Written by
- K.Hmingthankaia.

Mipui beisei ang pha lo ZPM


Khi ṭawngkam khi Mizo mipui, a tê ber aṭanga a lian ber thleng bakah, in chhunga kan vulh ui leh zawhtê lam hian an hre zingin an ning hial tawh awm e. TV han en ila, mi fing pui pui ni awm leh fing vak lem lo te, tawnhriat nei tam tawh leh nei tam lo te, patling pui pui mi pangngai tak anga langte hian a theihna hmun apiangah, ‘ZPM-in mipui beisei an pha lo. Mipui an beidawng mek,’ an ti dum dum reng hi eng nge a chhan i hria em le? A sawi ṭhintute hian an mawng an hlîm tih an inhre ngai ang em le?

A chhan chu maw, Mizorama sawrkar chelh tawhtute leh chelh tum ve mekte party-ah hian Mizo mipui hian beiseina leh rinna pakhatmah an nei thlâwt tawh lo va, an beidawng tawh lutukin ZPM party-ah hian an duhthusam beiseina zawng zawng chu thleng dik vek thei se an tih avanga thlang tling an ni. Khitiang thu zak miah lova sawi rengtute lah hian mipuite hian keimahniah beiseina an nei miah tawh lo va, ZPM-ah chauh beiseina an nei sang em em tawh a ni tih nachang lah chu an hre dêr si lo.

Mahse, ZPM sawrkar chu India Danpui hnuaia sawrkar ve tho an ni a; chuti maiin ram mipuite duhthusam zawng zawng chu chawplehchilhin an ti nghal zung zung thei bik ngawt si lo va. Theihtawp an chhuah reng chung pawhin a tahtawl tê tê, a sakala an ti reng chung pawhin, thil ṭha zawng zawng hi duhthusamin a thleng nghal zung zung thei kher lo tih chu kan hmuhpui ve vek a ni. Chutih karah, mipui leh sawrkar hnathawk zingah anmahni dodaltu leh ertu, thil ṭha an ti ang tih hlauva lo bei ve ngat ngattu an lo awm ve bawk si. Sawrkar leh department thil tihah hian thil hi a tih zung zung thei loh tih hre lo tlemtê mipui zingah kan la awm tih hriain, patling pui pui, lal ve châk tawh lutuk hian chung mite bum tum chuan an au an au ta mai a nih hi.

He khawvel kalphungah hian independant sawrkar pakhat tan chauh emaw, state pakhat tan chauh emaw, hnam pakhat chauh emawte tana duhthusam ang hian eng thil mah hi a thleng famkim nghal thei lo.

Kan ram, Mizoram ngat phei chu engkim hi a bul aṭanga tihdik ngai hi a tam tawh em em mai si a. A bul aṭanga ngaihtuahna thar leh tih dan tur dik zawk, tih dan tur fel zawk, awm dan tur dik leh rilru dik inzirtir kalphung thar hi a bul tê aṭanga ṭan chhoh bek bek a ngai tawh si a. Chutiang tur chuan ZPM sawrkar hian hma a la mek a ni tih hi i hriatpui ang u. Nimahsela, engkim hi a ṭha zawnga her dik nghal tur chuan zir tur leh tih chhin tur hi a tam em em a, tihsualte pawh a awm bawk ang. Mahse, a ṭha zawk tur zawnna lama tihsual neih chu a pawi lo, a aia ṭha zawk hmuh chhuahna zel zawk a ni.

ZPM sawrkar chêt vel dan hi en ila, an hun pum leh an ngaihtuahna leh, an thil tih reng reng hi a hmaa mite ang lo takin, engkimah hian thil thar ṭha zawk thlentir tumin an beiin an zir chawp zel reng a ni tih hi a lang reng. Mipuiin beiseina an neih tawh thlâwt lohna party-te ai chuan ZPM-ah hian beisei tur a la tam fê zawk lo maw? Chuti teh vut vuta engkim a dik nghal duak duak loh avanga 'Mipui an beidawng tawh lutuk' lo tih puam ṭûlh reng hi zawng, a lal châk thlakin a rilru chhiatthlak deuh lo maw.

ZPM hi an ât thut loh va, a hmaa mite anga corruption leh mahni leh tute emaw tana pawisa siam dan ringawt âtchilh ve loh va, tun ang zela thil thar ṭha zawk leh dik zawk ngaihtuah chung zela an tih chhin zel phawt chuan, an term khat chhung pawh hian kawng tam takah kal dan phung thar dik zawk leh hmasawn zawk chu a thleng ngei ngei dawn a; mipui eng emaw zat rilru pawh a lo dik tawh zawk tho tho ang. Tichuan, inthlan leh pawh lo awm se la, beiseina engmah an neih tawh lohna, an hnawl hnu party-te ai chuan mipui tam zawk hian an lakah beiseina kan la nei zawk ang.

Chuvangin, anmahni er em em leh îtsîk leh thîk reng ringawt lo hian, kan ram, kan hnam pum tana ṭha zawk tur lamah hi chuan opposition ho pawh hian sawrkar ṭawiawm leh fak zawng hian khawsak dan thiam u la, mipui pawh in party tan in hmin thei letling zawk mai thei asin.

Political party-te chu chungnung zawk leh lalna chan tuma inbeihna, iner a, inel a, inthlang a, inlal chhawk ṭhinna ramah hian, politics chu thiam taka chhût a, party ang emaw, mimal ang pawha chutianga che thiam hmasa apiang chu fing hmasa leh dingchang hmasa, in tum ber politic lalna chang hmasa tur chu in ni mai.

ZPM hi anmahni tihchhiat tuma bei ngar ngartute leh er ngar ngartute laka inven nan leh political party an nih anga party ngêlngheh nan, khawi maw laiah leh eng eng thilah emaw chuan ram pum tana pawi lutuk lo turah chuan politic leh party advantage an lak chu an tih ve tur a ni tih erawh hriatthiampui ila.

Nimahsela, beiseina neih tawh lohna party-te ai chuan ZPM hi an langtlang zawk a, an rilru puthmang leh an chet vel dan aṭang hian beisei tur hlir an la ni zawk lo maw? Khawvel mihring ve tho, political party ve tho a ni tih hre mah ila, tunah hrih hi chuan mipui pawh hian thil pakhat lek pawh tisual ve thiang lo turah kan dah tâk hial rih hi. Engtin nge ni zel dawn erawh kan la hre zel ang chu.

- K. Hmingthankaia