Written by
Lalremliana Pachuau

March Final (Financial Year tawpa eirukna nasa tak hi) Excerpt from Nghet taka ding zelin by M.Manzuala

Mizoram sawrkara kum tina thil mak danglam tak mai thleng ṭhin March Final an tih mai hi eng dang a ni lo, thil tithei dinhmuna dingte’n inthuruala Dân palzûta pawisa insemna hun an ruahman hun a ni ringawt mai a ni. A bawlhhlawh êm avangin tihbo dan ka ngaihtuah ta a.

Kum 1987-88 Financial Yar chhûng khan dân ang thlapa hna ka thawh theih nân ‘One Window Clearance System’ kan tih mai kan duang chhuak a. Planning Commission leh Mizoram sawrkar duh dan leh ruahman angin kumtluana pawisa hman dan tur duan lawk vek a ni.

Chutianga duanlawk ang chuan Quarter khatna April - June chhûnga pawisa hman tur sanction hmain hmalakna tur scheme kan thlirho a. Hnathawh nâna tihtur ṭul tih loh awm apiangte chu Dept-te kan tihfel tir nghal zel a. Dân ang thlapa pawisate chu sanction an nih hnuin chutiang pawisate chu a hmanna tur dik taka an hman leh hman loh quarter zawh ve leh kan endik nghal zel bawk a.

Chutianga endikna neih huna Dept pawisa hmang ṭha lote chu an pawisa chhuhsak a, Dept hnathawk ṭhate hnenah pêk chhawn theihte a ni ṭhin. Dân ang thlapa pawisa sanc-tion-a hna kan thawh avangin Finance leh Treasury lamin heng thla thum chhûng hian hna-thawh tur an nei tawh lo a ni.

Hetianga dân ang thlapa hmalak a nih hian pawisa eirûk tur a awm lo tluk tihna a ni. Vanduaithlâk takin chutianga kal chu kan Minister leh sawrkar hnathawk tam takte duh dan a lo ni si lo hi a ni! Anni chuan a hun takah pawisa sanction lovin an nghak khawl ta ṭhin a!

Hetianga nghak khawla kum tawp dawn kâr hnih khat chhûnga han buaipui tak chûk chûk hian sanction dawna tihtur pawimawh tak takte kha tihfelna hun a awm ta ṭhin lo va. Kum a lo tawp chuan pawisa a tangkhâng mai mai dawn tih chhuanlamin hna thawh a nih leh nih loh enfiahna awm lovin bill an pass ta chiam chiam mai ṭhin a ni.

Kum hnih vel hnua Depart-ment hrang hranga an pawisa hmanna endik a nih ṭumin March Final duty atan Finance Dept leh Treasury-a Rs 2500/-, Rs 3000/- an pêk chhinchhiahna lehkha hmuh tur a awm nual a. Kha khan March Final bawlhhlawhzia a tilang chiang zual a ni.

Khatianga 1987-88 kuma dân ang thlapa hna kan han thawk thei kha a lawmawm hle a. Kum 1988-89 kumah pawh khatiang ang bawka tih kan tum leh a. Mahse, Minister leh Director-te khan thil kalphung kha an hrethiam hman a, chhuanlam chi hrang hrang siamin meeting nei mumal thei miah lovin mi awmtir ta a. Kum 1989 chuan March Final ruaipui chu an
ṭheh leh ta dur dur mai a ni.

A hlawk bawk a ni ang chu, tun thlengin eng sawrkar pawhin kalphung nghetah an neih ta zel rih chu a nih hi! Hetiang kalphung hi Minister leh Director remtihna tel lo chuan neih theih a ni miah lo bawk. Chutiang tihna lama a khaipa ber berte chu Upa nihna neite an kat nuk mai si ṭhin a!

Annite tal hi chuan Pathian leh kohhran rawngbawlna kawnga an nihna nen a inhmeh lo tih hriain Minister, Director an nihnate hi an bansan phal lo turah ngai ta ila, an kohhran upa nihna aṭangte tal chuan inhnukdâwk ngam se kan ziaawm phah ka rin ṭhute ka sawi ṭhin.

Sawizauna : MNF sawrkar lai thil thleng niin vawi tam tak chanchinbu lamah pawh tarlan a ni tawh ṭhin. Mahse, a sawt ngai lo va, Congress an ni emaw MNF an ni emaw a lem chuang lo. Year Ending dawna heti mai maia pawisa luangral ui ngai lo sawrkar hi rin ngam hi an har ngawih ngawih mai a ni.

Sawrkar hi Chief Secretary leh Secretary ten an duh chuan an lo siam ṭha thei ngei mai tih Pu Manzuala aṭang hian a lang chiang reng mai a. Mahse, amah ang hi kan nei si lo. Ṭha satliah tân kan ram hi siam ṭhat mai mai chi niin a lang bawk si lo, rorum tak mi kan mamawh ngei mai.

Nikum lam thleng khan he March Ruaipui hi an la ṭheh mup mup mai chu a ni si a aw! Pu Manzuala lehkhabu han chhiar hian PC pawh kha eng ruai an lo ni lo va, MNF kha a hrawn chhunah JCB lei tawltu lek niin Congress lah MPSC pawngsual a, PWD duhsak
ṭantu kha an ni mai mai si a.

He lehkhabuah hian Cashier, DC ofis lamin eirukna lama an inhnamhnawih dan chiang takin min kawhhmuh a. Eirukna hi then fai theih a ni tih chiang takin kan hmu bawk. Chuti chung chuan tiang hi kan la ni chauh a nih hi. Mipui hi kan harh zet loh chuan kan Politician leh Officer rual hi an mutna nuam tak ata harh chhuah reng reng an tum lo tih a chiang e.

- Lalremliana Pachuau