Written by
- Sipi Pa Chawhte
9436151168

Sawi hlawh ATL Road


ATL lamlian hi sial a nih hlimchhawn deuh kha chuan World Bank aṭanga sum pûka sial a nih avangin World Bank Road tia sawi leh hriat lar a ni a. NH-2 Aizawl-Tuipang road (via Serchhip/Hnahthial/Lunglei/Lawngtlai NH-54 tia kan hriat ṭhin kha) enkawl leh siam ṭhat (maintenance & repair) hna a mumal loh vanga kawng a chhiat em vang leh Aizawl leh Lunglei inkar chu WB Road lamah km. 170 vel chauh a nih tak avangin lamlian (state highway) pawimawh ber pawl a ni zui ta a ni. Hun a han kal rei deuh tak hnuah hian WB/ADB aṭanga sum pûka lamlian dang sial a awm tak hnu hian MPWD-in a hming atana an hman (ni turah ka ngai) ATL (Aizawl-Thenzawl-Lunglei) Road tih chu kan sawi dan a lo ni ta.

Political ball

ATL Road hi sial a nih lai aṭanga tun thlengin political ball atan hman a hlawh khawp mai a, sawrkar lai leh opposition lamte he lamlian avanga Assembly House chhunga han inchal tauh bap bap te, sial a nih lai pawha zirlai pawl an han chet deuh rap rapte pawh a awm a nih kha. Chu chuan he lamlian pawimawhzia a tarlang a, chhim leh hmar min thlun zawmtu pawimawh ber a ni ti ila a sual tam lo vang. Mak ve ang reng tak chu, a tir tê aṭangin he lamlianah hian Aizawl leh Thenzawl inkar aiin Thenzawl leh Lunglei inkar hi a chhe zawk char char a tih theih hi a ni. A chhan sawi tur awm nual mah se, he thuziakin a tum a nih loh avangin kan ûm zui lo vang.

ATL Road hi an sial zawh hlim tê aṭangin a khât mawi tawkin ka zawh ve fo a; lamlian ṭha awt ṭhin ka nih avangin chanchinbuah pawh thuziak hmangin ṭum hnih/thum chu ka lo inchhâk da ve sasâwi tawh. Lamlian sialna leh enkawlna man a tamzia ka hriat phak ve rei ruai avang leh sawrkar a pachhiat em avang erawh chuan lamlian ṭha neih kawngah raltiang ram kai a harsa dawn tih ka pawm thlap. Vanneihthlak takin kan lamlian pawimawh eng emaw zat chu national highway atana puan a nih tak avangin Central sawrkar sum hmangin kan ramah lamlian ṭha sial a ni ta mup mup mai a. A sialna, enkawlna leh thawm ṭhatna atana sum ngai zawng zawng pawh Central sawrkar tum vek tur a nih avangin state sawrkar tan a zângkhaithlak a. Kan ram chhung lamlian (state road bik) enkawlna leh thawm ṭhatnaah pawh sawrkar a indaih phah deuh hret turah beisei ang. Kan rama national highway-te hi a chhiat a ṭhat thuah state sawrkarin mawh a phur lo va, tih theih pawh a nei tlem hle; chuvangin, a ṭhata sawrkar lai mek fak hluah emaw, a chhiat avanga sawisela mawhpuh chiam emaw hi thil nihphung tur a ni lo.

Rawtna ṭha uchuak

ATL Road chungchangahww hian ministry hmasa khan an hun tawp dawn lamah Lunglei lam aṭangin nasa taka nawrna an tawk a, Covid hripui vanga sawrkarin sum lama harsatna namenlo a tawh lai, sawrkar hnathawkte pawh a hun taka hlawh an pek hleih theih loh leh an flagship programme SEDP (nuai thum sem tia kan sawi mai ṭhin) pawh an tihhlawhtlin hleihtheih loh lai a nih avangin sawrkar lu pawh a hai ngawt ang tih a rin theih. Hetih hun lai hian ATL Road chhim chan (Southern Circle, MPWD enkawl) Kanghmun South-Lunglei zir chiangtu tur Study Team an din nia sawi a ni. Hetianga tih a nih chhan hi a tira kawng chhuat an siam dan ṭhat tawk lo vanga chhim chan hi ṭha rei thei lo nia ngaihna lianpui a awm vang a ni awm e. Study Team recommendation erawh sawrkar pachhe lutuk tana tihngaihna awm thlawt lo a ni thung; lamlian awm sa laih chhiat a, a thar hlaka kawng chhuat siam ṭhat a ni awm e, senso tur pawh crore 200 chuang fe nia sawi a ni. Sawrkar hnathawk group D (peon, etc) kha Marcedez car lei turin beisei ila, chu nen chuan Study Team rawtna hi a inang viau ang.

Thin chu a rim ve ni

ATL Road hi kum 2024 March leh November thla khan ka zawh a, hetih hun lai hian Aizawl-Thenzawl inkar pawh a ṭha fahran lo, Thenzawl-Lunglei inkar aiin a ṭha hret chauh e tih tur a ni. Kumin 2025 March leh April thla khan he lamlian hi ka zawh leh pek a, hmar chan Aizawl-Buangpui inkar hi patch repairing an lo ti zo vek tawh a, kan tlan dûk zur zur a. Chhim chan Kanghmun South dai kan han thleng chiah chu Lunglei thlengin nasa vak lo leh nasa taka kawng chhuat khawk a ni phei ta vek mai. Ministry hmasa lakah khati khawp khan Lunglei mipui an thinrim a, LMC leh MLA inthlanah hneh takin ministry thar an thlang tling a, hmar chan an repair mâm pur theih laia chhim chan lam hi engati nge ministry thar hian an repair ve theih loh tih chu ngaihtuahna luahtu a ni a, thin a rim ṭeuh mai.

State budget chhunga mi ni miah lo, ATL Road contractor hna chhiat vanga a dahkham an chhuhsak tling khawm, 90 crore lai mai sum a awm tih han hriat phei chuan rilru a na ngawih ngawih thei a. A hnua ka hriat thawi leh dan chuan, Study Team rawtna crore 200 chuanga chhim chan lamlian siam ṭhat kha Lunglei mipui rilruah a riak tawh si a, ministry thar tan pawh tih ngaihna a awm si lo. Ṭha ve tho sia sum tlem zawk senga lamlian siam ṭhatna tur estimate siam thar leh kha MPWD engineer leh political boss-ho pawhin an ngam tawh chiah bawk si lo; Central Road Research Insitute (CRRI) mi thiam leh hmanraw ṭha nei an ni bawka tiin research base-a chhim chan lamlian ṭha taka siam a nih theihna turin nuai 20 sengin an ruai ta ngawt mai ni awm tak a ni. Eng zat tak he lamlian siam ṭhat nan hian rawn estmate ang maw? A nghahhlehawm ang reng fu a ni.

Pawh pên maw?

Kan hrawn mek ministry hian an lal ṭan tirh 2024 chhung zawng khan kawngpui siam ṭhat hna an thawh hman loh avangin Aizawl khawpui chhung kawng khawi lai mai pawh chu khawk leh khuarin a lo khat hman si a, mipui phun thawm a nasa hman hle. Tichuan, kumin 2025-ah Aizawl khawpui chhung kawng km. 84 zet siam ṭhat hna – patch repairing leh bituminous concrete hmanga full resurfacing chu thawh ṭan a ni ta a, hemi atan hian budget pawna sum awm 90 crore aṭang khan 45 crore hman tur a ni a, chhim chan lamlian chhe tawh tak mai, siam ṭhat hnathawh hmuh tur awm si lo hmu rengtu Lunglei mipui tan chuan ‘pawh pên’ anga ngaih loh theih pawh a ni lo.

Rawtna – a aia ṭha i hriat chuan

Engineer ka ni lo va, kawngpui siam hna thawk contractor pawh ka la ni ngai hauh lo; chuti chung chuan ATL Road chhim chan siam ṭhat nan hian ngaihtuahna tizauvah rawtna han siam ve ka duh tlat mai. Sawi tawh ang khan he lamlian hi sial zawh a nih tirh aṭang khan a khât mawi tawkin ka zawh ve deuh reng a, tun hnaiah nikum November thla leh kumin March leh April thlate khan ka zawh leh a, kawng chhuat dinhmun pawh mahni tawkah ka bih chiang ve viau. Ni 19/4/25-a he lamlian dinhmun hre chiang tura Thenzawl aṭanga Lunglei thlenga zawhtu Sangtea76-in a vlog-na YouTube-a a dah kha ngun takin ka lo thlir bawk.

Chhim chan chinah he lamlianah hian buaipui tham deuh lei min/tawlh Ramlaitui leh Mualṭhuam North-ah a awm tawh a, tun dinhmunah heng lai hmun hi min leh hlauhawm lutuk niin a lang tawh lo va, kawng chhiat zualna lai pawh a ni tawh lo. He lamlian siam zawh hlim tê khan Tlawng leh Pukpui inkar saw namenlovin a diak kâwi tawh a, khatiang tak kha tun hnuah a thlen leh awm hriat a ni lo. Helai inkarah hian rigid pavement pawh eng emaw chen siam a ni a, chumi chunga blacktop chhah ang reng tak, khawk leh tawh si saw a chho deuh bawk nen, motor car chuan zawh hrehawm ber lai pawh a ni awm e. Heng bakah hian kawng chhuat chhiat zualna lai hmun ṭhenkhat chu concrete pavement siam a ni tawh a, hna la thawh mek lai pawh a awm niin a hriat. Chuvangin tihian rawtna han siam ve rawih ila.

• CRRI zir chianna nghah chhung hian fûrpuiin kawng a tihchhiat zual tur ven nan hmanhmawh takin departmental work emaw talin patch repairing hna thawh ni se, chu chuan fûrpuiin kawng a hawrh chhe zual sauh tur a veng ang.

• Side drain siam ṭhat ngai zual bik lai identify a, YMA emaw, kohhran ṭhalai emaw hai fai/khuartir ni se (contract work a nih chuan hlêp tur nen senso a sang leh fur emaw a ni ang a).

• Ministry hmasa tawp dawn lamah emaw ni khan Southern Circle, MPWD-ah hian 16 crore dah nia sawi a awm a (ATL Road chauh siamna tur a ni vek bik lo thei tho va), chumi sum hmanna tur nge, Mualthuam North leh Lunglei inkarah hian resurfacing leh concrete pavement hna thawh mek nia lang a awm a, hna kal mek a nih pawhin a rang thei ang bera thawk tura contractor nawr ni se.

• Fûrpui (June-September/October) chhung hi chuan he lamlian hi truck ke 10 nei chin chung lam tan zawh phal loh ni se, NH-2 lam a ṭha tawh tho bawk a.

• CRRI-in rawtna an rawn siam chu ṭha uchuak tur pawh ni se, keini ang state pachhe lutuk tan tihpuitlin a harsa a nih chuan kum 10 daih tura ngaih bituminous concrete hmanga Aizawl khawpui chhung kawng km. 84, crore 45 hmanga siam theih a nih chuan, a aia tawi zawk chhim chan ATL Road (km. 68) hi 90 crore bâng 45 crore hmangin bituminous concrete-in full resurfacing hna thawh ni mai se.

Tuna lamlian chhuat dinhmun han en vang vang pawhin hmar chan aia chhe hma tur bik em em niin a lang lo. Tuna a nih ang ang sawn uluk taka patch repairing hna thawh ni se, lamlian 50% zet saw hmar chan anga lamlian mâm leh tlan nuam tur a ni. Lamlian ṭha hi duh teh mah ila, kan sum neih tlin tawk, ṭha ve tho sia lungawi kan zir a ngai a, ATL Road chauh ni lo, lamlian (state roads) enkawla thuam ṭhat tur hi MPWD hian chhim leh hmar, chhak leh thlangah a nei tih kan hriat a ṭha awm e. MPWD-a kan engineer-te pawh hian ṭha si, tlo si, man tlawm zawk leh kan tlin tawk anga lamlian ṭha neih dan tur hi ngaihtuaha hmuh chhuah hram tum se, hnam dang aia kan leilung dinhmun hre chiangtu an ni zawk si a. 

- Sipi Pa Chawhte, 9436151168