Kan lirtheite leh khuarel chhiatna hi

Mizo hi thil intihmuh sam tak, mi thil tih copy chak leh thiam nei zul mai chi hi kan ni a. Kan chhehvela hnam dangte aia kan danglamna tak pawh a ni. Eng emaw ti tak hian talent pawh kan nei ṭha phian a. Tei rei peih deuh phei ila chuan hei aia hlawhtling leh hmingthang fe fe pawh sawi tur kan awm nawk awm e. Tunah phei chuan company lamin ṭan an la thiam si a, an offer a ṭha thei si a, nei leh nei lova lirthei lei ve ta ngawt pawh sawi tur tam tak kan awm tawh. Mamawh ni lem lo, intihtheih leh nawmsak zawkna duh avanga lei hi kan awm nawk a rinawm. Ke pahnih nei chi phei chu a mak maka tam hi a awm tawh ni berin a lang.

Aizawl khawpui pawh hi tun hma deuh kha chuan taxi khawpui tih mai ṭhin kha a ni a, tunah erawh private lirthei a tam ta em em mai a, kan khawpuiah kan leng lo ni berin a lang ta. Traffic a jam tak tak ni phei chuan ke pahnih tan pawh tlan ngaihna awm lo lêkin kan tâwt a ni ber. Lirthei lah tlem lam pan aiin pun lam a pan chho zel bawk si a, a luhaithlak ta mep mep khawp mai. Nakin deuhah phei chuan city bus pawh hi hei aia tê leh tawi zawk pawh hi kan la duh mai thei a ni. Ropeway lah hi kan pàmṭûl ṭhak ta ni berin a lang a, kan sorkar hian ti thar leh thei tak maw?

Motor kawng sira riah leh park tam lutuk hian traffic a ti-jam nasa viau mai a, veng ṭhenkhatah phei chuan buaithlak tak a ni ṭhin. Garage nei hawt si lo hian kawngpui sira dah tur ringawt maia lirthei kan lei ṭhin hi chu sim atan a ṭha mang e. Sorkar hian parking tur hi a veng lûn deuhah hian mi ram lei pawp pawp se la, parking kan ngah loh chuan lirthei a pung zel si a, a thawipipikthlak. Bawngkawn leh Ṭhuampui Zemabawk inkar velah pawh hian zan dar 7:00 hma hi chuan motor lian hi tlan phal lo tawp mai se ṭha ka ti rum rum mai. Kan kawng a zau deuh leh kawng sira park tur emaw tiin lo park tawk an awm reng bawk a, buaithlak tak a ni. Khawpui chhungah hian sorkar hian a khât mawi tawkin technolgy changkang tak hmangin parking siam phei thluah se la, hmun tam berah hi chuan parking hi phal lo bur mai se la; chuti deuha hmalak a nih loh chuan kan khawpui hi a buaithlak tulh tulh ang. Tun hma deuh aṭang khan ram hruaitute hian mahni hamṭhatna tel miah lovin, ram hmangaihna tak tak nen ram hi lo hruai tawh ni se chuan kan khawpuite pawh hi heti mai hi chu a ni tawh lo vang.

Ke pahnih neite lah hi traffic ti-jam thei khawpin a tam tawh a, kan lirthei khalhte kawng sira kan park hian mi dang rawn park ve turte tana hnawksak lo leh kawng tichep lo thei ang bera dah hi a finthlak. Tam tak hi chuan kan bike or skuti kan parkte hian kan dah tawp a, kawng tichêp leh chêp lo, mi tan a hnawk em tih pawh ngaihtuah lêk lo hian kan kalsan tawp a, heng avanga traffic jam ta sawi tur a tam mai.

Hun hi a hlu tulh dawn a, tunah pawh hian tun hma ai chuan hun hi a hlu ta zawk emaw tih tur a ni. Kan hnunga mite tana hnawk lo thei ang ber leh mi dang tana harsatna siam lo thei ang bera kan lirthei khalh leh dahte i fimkhur thar teh ang. City bus leh taxi ṭhenkhatte pawh hi mite’n an lo phar a, hnunga tlante ngaihtuah miah lo hian an ding chawt mai a, va su ta ila an ṭeu leh hle awm si a; fimkhur tlan deuh chu a ngai a ni.

Ke pahnih nei khalhtute hi fimkhur lehzual a ngai hle mai. Hman ni pawh kan nau pakhatin a hmaa tlan skuti chu a din thut avangin a sut hlau chuan a motor khalh chu a tiding thut a, a hnunga miin a rawn su dawt a, mi dang pawh an insu chhawng a. Kha skuti khalh pa lah kha chak mangkhenin a tlan leh tho sia, an han um zuia a, a peng daiha an hmu pha tawh lo. Thinrimthlak tak thil hi kan khawpuiah hian a awm nawk ṭhin.

Heng kan sawi ruala kan sawi duh pakhat chu, kan khuarel chhiatna hi a ni. Ziaktu pawh an tamin titihonaahte pawh sawi tam tak a awm tawh. Mizote hi mi hmanhmawh tak leh tei rei peih lo deuh kan ni a. In kan han sa turte pawh hi a tam zawk chuan an sak zawhna tur sum pawh nei chuang lovin an khawr ve pawp pawp a. Mi thiam zawk engineer-te pawh râwn leh ruai chuang lova Zo pa in saka sa ve chawt hi khawpuiah pawh hian kan tam khawp mai. Hmana vairama ka ṭhianpa pakhat dawrkai lian deuh hi ka titipui a, “In hi sa ve la, motor changkang deuhte pawh hi nei ve la, i hausa tawh sia,” ka ti a. Ani chuan, “Hausa lo ve. In sak hmain in sakna baka pawisa balance eng emaw zat a awm dawn loh chuan a sak theih lo alawm. Car manto pawh lei dawn chuan neih zawng zawnga lei chi a ni lo; eng nge kan ei ang a, nupui fanaute’n eng nge an ei ang? Ngaihtuah phawt ngai alawm,“ a ti daih. Keini ni ila chuan motor changkang tak leh in ṭha deuh nen kan inhung rup tawh ang chu. Scooter Bajaj ke tereuhtêah min phur a, an in, lei chhuat hniam deuhah kan lut kêt kêt a, chaw min eipui bawk a, an mess pawh a changkang lem lo.

Keini zawng a rem remah hmun kan neih chuan in kan khawr ve tawp a, a sak dan tur leh a leilung a nghet em tih lam pawh ngaihtuah hauh lo hian kan sa a. Tuichhe paihna, ek thli paihna engmah kan ngaihtuah lo. Kan lui tuite a bawlhhlawh phah ang em, mi dangte tan kan hnawksak ang em tih pawh kan ngaihtuah lo. Kan rangva in chung tuidawn kan siam vek lo lehnghal. Hengte hian khuarel chhiatna kan khawpui chhungah hian a titam a ni. Thuneitu lam lah hian in sa hote hi an enfiah vek lo em ni? Ram changkang deuh zawng ni ila chuan sorkar emaw, sorkar hriatpui agency-te hian inte hi sa vek se la, an hnenah khan in sak man pe mai ila, tun ai chuan chhiatna chu kan hmachhawn tlem mai thei a ni. Agency lamteah khan sorkar strick viau mai se la, anni hian mite’n an neih tawk ang milin ṭha deuhin sa mai se, a fuh chu ka ring a ni. In sak dan phungte pawh hi inang tlang deuh ni bawk se la, khawpui pawh hi a lang mawi lehzual ang. Mi in luah hawh rih te, retheih rih deuh te, changkang lo anga lante pawh hi hreh lo ila chuan hma kan sawn zawk ang.

Mizoram chu rualawh a nâ, kan nunphung aia sanga chet kan tum tlat a. Social media kan hmang uar si, kan hmang thiam bawk si lo. Social media mi lar leh neinung deuh ho anga awm ve phêt kan tum a, kan chhiat phah zawk. Kolkata khu an khawsakna (living standard) a sang lo teh mai a nia. Khung hmuna Mizo awm ṭhang tawhte pawh khuan rualawhna sang tak an nei lem lo.

Mizoramah chuan bike chhuak thar, motor chhuak thar apiang neih ve kan tum a, hei hian sum leh pai lak luh dik lohna pawh a titam. Mi in leh lo ṭha, mi hausa deuhte’n an neihte kan ît zel a, nei leh nei lovin kan sa ve a, hei hian chhiatna a thlen hnem em a ni. Sorkar hian mimal in sak hi phal lo tawp se la, agency kaltlang zel hian in sa ila, pawisa khawl ila, tichuan chhiatna tam tak chu kan pumpelh a rinawm.

Mizote kan ṭhanharh a hun tak zet tawhin ka hria. Chhelna te, retheih te, nalh loh te, hnathawhte hlau lo ila. Kum 10 hi a rei lo a nia. Nakinah kan hma lam hun tur thlirin rilru nei takin intuak ila, chu chu kan tana malsawmna thlenna tur zawk a ni e.

- Reuben Lalnunthara Hnamte