KAWNGPUI NINGKHAWNG (Lirthei khalhtute changvawn) Hawihhâwmna (politeness)
Lirthei khalha hawihhâwmna hi The Rules of the Road Regulations-ah te, Driving Regulations-ahte a hranpaa ziah lan ve ni lo mah se, kawngpui dan zawng zawng khaikhawmtu a nih zawk mah avangin a pawimawh em em a. Chuvangin, lirthei khalha hawihhâwmna hi hawihhâwmna zawng zawnga hawihhâwmna langsar leh lawmawm chungchuang a ni an ti ṭhin. A chhan chu, vantlang nunhona hmun dang, sakhaw thil leh hnam thila puipunna dang khawiah pawh hawihhâwmna hi thil hlu tak a ni a, a dawngsawngtu tana thil lawmawm leh malsawmna a nih vek lain, lirthei khalha hawihhâwmna hi chu thih leh dam kar hril a nih avangin a lawmawmin a hlu chuang bik a ni ber mai. Hetianga lirthei khalha hawihhâwmna a hlut lai hian lirthei khalhtu chapote'n kawngpui an tih rálṭit leh an tihhrehawm theih dan pawh nasa tak a ni.
Hawihhâwmna hi a hma lama fimkhurna kan sawi tak nen khan a inkawp tlat rualin sawi hran deuh a ṭulna a awm. Fimkhur tak hawihhâwm lem lo a awm theih a, hawihhâwm tak, fimkhur nachâng hre tawk lo pawh a awm theih bawk awm e. Traffic Rules hi han zir han zir ila, hawihhâwmnaah a innghat thui hle a ni. Chuvangin, Bible-a Lal Isuan, "Hmangaihna hi dan zawm famkimna a ni," a tih angin, "Hawihhawmna hi kawngpui dan zawm famkimna a ni," kan ti ve thei hial ang chu.
Lirthei khalhtu hawihhâwm tak chuan Traffic Rules hi a zâwm sa deuh veka ngaih theih a ni hial awm e. A chhan chu, lirthei khalhtu hawihhâwm chuan mi dangte mitmei a vengin mi dangte tihbuai a hlau em em a, mi dangte tana hnawksak nih a hlauh avangin mi dangte a kian zawk ṭhin. Hetiangah hian Traffic Rules innghahna thurûk chu a lo lang zawk ṭhin a ni. Mi chapo takte’n hawihhâwmna rêng rêng nei lova kawngpuiah lirthei an han khalh kual vel hi chuan kawngpui boruak hi an tihrehawm zo vek ṭhin a nih hi.
Heng kawngpui tihrehawmtu leh kawngpuia himna hmelma, tlân chak lutuk te, hlauhawm taka lirthei khalh (dangerous driving) te, silencer ring lutukte hi hawihhâwm loh vang vek a nih bakah, dan phal loh vek an ni a; MV Act Section 184/190 MV Act, etc-a hrem theih vek an ni. Rûi chunga lirthei khalh phei hi chu a khalhtu aiin a lirthei khalh chu a la â zawk daih lehnghal a, keipui hliam vâk vel ang mai a ni thei ṭhin a; a hremna pawh a na hle. MV Act Section 185-nain a sawi dan phei chuan zu rui chunga lirthei khalh mai ni lovin, khalh tum (attempt to drive) thlenga na taka hrem nghal theih a ni. Heng Rraffic Rules bawhchhiatnate hi court thleng lova police leh sawrkarin thuneihna a pek dangte’n chawitira an hrem nghal theih offence a ni.
Thil dangah i hawihhâwm thei lo a nih pawhin, lirthei khalhah tal chuan hawihhâwm tum hrâm ṭhin ang che.
- PC Hmangaihzauva