Rinawmna leh hruaitute

Rinawmna hi kan sawi ngun em em a, biak in lamah leh kohhran punkhawmna lamahte pawh rinawm tura infuihna leh inzirtirna kan hre hnem hle tawh awm e. Kan zui ber Lal Isua pawhin rinawm tura min duhziate pawh kan sawi chàmchî a, kan lei hi chuan a hre bel hle tawh chuan a lang. Khawi lo punkhawmna leh titi honaah thleng pawh kan sawi ngun a, kan Pathian thu sawina reng rengah pawh kan sawi uar em em ṭheuh. Mahse, a hman hun tak a lo thlen meuh chuan sîrah kan hnâwl leh mai si ṭhin ni awm tak a ni.

Tlem lai khan chanchin lar tak mai, Delhi Chief Minister Arvin Kejriwal, CM aṭanga a bân thu kha kan hre vek awm e. Pawisa eiru leh tichingpen nasaa puhin BJP sorkar khan a uisathiam Enforcement Directorate leh CBI te an ruai a, engmah manna nei si lovin Tihar Jail-ah an tântir reng mai a. Bail-a chhuah a dil pawhin chhuanlam fahrah tê tê siamin an tikhawtlai lui tlat zel a. A tawp a tawpah chuan chhuanlam siam sen a ni ta lo a ni chêk a ni ang chu, Supreme Court chuan bail-a chhuak turin a ti ta a; a kaihza vengtu ber pawh bail-in a chhuak tawh bawk. Mahse, court lamin CM office-a kal a phal lo bawk nen, CM aṭanga a bânna a thehlut ta a, a thachhang dawltu hmeichhia Pi Atishi chu CM-ah a awm ta a nih kha.

Kejriwal hi Delhi Chief Minister-ah hian ṭum thum ṭang tawhin, kum 10 vel a CM tawh a, state tam tak CM ang chu ni se la a hausa tawh ngawt ang chu. Chenna in pawh ropui tak a sa tawh ngei ang a, ropui leh nuamsa taka awm der der tawh awm tak a ni. Mahse, a ni zawng heti chen a CM chhung hian han hlawkpuina a nei lo a ni chêk ang chu, mahni chenna in takngial pawh a la nei lo va, CM bangla chhuahsan a hun meuh chuan chenna tur nei ta hek lo, an party hruaitute’n an buaipui a ngai ta hial zawk a nih kha! A khua leh tuite ṭhatna tur a ngaihtuahna lamah mahni lam pawh engmah inngaihtuah hman lovin, kutbéngin a awm ringawt chu a ni a; a ropui teh e!

Keini ho hi chuan mi â-ah kan ngai ang a, ‘Mahni pawh inngaihtuah nachang hre mang hlei lo’ tiin kan sawi duh mai awm e. An nupa hian IRS niin, central-ah hna lian tak an thawk ve ve a, mahse, ram leh mipui hmangaih avangin an hna an bânsan ve ve a; tichuan, in leh lo pawh nei lovin, khuangruang ang maiin an vâk vel ta mai zawng a nih hi! An ropui teh e!

Keini ve hi zawng, Pathianah kan han harh thar a, Pathian thu hrilin kan han chhuak ve dêk dêk a, a tui ṭha ṭha kan han beisei nghal a. Kár lovah kan dul a kiar nghal a, suit nalh tak tak nen kan induang a, motor ṭha tâwk kan nei nghal mai thei ṭhin. Kan pastor rualte pawh an bâng bik awm lo ve! Bial vawngtuah an han ṭang dêk dêk a, car nalh tak an han nei nghal a, bial fanga an kal rêng rêng pawhin car nalh taka chuang lo chuan an fang thei tawh meuh lo zawng a nih hi!

‘Tih rualin, an beramte lah hian hetianga motor nena an kal a nih loh chuan an benga rawngah an lo dah lo khanglang ṭhin bawk nen. Kan khawvel kalphung zet zawng a mak teh zawng a nih tak hi! Tun hma kum sanghnih hma lam kha chuan inphahhniam taka rawngbawltute an awm kha ngaihsan leh an thu hla zawm an hlawh ṭhin kha a ni a, tun kum sanghnih hnu lam, digital age-ah zet zawng kan khawsak phung a va dang ta ngai ve le!

Digital age kan ti a, ram rorelna lamah pawh kan kalphung leh duh dan a dang zo ta a nih hmel hle mai. Tun hma lam kha chuan ṭawngkam feikibâr tak tak hi politics lamah pawh, thil dang rêng rêngah pawh hman a awm ngai meuh lo. Khatiang hmang kha chu mi pangngai piah lam deuhah ngaih an ni ṭhin kha a ni ngai a; tunah zet zawng kan digital age hian pawisak a nei ta lo emaw tih turin politics a ni emaw, kawng dang a ni emaw, social media kaltlangin ṭawngkam feikibâr tak tak, chu mai pawh ni lo, ṭêk khamphei ni awm tak tak hian kan inkhawh ta fur fur mai. Kan ṭhalaite, digital era-a mi ngat phei chuan a pawina kan hre ta lo ni berin a lang ta. Tun hma, typewriter era-a mite kha chuan a ngaihna kan hre ta meuh lo zawng a ni ber e! Kil khat aṭangin ṭi dêkin he digital era-a in che vel hi kan lo thlir ve dêk dêk ṭhin che u a ni ta ber. Thu chhia hla chhiaa lâk âwm pui pui hian in inkhawh ta zuai zuai mai chu a nih ber tâk hi!

Engpawhnise, ‘Look before you leap’ tih hre reng chungin han kal zel phawt teh u le!

- PatrickZ, Chhingchhip