Written by
- PC Hmangaihzauva

KAWNGPUI NINGKHAWNG: Lirthei khalhtute changvawn – Fimkhurna

Traffic rules kan tihte leh Motor Vehicles Act/Rules reng rengin lirthei khalhtute zirtir leh zawmtir a tum ber pakhat chu 'fimkhurna' a ni. Mizo upate chuan, ‘Kawng engkimah hian fimkhur ang thei a awm ngai lo ve,’ an lo ti ṭhin. Hemi awmzia ber chu, fimkhurin lukhâwng a neih hlutzia hriain, ‘Kawng engkimah fimkhur tluk a awm ngai lo ve,’ an tihna a ni ber mai. Kan pi leh pute khan fimkhur ṭulzia an lo va'n hre chiang em!

Kawngpui dunga sapṭawnga thu mawi tak tak intâr ṭhin heng–'Slow an steady wins the race,' tih te, 'A little care makes accident rare,' tih te, 'Drive slow and live long,' tihte leh a dang zawng zawngte hi Mizo ṭawnga a tawi zawnga lak chuan, 'Fimkhur la, him rawh,' tihna vek a ni. Fimkhur na nâ nâ chu an him nge nge ṭhin.

Tun hma deuh kha chuan lirthei siam dan (mechanism) a la ṭha tawk lo va, kan lirthei hmante kha hlui chhe tak tak a nih ṭhin avangin lirthei khawl ṭhat loh (mechanical failure) vanga chêt sual kha a la tam deuh a. Tunlaiah hi chuan lirthei siam dante a ṭhat tawh avangin Mizorama lirthei chêtsualna zawng zawng deuhthaw hi lirthei khalhtu fimkhur loh leh tih sual (fault of driver) vanga thleng a ni deuh vek tih theih hial a ni.

Lirthei khalhtu fimkhur chuan mi dang pawh a fimkhur kêp a, a zarah fimkhur lo zawkte pawhin vanduaina pumpelhin an him phah ṭhin. Lirthei khalhtu fimkhur loh vanga chhiatna thleng leh lirthei khalhtu fimkhurte vanga himna hi a man chhût sên rual a ni lo ve ve ang.

Kawngpuiah hian tar chak lo te, rualbanlo te, naupang â te, mi â te, raipuarte an kal vek a. Lirthei khalhtuin fimkhur taka kawngpui dunga lirthei tam dan te, a chunga kan sawi tâk mihring chi hrang hrang tam dante leh ran thlenga an inrawlh dan chiang taka hre chung leh mahni lirthei dinhmun hre chiang chunga a khalh chuan chetsualna thleng thei zawng zawng hi a veng thei deuh vek a ni ber mai.

Pathian hian mihring vanduaina leh vanneihna hi mihring kutah a dah thui hle. Lirthei khalhtu fimkhur loh leh tladah vang maia nunna hlu tak hloh a ni leh mai ṭhin pawizia hi engtiang taka pawia teh tur nge ni ang le. A vanduaiate piangthar lo an nih leh zel phei chuan mi thlarau chhandam a hneha chatuan boralnaa ûm luhna chi khat a ni a, a va'n pawi vawng vawng dawn em! Chhût chian ngam pawh a ni lo ve.

I fate’n lirthei an khalh dawn rêng rêngin fimkhur a ṭulzia hi an tana ninawm khawpin hrilh ṭhin ang che. Ning mah se, a sâwt tho tho ṭhin. Lirthei khalhtu chu pasalṭha sa châng ang rengin a fimkhur tur a ni.

Lirthei khalhtu fimkhur lote chu U/S 279 IPC R/W 184 MV Act hmangtea hrem nghal theih an ni. IPC section hi a hlui a ni a, dan tharah a section number thlak ni mah se, a hremna chu a ngai reng a ni.

- PC Hmangaihzauva