Written by
- C. Rualthankhuma
Subject Matter Specialist (Agronomy) KVK, Lawngtlai District

Loneitute tana Agricultural Research pawimawhna (Importance of Agricultural Research for the farmers)

Mizote khawvel lo danglam chho zelah hian ram changkang zawkte hniak hnung kan zui ve zel a; tunlai thiamna lo sang chhoah hian mite chuan science lamah research beiin, thil ṭha leh ṭangkai tunlai ber ber an siam chhuak ta ṭhin a ni. Thlai leh ran lamah pawh ei leh bara intodelh nan chak takin research hrang hrang an bei a, thar rang chi leh tunlai mil ṭha chi siam chhuah reng a ni. Broiler ar ni rei lo te chhunga ei tling thei te, buh leh thlai dangahte pawh thar rang leh thar hlâwk chi siam chhuah a ni bawk. Tin, thlai season bik awm lova kumtluana chin theih angte pawh research-in a hrin chhuah a lo ni a, a ṭangkaina hi hmuh hmaih chi rual a lo ni lo.

Loneitute tan agricultural research hi a pawimawh em em mai a, research avangin nasa takin thlai leh ran thar chhuah zat a tam phah a, thlai ṭha zawk leh thar hlawk zawk te siam chhuah belh zel a ni. Kan leilung leh chhehvel nungcha leh nunna nei dang tana chhiatna thlen lova thlai enkawl dan ṭha zawkte hmuh chhuah belh zel a ni bawk.

Thlai chinna leilung leh, nungcha leh rannungte leh kan sik leh sa inkungkaihna thuk zawka hriatna aṭangin agricultural research chuan loneitute thiamna a pe a, thlai mamawh ang tawka enkawl dan ṭha zawk leh senso tlem zawka hmalak dante an thiam phah ṭhin a ni.

Heng bakah hian, agricultural research avangin natna leh rannung do hneh thei thlai ṭha zawkte leh, khawkhêng hnuai pawha chîn theih hial tur thlaite siam chhuah a ni bawk. Ei leh bara intodelh nan leh hlawk zawka thlai enkawl nan a thawh hlawk tak zet a lo ni.

Agricultural research pawimawhnate

1. Thlai thar chhuah a tam phah bakah thlai quality ṭha zawk kan neih phah: Research neih ṭhin avangin kawng engkima ṭha zawk leh chungnung zawk, thlai ṭha chi siam chhuah a ni a. Chumi avang chuan thlai thar hlawk chi (HYV) leh natna leh rannung chimawm te do thei kan lo neih theih phah a ni. Research neih avangin kan thlai chin ngai loh ram dang aṭanga lak luhte enchhinna neih hmasak a ni ṭhin a, heng avang hian loneitute’n an ram mil thlai an chin theih phah a, hun leh sum a lothlawna sen rîral theihna tur lakah an him phah ṭhin.

2. Thlai chinna leilung tichhe si lova ei leh bara intodelh nan: Research neih avangin kan loneitute’n thlai chinna leilung leh tui te, rannung leh nungcha inkungkaihna thûk zawka hriatna an neih phah a; heng avang hian thlai chinna ram leh leilung tichhe lova ei leh bara intodelh nana thlai enkawl dan an thiam phah a ni. Research avangin thlai enkawlna hmanrua thiam zawka hman dan an hriat phah a, hei hian leilung chhe zel tur a tihnêp phah bakah, khua rei hnu pawh a ṭha zawk tura hmasawnna agriculture-ah a thlen a ni.

3. Thlai mamawh leiṭha leh tui leh leilung hman dan ṭha zawk hriatna: Research neih aṭangin ṭangkai zawka thlai tui pek dan heng sprinkler leh drip irrigation te, leilung ṭha zawka sawngbawl dante kan lo thiam a; tui leh kan leilung tiluang ral tam lova ṭangkai taka hman dan kan thiam phah bawk. Sik leh sa lo danglam zel avanga thlaite’n an tawrh theih dan hriatna aṭangin loneitute an lo insiamrem ve zel a, an lo neih dan thlengin a nghawng a ni.

4. Hlawk zawka lo neih leh ei leh bara intodelh nan: Research neih avangin thlai thar a lo tam phah bakah, thlai chi ṭha zawk siam chhuah a ni ṭhin a; hei hian loneitute a tihlawk a, an senso a phuhrûk theih bakah, hlêp tam tak an neih phah ṭhin. Sik leh sa lo danglam avang leh thil dang harsatna do thei tur thlai ṭha zawk siam chhuah a nih ṭhin avangin research neih hian loneitute tan a thawh hlawk hle bawk.

5. Loneitute thiamna hlan chhawngtu: Mithiamte’n research aṭanga an thil hmuh chhuahte chu loneitute hnenah kawng hrang hrangin pek chhawn leh ṭhin a ni a. Chung thil hmuh chhuah tharte chu loneitute’n an hmang ta ṭhin a ni. Hei hian anmahni a tichak a, loneih lamah ṭha zawkin hma a sawntir ṭhin. Research based-a loneitute’n hma an lak chuan thiamna ṭha ber hmangin hma an la ang a, chu chuan tlo leh hlawk bawk sia lo neih dan a thiamtir dawn a ni.

- C. Rualthankhuma, Subject Matter Specialist (Agronomy)
KVK, Lawngtlai District