Moral reformation-ah Kan beidawng ta em ni?

Moral reformation hi kan mamawh ber a ni tih kan hria. Nimahsela, kan insiamṭha mai thei si lo. Sualna hrang hrang a pung zêl bawk si. Lehkhathiam, zirna leh eizawnna kawng hrang hranga hlawhtling, rinawmna nei si lo, chapo êm êm mai zofate zingah kan tam tawh thu sawi a ni ta fo mai bawk si. Pathian ngaihsak lo leh Kohhran sawisel nuam ti pa huaisar tak tak leh nu huaisar tak tak zah nachâng hre lo an pung zêl bawk si!

Zirnaa hlawhtling, nuna hlawhchham kan tam ta hle mai. Zirnaa hlawhchham, mi hnuaihung, rethei bawk, thinlung bawlhhlawh bawk pawh kan tam na rawh e. Kan rilru puthmang dik lo leh hrisel lo hi eng nge a chhan ni ang? Puh theih thil pahnih kan nei-zirna ina kan inenkawl dan ṭha tâwk lo leh chhûngkuaa kan inenkawl dan ṭha tâwk lo. Engtia hmalâk tur nge ni ang?

Zirna inah moral education

College kan kal lai chuan SU hruaitu nih chuan 2-wheeler leina tur khawp eiruk dan ngaihtuah chhuah ngêi ngêi tur tih ṭawngkam a ri fo mai! Officer emaw politician emaw an lo nih vaih chuan an ngaihtuahawm ngawt ang kan ti fiamthu ṭhin.

Tunah hian zirlai tan scholarship hi ‘one portal, one single window’ tiin internet kaltlanga dil a lo ngai ta a, buai deuh rih mah ila thil ṭha tak a ni. Hming lem hmanga scholarship dil ching leh scholarship pakhat âia tam dil ching kan tam ṭhin hle a, hetia online-a dil a lo ngaih tâk avâng hian sorkar laipui chuan kum khatah sum vaibelchhe 20 vêl hum theih a inbeisei a ni. Chhûngkaw annual income dik lo ziaka scholarship dil hi kan la sim thei chuang lo. Zirna ina kan inenkawl dân a ṭhat tâwk loh avângin dik lo taka thil tih hi kan hreh lo niin a lang.

Mizoramah hian zirtirtu sing têl kan awm. Nimahsela, zirtirtu ni si zu leh, zûk leh hmuam laka fihlim lo sorkar leh mimal sikula thawk zirtirtu kan tam hle mai! Zu in leh zûk leh hmuam laka fihlim lo zawng zawng chawlhtir vek tûr ti ta se zirtirtu kan tlêm ngawt ang! Zirtirtute pawh kan fihlim si loh chuan kan zirlaite hi engtin nge an fihlim bik tehlul ang? Zûk leh hmuam laka fihlim lo kan tam chhante hi zirtirtute kan fihlim loh vâng a ni ti ila kan sawi sual tam lo tawp ang.

Company hrang hrangin MRP tur an belsa mahni duhzat siam chawpa bel hnan thiam êm êm sumdâwng kan tam tawhzia te leh buhfai, petrol leh gas kan tihchingpen nasatziate hi sawi sên a ni lo. Dikna leh rinawmna an tlâwm. Hêng mi rinawm lo tia kan sawi zawng zawngte hi an naupan laia school-a zirtirna ṭha an dawn loh vâng a ni ti ila a sual tam lo ang.

School-a moral education kan hlamchhiah avângin kan rilru hi a hrisel loh phah hle. Chuvângin, elementary level aṭang hian moral education hi uar taka kan inzirtir hi a pawimawh takzet a ni. Zirna in hrang hrangten eng ang chiahin nge moral education kan kalpui hlawm le?

Chhûngkuaah moral education

School âi pawha pawimawh zâwk chu chhûngkua hi a ni. Rilru puthmang dik leh hrisel nei tur chuan chhûngkuaah kan inzirtir ṭhat a pawimawh. Chhûngkaw mumal vak lo aṭanga seiliante hi khawtlang leh zirna inah pawh a buaithlâk pâwl an ni zêl. Vawiina zu leh ruihhlo bakah thil rûk tur ringawt buaipui a, mahni nuna dikna leh rinawmna hnâwla hringnun hmang ṭhinte hi moral education ngai pawimawh chhungkua aṭanga seilian an ni lo tawp ang.

Inkhawm ṭha angin kan lang ṭhin. Nimahsela, a chhûngkua ang zelin inkhawm zat hi chhût chiah ta ila a ṭha vak lo ang. Kan tu leh fate Bible chhiar tur leh inkhawm tura kan hmin thei lo a nih chuan tu leh fa fel tak neih kan beisei thei lo ang. Mi inkhawm hlâna thil rûk, ruih leh lirtheia fawr kual vel mai mai te hi kan hnapui ber a nih chhûng chuan dikna leh felna kan la hlat hle tihna a ni.

Chhûngkua inrêlbawl dân kan thiam lo a nih pawhin mi thiamte pan nachâng hriat a ṭha. Office-a dâwr hrehawm tak tak, mahni hnaa rinawmna pawh nei lo, mi hawihhawm lo, khawlai leh hmun hrang hranga chapo leh pâwr tak taka khawsate chuan chhûng inkhâwm an nei fo lo tawp ang. Dikna leh rinawmnate chu khawi lamah! Chhûngkuaah hian moral education hi i uar thar leh ang u.

Zofate rilru piansual leh hrisêl loh chhanah school leh chhûngkua bâk puh tur a vâng khawp mai. Kawng hrang hranga changkânna leh hlim taka kan chên ho theihna hi kan rilru-ah hian a innghat tlat. Beidawng mai loa nasa lehzuala hma kan lâk a, thil dik lo leh sual kan huat rawn theih hunah chuan kan moral duhawm tak avângin zoram nuam kan la siam ngei ang.

Beidawng mai loin school leh chhûngkuaah uar leh zâwkin moral education hi i kalpui zêl ang u. Eng ang chhûngkua nge kan nih? Eng ang zirna in nge kan nih? Zoram thar leh nuam siam turin nang leh kei bâk tumah dang an awm si lo!

- Miltona, Vaivakawn