GAS A THLING BAW HAWKIN
Sorkar thuchhuak beh-chhanin, heti taka ei rawng-bawlna gas a harsat chhan hi a phurtute suahsual vàng leh, a búr an khawih ching-pen dawklak vauchhera a phurh man hniam taka an chhàn, Central YMA ṭhahnemngaihna avanga chu an eirûkna kua hnawh pin a nih tâk si avanga an phurh ţhat duh tâk loh vang a ni tih niminah kan sawi a. Carrying contractor (transporter) pakhatin ei rawngbawlna gas-a min hrêk thei mai leh, a lian a të-a gas kan tlachham ta mai hi a zahthlakin a tlàwmthlak hle a, a thinurthlak hle bawk tih kan pawm tlángin ka hria.
Dik tak chuan, state pakhat kan ni ve a, June thla lam aṭang tawh khan hetiang harsatna hi kan tâwk tawh chunga heti kan la ni hi chu mak ka ti hrim hrim a, state pumpui hi transporter pakhat thinrimin min hrêk ang a, a khawngaih nghâkin dawl zawrin kan zawr dawn a nih a, state pumpui leh sorkar khin tâwk hialah he mi hi kan ngai dawn a nih chuan, sorkar hi khawiah nge, tih hi zawh ka duh. Supply Minister ni ila, he transporter hi ka be lovang, a dahtu leh a hrem theitu, Indian Oil Corporation lalber dawhkan hi ka chùm ngei ngei tur a ni. (Supply Minister nih ka duh/ châk tihna a nih loh hi, lo hrethiam ila)
Ka hriat dan chu hetiang hi a ni - Silchar aṭanga Mualkhang thlenga gas bur khat phurh man Rs. 18 a ni ṭhin a, Mualkhang aṭanga Aizawl thleng phurh man hi Rs.17 a ni. Hei hi tlang kawng atan chuan a hniam ta deuh nia ngaiin Mizofed-in tender koh ṭhat leh a rawt a. Mahse mak tak maiin, tisang ta lo chuan Rs. 12/- in, a lo phur ṭhang sa leh búr khawih lo zei tawh, Anil Kumar Sethi chu thlan a ni ta mauh a ni. Gas bur khawih chingpen ṭhin chu tihtawp tumin Central YMA-in ṭan a han la ta a, khawih chingpen a khirh takah chuan rate thar (Rs. 12/-) chuan a lo phurh theih awzawng si lo va, tihchingpen hisapa tender chhan a nih miau avangin tih ngaihna a awm ta lova, chu bâkah, tihchingpen tawh gas búrte chu hrensak an nih ṭhin tâk avangin, thuneitute lamah a bur kim lova in-report an hlau bawk a, pawisa chawi a tam dawn avangin phurh duh lohah an tlâk ta niin a lang.
A phurtu tur thlangtu hi IOC hotute an ni a, a hmaa Rs. 17/18 ni na na na, Rs.12/- a an tih duh danah hian, kei chuan búr khawih chingpen tuiháng háwp-tu hi an të vak lovin ka ring.
Chuvangin, a të ber aṭanga a lian ber thlenga min tibuai mektu ching fel tur hian IOC hotu lian ber ber leh, Petroleum Ministry emaw, a
ṭul chuan PMO hial pawh kan thlen ṭul ka ti a, Sethi-a level-ah hian kan buai tur niin ka ring lo. Sorkar tan a të lutuk. A ṭul a nih phei chuan, ä takin, sorkar truck zawng zawng hi a phur turin kan tir thla mai ang a, 'Hetiang motor-ah phurh a thiang lo' an lo ti ngei ang a, 'Kan mipuiten chaw hel an ei ai chuan kan koki pawhin kan pu dawn ... kan phur dawn hrim hrim' kan ti tur a nih hial ka ring. Chutah Gas plant velah chuan ring takin kan inhnial ang a, kan thawm mitdelte hriat khawpin kan bengchheng ang. 'Misual kan en duh' tih mai mai ai chuan ât so rau rau-ah a ziaawm zawk daih. Pharaoa fanu-a fapaa vuah ai chuan, kan miten mei alh en tur pawh an neih loh ai chuan, kan lalna thurûk, miten an hriat loh hi hmangin, kan tawmna buhchiúm aṭangin kan pên chhuak ang a, kan mite nena tihduhdah tuar hi kan thlang zawk tur a ni ang chu mawle.
Minister ä ber nih a, gas phurh luh hum hum dante hi a awm lo'm ni? Phùnglùng hun te, ât so hunte pawh hi a awm tur a ni, mipuite tan a nih chuan. Kan MP-te pawh hian hengte hi an la hre lo nge, kan harsatna hi an tan a la të lutuk zawk em ni?
Tunah hian Mizofed hnuai-ah IOC chuan gas phur turin truck pathum a rawn thlang a, mahse an duh dana motor thuam tur chuan cheng nuai lai sèn a ngai a ni awm e. An thil phût pakhat chu Antilock Braking System (ABS) an tih chu a ni a, fimkhur thil a ni. Mahse a tel lo hian brake pangngai leh engine brake nen quintal 160 pawh a ding zo hle niin truck neitute chuan an sawi a, gas bur 306 hi quintal 90 pawh a tling lo niin an sawi. Mizoram mipuiin kan mamawhna a nasat em avangin IOC hotute hian ABS vuah kher lovin gas hi phurh phal se, an chêtsual chuan truck neitute mawh a ni ang, tih te delh kilh mai se, a phurh man hi búr khat, km. 1 Rs. 20/- te ni thei ta se, phur sup sup mai sela, khawi lam Sethi-a mah hi inluling thei lo turin siam ila a dik mai lo'm ni?
Mipuite pawhin tih tur kan nei. Tun ang hun harsa-ah hian búr tam tak hùn dul tum bik loh tur! Sem sem dam dam, ei bil thi thi tih lam hi rilru-ah lian thar se. Tuna búr 90,000 hi kan insem zai chuan a tlem kher lo ang. Mi suaksual leh âwkhráwl, min hrêktute tuar lêttir khawpa ṭan kan khawh tlat chuan, gas phur motor, thil dang phurh ve ngawt rem lo tura cheibawl tawh hi an ding reng peih hauh lo ang.
Anil Kumar Sethi-a hmél hi hmu châk lo ila, a thil tih lakah erawh hi chuan i tláwm hauh lo ang u aw. Mai mai a!
State pumpui hi transporter pakhat thinrimin min hrêk ang a, a khawngaih nghâkin dawl zawrin kan zawr dawn a nih a, state pumpui leh sorkar khin tâwk hialah he mi hi kan ngai dawn a nih chuan, sorkar hi khawiah nge, tih hi zawh ka duh
- RK Lianzuala