Written by
- PC Hmangaihzauva

Tunlai ṭhalaite sualna kan tih hi anmahni sualna a ni tak zet em? (A thu hnuk hi a thûk deuh a, ṭha inti deuh tan chuan pawm thiam a har deuh thei e)

Bible-a kan hmuh angin suahsualna hi pung zel tur a ni. A pung zel a, kan mangang a nih hi. Hetih lai hian Pathian ringtu tak takte nun leh chhungkuaah chuan heng sualnate hi pung ve zel lo va, ṭhang lian zel a, Krista famkimna lenzia anga la famkim tur a ni zawk ngei ang. Chutiang a nih lai chuan kan ram, Kristian rama kan ṭhalaite zingah pawh hian sualna a pung nasa ta lutuk hi kan mang a ang a nih hi.

Heti hian ka ngaihtuah neuh neuh ṭhin. Heng kan ṭhalaite sualna, an nuamsip bâwlna chi hrang hrang, nu leh pa thu awih loh, zu leh sa, hmeichhiat mipatna hman khawloh, HIV darh nasa, ruihhlo ngawl vei vanga ṭhalaite thihna leh anmahni vanga manganna chi hrang hrang hi anmahni sualna liau liau a ni em? Hei hi chîk takin i ngaihtuah neuh neuh ngai em? Engtia tih tur nge ni ang a, eng nge a damdawi chu ni ta ang le?

He tehna kan sawi turah hian a tla chiang ber chu ka ni ang; mahse, kan ngaihtuah tlan ṭul tak zetin ka hre tlat si.

Kei chuan ṭhalaite sualna kan tih hi anmahni'n suahsual bâwl an duh hrim hrim vanga a hungna dai bawh thlua harsa taka an laih chhuah chawp ang ngawta ngaih tur chu ni hian ka hre thei tlat lo ṭhin nia. Tuna a veia sawi sawi ṭhin, an rual û te, an nu leh pa te, khawtlang leh ram hruaitu te, sakhaw hruaitu ni mêk te, lo ni tawh zawng zawngte kha an khawvel tur lo siamsaktute kan ni a; kan tuh rah a ni vek zawk ngei ang tih hi ka pawm thiam dan a la ni tlat reng nia. Heng hruaitu kan sawite zingah pawh hian a mawh phur tam deuh leh phur tlem deuh te, Pathian mithmuh pawha thil ṭha lama ṭhahnemngaihna dika mi ṭhahnemngai, fak tlâk tak takte erawh kan hmu tawh ṭhin tih erawh a rinhlelhawm lo ve. A bik takin chhungkaw tina nu leh pate bakah kohhran, ram leh khawtlanga mawh phurtu bik dangte mawh erawh a lian ber ngei ang.

Anmahni kan enkawl danin a zir lo va, an rawn nulat tlangvalna tur khawvel kan lo chhawpsak hi a ṭawp êm mai a. Chumi khawvel chhe takah chuan an rawn tâl âwk a, nun kawng dik zawh thei lovin an rawn tlahawlh a, an tâng buai ta mai niin a lang. An van khawngaihthlâk êm! Hei hi khawvel pianphung chu a ni ngei mai. A ṭha lam leh chhe lamah mawhphur zual bik erawh kan awm zel dawn a ni. Zu zuar fate an lo ṭha a, pastor fate an lo sual ve thei a nih pawhin, vâng leh chhan fel tak awm zel tura ngaih a ni vek si a.

Tumah hian mi sual nih hrim hrim te, mi hnawk tih leh rin loh leh duh loh nih te, chhungkaw tibuaitu mai nih te hi an duh thlan chu a ni bik ngawt ngai lo vang. Kan politics khelh duh dan a bawlhhlawh em em a, Kristian ram ni siin ram rorelna a tenawm em em reng a. Rinawm lohnain kan khat a, kut tling lova sum siam kan ngainâ a. Chhungkua, khawtlang leh sakhuaah khawvel par kan lâwrsan a. Keimahni zawkin nuamsip kan ngaina a. An tan entawn tlâk leh an nun innghahna tlâk tak tak kan ni lova, chhun tlâk lah kan ni hek lo. Sakhuana lamah pawh Pathian hmangaihna nei tak tak lovin, mahni mawi leh ropui nan a lema rawngbawl kan tam em em a ni.

Khawtlang rawngbâwltute’n mipui ṭhatna tak tak vei pha lo leh ṭhalaite kawng dika hruai tura takna nei pha lova a fawng chelh kan tam em em a. Chûng a lem inchhawn khawm chuan hlimthla ṭha lo, thâm ral thei si lo vantlangah a hnutchhiah lo thei lo. Chumi, a rûka boruak chhe inthup fâwn vel chuan kan ṭhalaite hi a chîm pil mek a ni mai lo maw? A nih loh chuan eng dang vang nge ni tawh chuang ang le? Chuti ni lovin, an tana mawhphur a, anmahni enkawltute’n kan khawih duh ngai reng reng loh, Eden bawhchhiatna avanga khawvel pianpui sual mu reng chu rawn lài chhuak chawpin, an intulh lui ṭâlh zawk em ni ang? Kei chuan ka ring thei lo. Chu ai chuan khawvel êng an rawn hmuh aṭanga an chhehvela an mithmuh leh ban phâk ngeia thil ṭha lo kan lo chhawp hnaihsak sa chu an rawn hmu a, an ban a, an eiin an in a, an tla pil ta mai ṭhin a ni zawkin a rinawm.

Nu leh pate pawhin kan fate an lo sual a, kan duh anga an awm loh hian mahni indah fihlima anmahniah sual belin, ‘I sual lutuk’ tiin an chalah kan kâwk a. Mahse, keimahni'n kan enkawl thiam loh vang leh kan chhungkaw boruak chu an seilenna tlâk a nih loh vang a ni zawk tih lam ngaihtuah lovin anmahni sual vang liau liauah kan puh a. Anni’n min puh let ve thiam tawh si lo va, kan puhna chu an sepui ruah tuar tlawk tlawk lo thei si lo. Kan hauh leh kan vuakna avang ngawt chuan an nuna thil dik lo, keimahni aṭanga an kai chuan an thazâmah a man ngheh em avangin an tâl chhuak thei si lo va, anmahniin an sim thei tawh bawk si lo va, kawng an bo thui telh telh tawh ṭhin a nih hi. An van khawngaihthlâk êm!

Hawh u, heti hian i ngaihtuah tlang ang u. Heng kan tu leh kan fate natna vei hi tuna chhungkua, khawtlang, kohhran leh ram rorelna chelh mêktute hian keimahni khawlohna, vervêkna leh inthlahdahna rah ngei chu an rawn seng mek a ni tih hriain, keimahni thiam loh ngei a ni tih pawm a, inlamletin, kan tuh rah seng a, kan kawng siam nâla rawn tlu buai mek kan tu leh fa, ṭhalaite tan hian khawngaih mittui tlain Pathian hnenah ngaihdam dilin nasa takin thupha i chawi zawk ang u. Chu chauh chu kan ram, kan ṭhalaite tana damna kawng awm chhun chu a ni ang. Tu pawhin he sual mawh hi inphurhtir phal ila, tlâwmah i la lo ngam ang u.

Rama mipui chan âi sum leh hmun lo ram eirukna leh chumi atana kawng sialtu, hruaitute hian ram leh mipuite pawi kan khawih thûkziate hi kan ngaihtuah phak em? Keia mimal pawm thiam danah ngat phei hi chuan heng kan rama khawlohna tam ber hi mipui chan âi eiruksak chîngte hi a mawh phurtu lian ber zinga mi chu kan ni zawk hial ang em, ka ti vawng vawng ṭhin.

Nang leh kei hi mawhphurtu chu kan ni. Nang leh keia pian leh seilenna chhungkua chu a hausa emaw, a rethei emaw, chhungkaw pangngai deuh a la ni a, rilru pangngai tak puin, nu leh pa thu awih theihna te, finna te, lehkha zir theihna te, tumruhnate nei theiin vantlanga a dinhmun ṭha leh tlangtlaah kan la ṭang thei hram a ni thei e. Heng, tuna mi hnawksak, mi rethei, BPL member tia kan nuihzatte hian nang leh keia pian leh mûrna leh seilenna environment ang hi nei vein, kan zirtirna dawn ang dawngin, an thazâmah tuh ni ve se kan tluk loh zawk turte pawh an ni ang. An van vanduai bik tak êm! Anmahni nikhualoha ngaih a ni lo thei tak si lo va!

Heng vanduaina leh mihring dinhmun inan lohna avanga sualna lo pung zel tur siam ṭha thei ber chu sakhaw rinna dik leh ram rorelna fel a ni ṭhin. Chutiang boruak ṭha chhawpsak si lova an sual bik vang liau liaua ngaia inhmuh chhuahtir tuma hrûtna lah a damdawi nih a hnehin a zual-zapui-vailenhlo mai a ni si a. Hawh u, kan ṭhalaite kan hloh zawha kan hnam kan ral hma hian an tan seilenna tlak chhungkua, khawtlang leh ram boruak ṭha i buatsaih vat vat ang u. Hemi atana kan tih nghal theih ringtu leh ring lo mite pawhin khuarel thuhmuna an ṭhatpui ṭhin, ramah rorelna dik leh fel chu a lo awm theih nan ṭang sauh sauh ila, kan rama politician vervêk leh duhâmte pawh ruihhlo zuartute tluk zeta kan khawtlang nun tichhetute an ni tih hriaa demin i hawisan ngam ang u. Tin, kohhran leh khawtlang rawngbawltu, hmangaih vanga ṭhalaite sualna veia ṭap si lo va, hmusit leh hnawk tih vanga vau daih tum ṭhin mai ka nih phei chuan rawngbawltu Farisai mai ka lo ni ang.

Kan Pathian thu chuan heti hian a sawi kha. "Lalpa PATHIAN chuan heti hian a ti si a: Ngai rawh u, kei, keimah ngei hian ka beramte ka zawng ang a, ka zawng chhuak ang... Keimah ngeiin ka beramte chu ka châwm ang a, ka bawhtir hle hle ang, tih hi Lalpa PATHIAN thu chhuak a ni. A bo chu ka zawng ang a, hnawh bote chu ka hruai kir leh ang a, an ke tliakte chu ka tuam ang a, ka tichak ang... Tin, tui fîm takte chu in in zawhin in pal nu mai mai a ni maw? Ka beramte erawh chuan in rah hnu an ei a, in pal nut hnu an in a ni." (Ezekiela 34:11-29) 

- PC Hmangaihzauva