Written by
- Dr J.T.Vanlalngheta.

Kohhran zaipawlte hawi lam: Maicham hmachhawn nge mipui hmachhawn?




Maichâm: Tin, Nova chuan... maichâmah chuan hâl ral thil hlante a hlân ta a (Gen. 8:20).

Abrahama maichâm: Tichuan, chutah chuan a hnêna inlâr LALPA tân chuan maichâm a siam a (Gen.12:7, 13:4).

Jakoba maichâm: Tin, Jakoba chu zîng takah a tho va, lung a lukhama a dah chu a la a, lung phun a tân a phun a, a chhîpah chuan sahriak a leih a (Gen. 28:18).

Mosia maichâm: Tin, Mosian maichâm a siam a, a hmingah chuan Jehova-nisi a vuah a (Gen. 28:18).

Thupuana vâna maichâm hnuaia martarte thlarau: ... chhinchhiahna pangana chu a han phelh veleh, maichâm hnuaiah chuan, Pathian thu avâng leh an pawm hriattírna thu avânga thahte thlarau chu ka hmu a... (7:9)

Solomon'an tempul a sak dawn khan puan in leh thu remna inangin maichâm siamin bul a ṭan a. Davida khan hâl ral thil hlanna tur lo siam tawh tho mah se, Solomona pawh khan a thar dang a din belh tho. Israel-hote zîngah hma lam zâwnga rinchhan thil, a kil tâwpa awm chuan 'maichâm ki' a entir. Ezekiela'n inlârnaah hâl ral thil hlanna tur maichâm kimchang tak a hmu tel bawk.

Thuthlung Tharah chuan, maichâm sawina ṭawngkam pahnih, thysiasteron tih Septuagint (LXX) aṭanga lâk leh mizbiah tih hman a ni ṭhin. He ṭawngkam hi Abrahama'n Isaka hlanna atana maichâm a siam kha a ni (Rf. Mizo Bible Dictionary, SL&PB, 2017, pp.455). Maichâm chungchang chu duh tawk rih ila. Thuthlung Hluiah sual thawina, inhlanna leh adt, a niin tûn thlenga Pathian hnena kan inhlanna leh amah kan biakna, khawvela mihring siam zingah a aia zahawm zawk awm thei lo a ni.

Pathian biak inte hi amah Isua ngeiin a din, a lal berna leh a chên chilh a ni a. Kohhran zaipâwlte hian Pathian chawimawina leh fakna hla an sak hian maicham leh pulpit lam hawi hian dingin hla sa se la, Pathian biak in hman dan tur nen chuan a inhmehin a dik berin a lang. Tun hma kha chuan maichâm leh pulpit hawi zâwng hian zaipawlte hi an zai ṭhin tlangpuiin hriat a; nimahsela, tunlai hian (a bîkin inhlâwm ṭha, uniform nei, bial zaipawl leh a dangte an ni) an chîng ta lo hle niin a lang si. Ṭawng thu chhe lovah, han sawi ta zel ila: Synod Choir hi maichâm hma zâwla chhuaka zai ṭhin an nih avangin, hmun dangah pawh an tih dan hi entawnin, zai dawna maichâm (sacrament dawhkân) hmaa rawn kal chhuah hi an intih hmuh ta zel anga sawi a ni (Worship Seminar April 1, 2025).

Maichâm leh pulpit zahawm tak hnung lam chhawn a, mipui hmachhawn zawnga zai hi chu chhût chianin thil inhmeh tak a ni thei lo. Rawngbâwltu pakhat pawhin, "Pastor bial zaipawl ṭhutna tur hi a hnung lamah ni lovin, duhsak taka a hmasa lama a ṭha ber kan lo siam (reserved) thlap pawh hian an zai dawn chuan maicham hma zawlah an rawn kal chhuak leh zel tho," tiin a sawi.

A tawp nan, Rev. Z.T.Sangkhûma ziah hi i'n târ lang teh ang: Biak in chhunga pulpit leh sacrament dawhkan hi hmun thianghlim leh ruat bik te, mipui tana Pathian ai awha an chêttlatna a ni. Chu chauh pawh ni lovin, platform-a ṭantu dinna pawh kohhran mipui châwmna tura Pathian ai awha dinna. A bikin pulpit leh sacrament dawhkân, ṭantu dinna huamin kan hmun serh te, hmun pawimawh leh serh bik a ni a, zah tur a ni.

Rawngbâwl dan pawh sawi zel ila; biak in chhungah kan lut a, kan zai ho mai pawh hi rawngbâwlna a ni. Jerusalema an tempula hmun thianghlim leh hmun thianghlim ber an zah dan kan hria, a chhan chu Pathian awmna a nih vang a ni. Thuthlung Hlui aia ropui zawk, kohhrana rawngbâwltute hian hmun thianghlim kan nei ve. Pulpit leh sacrament dawhkân, Pathian rawngbâwlna hmun, Pathianin a mite a châwm theihna tura Pathian ai awha dinna hmun thianghlim a ni. Petera chuan a lehkhathawnah, "Nangni zawng, chi thlan, puithiamho, hnam thianghlim, Pathian mite ngei in ni si a," a lo ti (1 Pet. 2:9). Chu chu ringtute dinhmun a ni. Kan hla sak zawng zawng zaipawlte nen lam, hmun thianghlim lam hawia Pathian faka zai a pawimawh. Sam ziaktu chuan, "In kutte chu hmun thianghlim lamah phar ula, LALPA chu fak rawh u," (Sam 134:2) a lo ti a. Daniala pawh, sal tâng chungin Jerusalem, hmun thianghlim lam hawiin a ṭawngṭai a nih kha (Dan. 9:18; Rf. Z.T. Sangkhûma: Mizoram Presbyterian Kohhran ZIAK LOH DÀN, pp.5-6).

- Dr J.T.Vanlalngheta