TBCC hnualsuat thei kan ni em?

Damna na nâ nâ, thih leh thih kan han ti ṭhin tak nâ a, duh loh leh beisei loh lama thil a lo thlen chuan lungawi erawh a har leh hle lawi a. Tunlai hian ṬBCC chanchin ṭha lo lam a rawn darh thar leh a, anni hi ruihhlo ngai leh awm ṭha duh lote kan hnawh khawmna hmun a ni bawk a, thil duhawm lo tak pawh a thleng ta zeuh zeuh fo mai chu a nih hi. ṬBCC kan ngaihthiam lohna chhan lian tak pakhat chu a hming put chhan hi a ni ber awm e. Ṭawngṭai Bethel Camping Centre ni lo hian Ngawlvei Enkawlna Centre tihte chu ni se a lo hrehawm deuh te, inlainatna awm vak lo ni awma an sawite pawh ngaih khata ngaih dan dan a la awm thei a. Mahse, ‘Ṭawngtai Bethel’ tih lam a nih miau avangin pawm zam theih loh tam tak kan neih phah ta a ni.

Ruihhlo ngai leh zu ngawlveite enkawl tluka thil harsa hi a awm lo mai thei. An fel si, an sual si; an thinchhia a, an ṭawngkamte erawh a ṭha viau lawi a. Anmahnia anmahni nihna kha ruihhlo leh zu-in a ei chhiatsak tawh miau avangin an khingbâi tlat tawh a, thil ṭha tih duh anga an insawi laiin a ṭha lo lam kawng bawk an lo zawh a. An fel poh leh fimkhur a hun tih thute pawh hi fiamthu a ni nâ a, thil thleng tak tak a ni fo. Ṭhenrual leh mi dang lakah an fel êm êm a; chutih rualin, chhungkhat hnai, hre chiangtute tan erawh rin ngam rual an ni si lo. Mi sualin vanneih châng an nei tihte pawh hi an kam ṭhat vânga tute emaw an bum fuh ṭum sawina te pawh a ni awm e.

Ngawlveite laka beiseina neih san viaute hi min tihrehawmtu, min tithinrimtu a nihna chen a awm a, an laka rilru puthmang tâwk tur hriat pawh thil har tak a ni. A engahmah hmaa han rinhlelh sa ngawt leh rin chhiat mai lah hi a tizualkaitu a ni ang tih a hlauhawm bawk si. Han ring dawn ila, kan sawi tâk angin nakin lawka min vawtu a ni leh thuai dawn tih kan hre si. Chuvângin, an lakah hian fel nih aiin sual nih hlawh hi thil awlsam tak a ni. Khawlai leh ṭhiante kiangah chuan eng emaw ti ti chuan an tuitla phian lawi a; in chhunga zilh leh hauh tawh reng ai chuan khawlaia an tam zawk pawh hi thil ni âwm tak a ni.

Hetiang mi an nih avâng hian an chhungte leh khawtlâng then fai duhtute chuan ‘dahṭhatna hmun’ zawn mai loh chu tih dan dang a awm lo va; anni an awm tâk lohah chuan thawven khat chuan kan veng hawk a, an awmna hmun hrehawm leh hrehawm loh lam kan ngaihtuah tawh lo. Tûn hnai lawk khan vêng pakhat chuan an vêng chhungah ruihhlo ti ṭhinte awm an phal loh thu thuchhuah an siam a; ṭha âwm taka a lan laiin ‘A tleirawl dâwn tâwi thu mang e’ tih hi mi puitling zawkte ngaihdan a ni awm asin.

Tuâllaia tâm tâl lova khawi lai home emawa an awm chu kan lungawi êm êm a, an mamawh an sawi pawh kan pe zung zung mai a ni. Kan hmuh phâk loh, min tibuai phâk lova an awm chu thawventhlâk kan ti a, kan ngai zui lo ṭhin khawp mai. Anni ber an awm loh chuan chhungkua pawh fel thluamin kan inhria a; Kristian chhungkua anna kawngah pawh hmasawn deuhin kan inhre hial awm asin. Tunlai anga home kan neih chhoh hmate phei kha chuan Central Jail lama mahni fate thawn liam theite kha kan awt dawn dawnin ka hria. Kan ngâi lo va, anni pawhin min ngâi lo va; a nihna takah chuan thisen zawmpui chhungkua kan nih vanga khawsaho mai mai ṭhin chauh kan ni.

Ngawlvei hrawn ve lo tan chuan an nun hi hriat thiam har tak a ni a, a râla khata an chhungte dem tawk kan awm ṭhin pawh hi a mawh lo ve. ‘An ṭawngṭaisak tlêm a ni ang… an zilh ngai lo em ni… kohhran upa ve si…’ tih hlawh lo hi an awm kher awm lo ve. Dik tak chuan hetiang zawng zawng hi an ti zo vek tawh a, eng ber nge ṭha ang tih pawh an hre zozai tawh lo. Hrilh leh zilh pawha awmzia awma an lan loh avângin an awm dan ang anga ṭha en tawp a, se zâwl chhuah tawp mai loh chu tih tur dang a vâng ve bawk a ni.

Anmahni enkawlna home lama dah tumin an duh lo va, ṭhat tum inti siin an ṭha duh chuang dêr si lo. A ti lui thei deuhte’n khawi lai emawah an han dah a, an awm bo theih chhung chu nachhâwkna ei ang deuhin an han dam deuh a; lo haw hun an nei a, a ngai te bawkin thil a kal leh a. Zêp lovah chuan an thih hun kan nghak te pawh a tih theih hial awm asin!

Khawvêlah hian nawmsak leh rilru hahdam deuha awm thlahlel lo kan awm lo va. A tlaran zawng ngawta che kan tû leh fa awm ṭha duh lo kan thawn bo ṭhin te, kan han ngaihven ṭha duh lo ṭhinte pawh hi thil âwm tak a ni ve tho. Mahse, kan vân Pathian khian engtin nge min ngaih ang aw ka ti ṭhin. Felfai taka chhungkaw kim lova awm ai chuan a awm ṭha duh vak lote nena han rîk ho lai lai hi chung lam duh dan a ni zawk ang em aw!?

Ngawlveite enkawlna hmunpui ber ṬBCC duhkhawp lohna leh a a awm ṭhinte ngeiin a hrehawmzia an sawi kan hre tam tawh a. Hetiang hmuna kan tû leh fate zu dah ṭalh hi a ṭha dawn em ni? Kan tu leh fate’n an lo zir lo deuh a nih chuan kumhlun lo tur khawvêl kan khualzinna ramah hian kan ri ve nawk nawk tur a ni dawn lawm ni? Han ti ngawt ila, mihring inhmangaihnate hi a lo dâi thei khawp mai a. Mahni nupui pasal, nu leh pa, u leh nau, fate ngei ngei pawh hransan duh; thisen zawmpui lote ai pawha inhuat zawkna thlengin thil awm thei leh awm ṭhin a ni. Chuvângin, awm ṭha duh lo tlatte kan ṭha en reng theih loh chinah chuan an tawh tawh tâwk tura intuithlàr mai pawh mihring zia tho a ni a, demna tur an awm chuang lo.

Engpawhnise, social media lama kan hmuh angin ṬBCC kan duhkhawp lohna a lian hle a, mahse a thlakna tur kan nei si lo. Thâwk khat lai phei chuan HIV kûi ṭiahna hmun a ni thei tih thleng khan an sawi tawh a; chuvangin, ṬBCC lam pawh inenfiah an ngai tihna a ni. Mahse, anni lamin, “Kan duh vanga lo lut an ni lo va, an rawn dah a nia; duh aiin kan tam reng a, kan hnar thei lo zawk alâwm,” an tih chuan sawi tur a vâng leh viau thei bawk. Ngawlveite enkawlna UNO hriatpui tham kha neih vat vat kan mamawh hle tihna a ni.

Chhungkua leh khawtlâng hruaitute’n ngawlvei leh awm ṭha duh lo an hnawh luh burhna hmunah hian dammawh hritlân chânga ngaihventu leh bawisâwmtu awm ṭha lo te, ei chhiat leh tâwt êm êm te, tui thianghlim in tur awm lote chu thil thleng âwm rêng a ni. Tin, natna inkai chhâwn theih thil an lo inkai ta a nih pawhin thil mak a ni lo. Ngawlveite khung khawmna a nih miau avângin suffer tuar lo leh eng emaw vânga thihna hial thleng palh pawh ni se, a âwm lo hran lo ang.

- R.Lalfakawma Seling