PU DAA TA MAI HI

1980 hnu lawka Central YMA lama ka inhnamhnawih ve takah khan Pu B.Daniala hi ka hre ve chauh niin ka hria. A hma kha chuan mahni Branch (Electric Veng) velah rin dan ang angin YMA-ah khan kan phusa ve a ni mai a. Amah Pu Daa ka hriat hun ka hriat chian leh deuh chu 1983 Central YMA inthlan, Ramhlun Venga Conference awm tum khan a rawn President ta mai a. Chutah kei 1987-ah thlan mumal pawh ni lo, midang awm lo remchang (Dr L.Siamliana leh Pu R.Tlanghmingthanga te) hmun ruak hnawhkhah nan tlangval tlawngawl hman theih chu Central YMA lamah min hnim lut a. Chuta tang chuan Pu Daa nen khan kan inhrawn chho ta a. 1987 atanga 1993 chho thleng khan kan inhrawn ta a ni.

Ho angreng mai mai chu kum 1988 March thlaa Assam Rifles leh Civil mi intihbuainaa lammual bula vanduaithlak taka thi ta te kha Central YMA khan a ral nan cheng 50/- diat diat pe ila kan lo ti a. Hliam tuar te kha Rs. 30/- in kan ila kan ti bawk. Tunlai huna pawisa hlutna nena teh chuan a nuihzatthlak rawng a kai ta. Uluk takin Central YMA Committee khan kan ngaihtuah ve ngei a ni.

Pu Daa kha YMA-ah khan a inhnim hneh angreng khawp a, rawtna tumlum angreng tak tak hi a nei thin a, kan tlin meuh pawha kan rin loh te kha rawt chang a neiin ka hria a. Chutihlaiin eng eng emaw thilah khan, 'E khai, YMA hi hetianga kan inrawlh chuan kan tlin lovang,' tih chang kha a nei leh thin a. A chang chuan keini Secretary te pahnih, Pu Sapa nen khan kan duhtawk lo thin ngang mai. Mahse tunhnua han ngaihtuah let hian a lo puitling hle mai a, a lo fing hlein ka hre thin. Central YMA a kan tel rei ve tak deuh hnu a tu tu te emaw an rawn tel thar a, an phurna ang tawka Central YMA-in ro kan rel loh chang te hian tunhmaa kan tlangval thazat laia Pu Daa kan duhtawk lo thin leh a hnu zela kan kal dan a him zawkna te ka ngaihtuah chhuak thin.

Pu B.Daniala ka fakna reng chu a YMA nun kha a ni. A tawngkam lar em em mai, benga la cham tlat chu, 'YMA te chu hekna zel a ni a. Mahni mimal hi kan hek zel tur alawm. Mahni hek lohvin midang rawng a bawl theih hlei nem,' a ti mai a. YMA Committee member atana mi kan han ruat te reng reng khan, 'Tlawmngai turin kan inruat a, kan mi ruatte hi chuan an hun leh tha an seng ang a. An sorkar hna avanga an theih loh pawhin kan hrethiam tur a ni,' a ti a. YMA hruaitu nih avanga sorkar hna atanga hriatthiam leh sorkar hna thawh that loh phah kha a hrethiam ve miah lo. 'YMA kan ni a kan hna berah kan rintlak si loh te chuan engnge a awmzia ni ang?' a ti tlat a. Kum 1988 a Lungleia min transfer pawh khan Gen. Secy ka ni a, Pu Daa chuan tlang takin, 'Sorkar hnathawk a ni miauva, an sawn te chuan a kal mai ang chu. Chu chu kan tihtur a ni,' a ti mai a. Kei pawhin ka nihna ata chawlh ka dil nghal bawk. YMA-in kut tling lova thiltih te leh thu belhchian dawl lo deuh hman te kha a duh loh thu a thawhpui hnaivai chuan kan hre chiang khawp mai. 'YMA berin hetia kan tih te chuan....' a ti tlat mai a ni.

A hova kan Conference kha chuan zingkarah hnatlang kan nei a. 'Kan Conference-na te kan tihah a, khawtlang tan palaite hian tangkaina engemaw tal kan neih ve theih nan engemaw kan ti tur a ni,' tih kha a ngaihdan a ni a. Serchhip, Champhai leh Khawzawl a kan Conference te kha chuan kan hnatlang tih ka la hre thei. Central YMA kan han Committee a, Group Conference te hmanpui a lo tul a. March-April thla chho velah hian Group Conference te an han hmang sap sap a. Ngawrh takin hmanpui turin min han sawm hlawm a. Pu Daa bawk khan, 'In theihna tur tur kha han thlang ula, kei kha a hla berah ka'n kal ang e,' a ti ta thin a. Thei ve lo bik nih kha a va hrehawm thin tak e aw! A maruti car, 9402 (ni tain ka hria - ka hre sual emaw) kha a kal theihna chin chinah chuan a hmang zel a. Midang a hriatthiam em em lai khan amah kha chu thihna leh dam lohna avang lo chuan thulh ve theiah a inngai lo niin ka hre thin.

Engtik lai nge ni aw, 1993 bawr chho em ni ta kha le, ka chiang ta lo. MPCC Party-ah Secretary a ni a, Central YMA a hruaitu nihna a chelh avang khan a bansan a. Sawi ring tehchiam lovin, 'Mi ngaihah a nuam thei lovang,' a ti mai a. Thawhpui dangte erawh a sawisel kai reng reng lo.

Aizawl veng hlun leh lian tak pakhat hi tumkhat chu YMA an indang ta a. I leh II (One leh Two) nih thuah khan a buaithlak ta riau mai a. Kan chai nualin ka hria. Pu Daa hian a tawpah chuan, "North leh South" ti mai sela a tha ang e, a ti a. Vawiin thlengin lungawi takin chuti zawng chuan an kal ta.

Tunhma chuan YMA Office hi Vanapa Hall hnuai, tuna MAL Office-ah hian a awm thin a. Art & Culture lam khan kan neih hlen hlauvin chhuak se min duh khawp a. Tuna kan Central YMA Office hi kan la peih si lova, lu a hai ru angreng khawp a. Kum 1990 March thla khan Central YMA Office hmunah hian kan insawn phei ta a, a thawventhlak khawp mai. Kan ngaihtuah lai leh kan buaipui lai khan lu kha a hai ve deuhva, tunah erawh lung tileng a chang ta. Mitthlaah Pu Daan, 'Patling chu mahni hmunah kan awm a ngai a ni,' a tih lai hmel te kha a la cham reng mai.

Kum 1990 vek khan Aizawl khawpui Branch zawng zawng tlawh chhuah Programme kan siam a. Team 6-ah inthenin Aizawla YMA Branch 64 (ka hriat sual loh chuan) kha kan tlawh chhuak a. Harsatna bik avanga tlawh theih loh Branch hnih khat an lo awm mahna. Khatiang thilah khan a hotupa nih a tlin em em a, a hahthlak lai leh midang tana nuam lo thei tur chi hrang hrang kha amahin a phur zat zat peih zel a. Kan pu Daa kha zui loh theih a ni thin lo.

Kum 1990 a Taitesena ruhro kan zuk dah tum khan ani nen, Pu C.Lianmawia nen, zaithiam Lalramnghinglova nen kan zu kal a. Khaw vawt bawk si, kan kal hah, kan meng rei leh bawk si, kei a naupang zawk kha chu ka chau viau a. Ani chu Tripura Group Conference hmanpui turin a tukah a'n liam leh a. Ka rilru te te chuan pha lo ka inti ngang mai.

A kum te lo tamin a lo danglam chho ve zel a. Tumkhat chu kan Committee-na pawimawh angreng takah hian a muthlu ta mai a, ka nghawk harh khan kan Committee-pui sorkar Official te khan a muthlu tih hre hman tak maw. Chhiatna lamah a mawng a zang em em reng a. Mahse a thu chauh a a muthlu tho. 'Kei zawng ka mutthluk sam em hi,' tih tum lo hian a kal a thulh reng reng lo. Hei chu kei aiin vengchhung mite'n an hre zawkin ka ring.

Kan inzuina kawngah thil ka hre tam ta vak lo. Hnatlan nikhuaa fiamthu a duh theihzia te, fiamthu a tlinzia leh mi tam takin sawisel nan an hman thin te ka hria. Thenkhatin YMA hruaitu a nihna hlawkpui nana hmang ang tein an sawi a. Mahse ka hriat phakah chuan Pu Daa khan hruaitu a nih avanga hlawkna uchuak ang chi (undue advantage) a lak ka hre lova, kei aia hrawn hnai lo zawk phei chuan an hriat ka ring chiah lo. Hnathawh kha a peih a, a inngaitlawm a, inngaitlawm turin nasa takin a rilru a siam bawkin ka hria. Central YMA President a nih hnu rei tak thleng khan bungraw phurhna tawlailir a nawr a. A thupui chu, 'Hna te chu kan thawk tur a ni a, keini sorkar hnathawk lo chuan kut hna hi kan thawk mai tur alawm,' a ti thin.

Keia ngaih chuan YMA chawilartu leh ti-YMA-tu ber chu Pu B.Daniala kha a ni. YMA a kan tel ve chhoh tantirh khan YMA kha chawisan a la ngai viau a, mahni tehna hriatthiam ve zawng lam atanga ka tehnaah chuan kan YMA Chanchinbu kha thla khat lak man Rs.2/- a ni a, copy 700 vel kan chhu a, a man pe lawk lova kan chhuah avangin a man a lo lut tha si lova, kum 1981 bawr chho te kha chuan chhuah tawh loh zai kha kan rel thut thut a ni. Chutiang dinhmuna YMA a din lai atanga 1990 chhova YMA a hlut tak viau thlenga min hruaitu, Central YMA President thuthmuna tlawmngaihna lantir thei kha a nih avangin ka tan chuan YMA khai chhuaktu ber a ni.

- P.L.Liandinga