P&E Dept thawktute endik ve an ngai
Tun hnai hian Power & Electricity Department chuan Aizawl veng hrang hrangah ngawrh takin 'energy meter' paltlang lova kawlphetha pawt ru an zawng mêk a. Hetih mêk lai hian P&E Department thawktute hian anmahni induhsakin 'energy meter' paltlang mumal lova kawlphetha pawha chhit an ching niin thu dawn a ni ve bawk a. Energy meter an pumpelh (bypass) lo a nih pawhin, bill an chawi tlem viau ṭhin tih sawi a ni bawk.
Pawt ru cheh chahsak
P&E department-a thawkte hian kumin June thla tir lamah khan Ramhlun South, Ramhlun Venglai, a chhehvelte leh Aizawl hmun hrang hrangah electric pawt ru an endik a. Veng ṭhenkhat chu rei tak tak current ‘off' a ngaih phah a, pawt ru an awmin a hrui an cheh chahsak nghal zel a ni.
Aizawl khawpuiah ngei ngei pawh electric pawt ru an hmu chhuak ve zêl a; pawt rutute hi an electric hrui cheh chahsak bak an chunga 'action' lâk zui a nih dan hriat a ni rih lo. An cheh chahsak a, an thim a, an kalsan mai lo thei si lo, anni hian an zawm leh mai ṭhin nge tihte ngaihven zuia nih hriat a ni ta lo. Dan kalha thil ti ru, hre reng chunga ti ru an ni a, hremna lekkawh emaw a awm chuang lo tih erawh hriat a ni thung.
P&E Dept. thawktute an him em
P&E Department-a pension ṭhak thlenga thawk mi pakhatin Buannel Cabin zawhna a chhannaah, tun hmain 'danger plate' chu thawktute inah târ ṭhin a ni a ti a. Hetianga tarte’n energy meter an lo pumpelh (by-pass) a nih chuan an hrethiam ṭhin tih a sawi. An ṭhenawm hnaia awmte phei chuan energy heh em em heater coil nei angte pawh an chhi tel ṭhin tih thu dawn a ni bawk.
Tunlai hian P&E Department thawktu ṭhenkhat inah hian danger plate tarna hmun a la awm nual niin thu dawnna chuan a sawi a. Hetiang tar chingte hi chuan heater coil nei chi angte pawh an chhi tih thu dawnna chuan sawiin, tun hma ang thoin energy meter pumpelh hi an la awm nual tih thu a sawi bawk. A thlawna chhi ta na nâ nâ chuan current an ren viau lo ang tih a hriat. Thawktute chhui chhuah aṭanga bul ṭan hi a pawimawh hial awm e.
Feedback
Sapṭawngin ziak mai ang, he thu hi a veiawm êm avangin. Social media lamah mipui ngaihdan hriat nan ka ziak chhin a. Thil dik lo a tam tih feedback ka dawng nual mai. Pakhat chuan an khaw KṬP-in electric bill pek chu inhlawhna atan an hman thu a sawi a, Electric department thawkte chuan Rs 100 vel bak thla khatah an chawi ve ngai loh thu min rawn hrilh a, mak an ti hle tih a sawi.
Hei lo pawh hi khua/veng hrang hrangah Electric department hnathawkte’n dik lo taka energy an chhit dan min hrilh an tam khawp mai. A thlawna chhit chu an dikna chanvo anga lo sawi tawk te, current heh em em heater hmanga eirawng bawl te, bill chawi tlem em em bikte an tam hle a nih hmel. Kan sorkar hian kalphung thar hmangin department thawktute-ah hian hma a la ngam turah ngai ang.
Tlipna
Tun dinhmuna P&E Department hmalakna hian fak a hlawh hle a, energy meter paltlang lova electric pawt hi thingtlangah an tam zual niin hriat a ni a; Aizawlah pawh an awm ve leh zel hi thil mak a tling.
Kawlphetha chhit man chawi lote hlei hlei hi an inren lo a, hei hian sorkar hlohna nasa takin a tihtam phah a ni. An energy line hi cheh chahsak mai lovin, dan anga an chunga hremna lekkawh a dik ang.
Hetih mêk lai hian, P&E Department thawktute hian energy meter pumpelh hi an dikna chanvo emaw an tih erawh chuan kalphung dik lo leh eirûkna nasa tak a tling ang. Hetiang titu an lo awm a nih chuan thuneitute’n an hrem ngei a ngai ang.
Rawtna tlem
Energy meter chhit zat hi an lâk dawnin a latute hian an bial area hi hrilhhre ve thei tawh se; inhriattirna hmanrua a ṭha tawh a, local/village council-te nen ṭan kawp a theih a. In neitute pawh an/kan lo inring ve thei ang. Êng chhitu (consumer)-te’n kan chhinchhiah ve ang a, slab 3-a ṭhena meter rent leh fixed charge (daily a ni tawh) aṭangin kan chawi zat tur kan hre thei ve tawh ang a; phunna leh inrinhlelhna pawh a reh deuhin, inrenchem dan pawh kan thiam phah ngei ang. Tun ṭuma kan bill erawh a laklawh (ruahmanna thar vang) deuh avangin ni 55/56 vel chhung bill an la a, an tam deuh lo thei lo.
~ Zoa Tlau, Buannel Cabin