leh rinawmna chungchang tam tak kan inzirtir a, a ṭha e. A zirtirtute pawh hian rinawm tak leh ṭha takin, taima takin zirtir ila. Naupangte hian zirtirtu taima lo leh ti mai maite hi an hre em em a ni. Chutianga ṭan kan lak zel chuan kan ram hi a ṭha zawngin hma a sawn zel ang a, kan famkim zo hauh lo chungin, ram nuam, Kristian ram kan nihzia hi chu a lang zel ang.

Mi rethei leh hausa te hi khawvelah kan awm reng dawn a, chu chu khawvel nihphung a ni. Hausakna dika hausate ngaisang ila, dik lo taka hausa an awm a nih chuan a ṭhat lohzia hi huaisen takin i do zel ang u. Khawvel piah lama kan thlarau thlenga boralna kawng min zawhtir theitu chu dik lo taka hausakna, sum leh pai ngainatna hi a nihzia te i hre nawn ang u. Pathian malsawm tlaka hausak tum tur erawh chuan ṭan i la sauh sauh ang u.

- Rinfela Zadeng