Aizawl khawpui chhanchhuah nan Assam Rifles chhuahsan ram
Kan sorkar hrawn mek chungah lawmthu ka han sawi hmasa duh a. India rama dan leh dûn hnuaia kalpui theih ni lo khawi hmun maha an tih ve ngai loh, sorkar hnathawk aikal lak an titawp ngam hi a ropui thlawt a. Sorkar hnathawk zingah dan lova lo sumdawng daih te an awm theih laiin, aikal lak mamawh tak tak, la ve thei si lo, entir nan, training hautak tak neia uniform ha Police, etc ang te an awm. Khatiang ruahmanna kai rual thei miah lo leh dan ni lo hmanna Kristian ram kan lo ni reng kha a zahthlak tak zet a ni.
Sorkar hnathawk office kai hun chungchangah strict taka kan sorkar a kal ngamte hi fak a phu tak zet a. Tunah chuan kan Aizawl khawpui chawhma lama traffic jam hun bik awm mumal thei lo ṭhin kha tunah chuan hunbi nei a lo ni ta. Pisa kai hun hnu lamah chuan traffic jam a ziaawm tate hi a lawmawm thlawt e. A kal ṭhang chuan kan hmuh hmaih lo vang, Rangvamual kawng thla, a bikin ‘Asenchi Lane’ an tih maia ruihhlo lam motor leh two wheeler dah hnawk em em, traffic ti-jam hial ṭhinte pawh a fai ta kuarh mai. Sorkar hnathawk ṭhenkhat, mahni hamṭhatna bil nawr dan thiam bik leh nawr hun hre bik deuhte pawh huaisen taka an hnuchhawn ngam kan beisei hial tawh awm e.
Kum 2023 April thla khan Vanglaini-ah ‘Assam Rifles ram, ṭahna nge hlim nan?’ tih hmangin thu ka lo ziak tawh a. Tunah Assam Rifles-te kan khawpui chhung aṭangin an chhuak dawn ta tak tak a. Kan sorkar pawhin committee dinin, AR ram hman ṭangkai dan tur eng emaw chen chu a lo rel tawh ni awm tak a ni a. Tlaikhaw hnuah keini thusawite’n ngaihthlak a lo hlawh ve mial takin tiin ka han ziak ve leh hrim hrim a ni.
Kan hriat ṭheuh angin kan khawpui ber Aizawlah hian Mizoram mipui za zela 30 chuang kan cheng a, hmun dang aṭanga in luaha khawsate nen phei chuan hei aia tam fe hi kan ni awm e. Kan khawpui kawngte’n min zo lo em em a, nilêng deuhthaw hian traffic jam hian min tibuai a, khawpui nuam lo tak kan nei a tih theih. Zing lam leh tlai lam school leh office kai hun lai traffic jam nasat lai leh junction pawimawh bik Bawngkawn, Durtlang, Zemabawk pêng point leh Vaivakawn point, etc te hi traffic jam tihziaawm hleih theih loh a nih rual hian, Aizawl khawpui traffic ti-jam nasa lehzualtu pathum lek han sawi ila.
• Kawng sira motor park: Aizawl khawpui main road kan tih, Ṭhuampui aṭanga Kulikawn kawngpui sira motor dahte hian nasa takin traffic an ti-jam ṭhin. Sorkar ang leh local council anga hma lain lirthei thar registration ti turin parking certificate a ngai kan han ti ta hial a. Mahse, a nihna takah chuan hei hi thil tih tak tak theih loh a nihna chen a awm. Kan khawpui in leh lo 70% deuhthaw hi motor luh theih lohna hmun kawngpui bula awm lo a ni hial ang. Henga in leh lo neite hi lirthei mamawh ve tho an ni si. LC-te tan an motor neih theih lohna tura parking certificate pek loh ngawt hi thil tih theih a ni ngawt bik lo.
• Motor park ngai dawrte: An dawr kawta motor hûn ngai dawr tam tak hian traffic an ti-jam nasa hle bawk. Entirna han sawi ila. Chhim leh hmar lam pana motor tlante tluang taka an tlan laiin, Kulikawn thingzai zawrhna dawr kawtah thingzai load pick-up a din chuan chhim lam pan emaw, hmar lam pan emaw kha an din lailawk a, chhim lam leh hmar lam pante an intlan chhâwk a lo ngai a; chu chuan motor tluang taka a tlan tur a tikhaihlak a, thui tak a nghawng ta ṭhin a ni.
• Aizawla lut passenger leh goods carrier: Ni tin mamawh bungraw thlen khawmna lian ber a nih piah lamah zirna in ṭha leh hospital ṭha awm khawmna a nih miau avangin Aizawlah hian thingtlang lam leh khawpui dang aṭang pawhin ni tin maxicab leh motor lian te tam tak a lo lut ṭhin a. Passenger leh bungraw load leh drop nana kan hman Power House bul, Electric Veng hian a zo tawh lo viau tih leh, he lai kawng pheiah hian traffic jam a tamzia chu he lam kawng zawh ṭhin chuan kan hre awm e.
Ngaihtuahna hran sen ngai bik Bawngkawn hmar lam traffic point leh Vaivakawn junction kan tihte lovah hi chuan traffic jam hi tihziaawm theih a la ni chiang a. Kan khawpui chhung laihâwla Assam Rifles chhuahsan tak ram ruak hi i hmang ṭangkai hram teh ang u. Chumi tur chuan a hnuaia rawtna hrang hrangte hi ka’n chhawp chhuak ve a ni.
• Motor parking: AR ram chhuahsanah hian motor parking lian tham tak, khawpui chhunga garage nei lote leh kan khawpui tlawhtu lirthei lo lut tam takte hman tur kan siam a ngai tak zet. Lirthei daily-a dah theih a nih laiin thlabia chawi theih ni bawk se la. Tunlai private building-a kan dahna rate four wheeler (LMV)-a Rs 2,000 – 3,000 leh two wheeler-a Rs 500–1,000 ang pawh hian dah duh kan tam viau awm e. Building pangngai tak a nih theih loh pawhin hullhiap nei, ni sa leh ruahtui laka him, management fel tak hnuaia allotment siam leh darkar 24 chhung security-te’n an ven leh gate duty-te pawhin an awm chilh ni thei se la, a ṭangkai lehzual ngei ang.
• Mini market: He lai ramah hian kan sawi tak dawr hrang hrang, wholesale dawr, furniture dawr, thingzai/mau, etc dawrte tan hmun zau pangai tak pek ni thei se la. Bawngkawn to Kulikawn main road sira hetiang dawr zawng zawng hi sawn luh theih ni se la, a van ṭangkai dawn tak em.
• Taxi leh city bus stand: He lai ramah hian taxi leh city bus hmunpui a awm a ngai. Heng passenger carrier-te hian Zemabawk to Bawngkawn/Durtlang, etc anga tlan tawh lovin, Lammual to Durtlang, Lammual to Zemabawk, Lammual to Kulikawn tih ni vek se la. He lai hmun aṭanga dawr bungraw phurh chhuah leh phurh luh zawng zawng a lo awlsam ang. He laia lirthei park duh, veng hla deuh hleka khawsa tan pawh awlsam takin an lirthei dah luh leh lak chhuah a pui dawn a ni.
• Accomodation for visitors: Aizawl khawpuiah mamawhna avanga lo lut ni tin motor tam tak a awm a. Phai lam aṭanga kan mamawh lo phur luttu te, thingtlang aṭanga mamawh châkkhai leh passenger phura lo lut leh private motor, a ṭulna hrang hrang vanga lo lutte an ni. Heng motor tam tak hi zan riah ngaite pawh an ni ṭhin. Mi tam tak chuan direct taka min nghawng loh vangin kan hriatthiampui loh lai hian, hnawk tih an hlawh em em tih social media hrang hrangah kan hmu ṭhin awm e. Mizoram khawpui ber kan nih ang leh kan Kristianna leh Zo nun mawi chhawm nungtu kan nihna anga rilru zau tak pu chunga an harsatna hi kan hriatthiampui an ngai em em a ni. Zana an riah theihna tur building lian pangngai tak, chaw ei tur man tlawm aṭanga man to thlenga chhawpsak thei tur (hotel/bachelor house) kan buatsaihsak a ṭul tak zet.
Assam Rifles chhuahsan ramah hian world class park nuam eltiang emaw, mi tam tak ngaihhlut hmun pawimawh pawh din mah ila, a panna tur khawpui chhung kawng traffic jam tihbuai em em a nih chhung hi chuan development rualkhai lo an sawi, lu chauh ṭhang an tih ang bak kan ni dawn si lo. ‘Mihring leh lirthei pung zelah, tunah pawh hetiang hi kan dinhmun a nih si chuan, kum 5 aṭanga kum 10 han ral leh se, kan khawpui hi engtin tak a awm zel ang maw!’ tih ngaihtuah chungin kan sorkar hian thuthlukna huaisen tak han siam mawlh teh se.
- Dza Ralte