Written by
Hmuaka pa
Tochawng

Kan fate an him em?

Mihring nun a changkang zel a, thil thar changkang tak tak a lo chhuak thar bawk a. Chutiang bawkin mihringten natna kan kai theih natna thar mak tak tak a lo chhuak ve reng bawk a. Kan dam chhung na na na hi chuan natna eng nge maw vei/ nei lo hi chuan awm theih a ni lo. Heng natna tam tak kai theih zinga ka ngaihtuahnaa awm ṭhin leh mimala ka lo vei ve em em
ṭhin chu ṭhalaite natna HIV/ AIDS hi a ni. Ṭhalaite suattu natna kai theih tih dam theih si loh HIV/ AIDS laka tunlai tleirawl kan fanu fapa te hi an him em tih hi a ni.

Tunlai Aizawl leh zokhaw lamah heroin no4 a hluar a, kan tleirawl chhuah laia spasmo proxyvon a hluar ang chiah khan a hluar a, no. 4 ti an tam hle mai. CYMA in beihpui thlakin SRS leh Narcotic lamten an man reng chung pawhin phung velh an sawi ang mai lah ni; inchiu
ṭhinten lei mai tur an hmu reng a, awm reng leh lei tur awm reng ta chu hun rei tak lo nghei vang vang tawh ti thar leh te, mipa tleirawl la naupang tak tak ti ve tur pawha kan rin phak loh leh hmeichhe
ṭhenkhat no 4 ti thar an pung zel hian ngaihtuah a ti tam a. He ruihhlo lo hluar avanga no 4 ti an pun miau chuan he natna hlauhawm tak HIV/ AIDS kai hi tlem tal chuan an pung lo theil lo. Hetianga ruihhlovin min chiahpiah miau avang hian chhung tinah mipa leh hmeichhia tleirawl nei tan chuan he ruihhlo lakah leh he natna laka kan vena kan thlithlai ngun hi nu leh pa ten kan tih makmawh a ni ta.

Mitin tih theih hi pawn lamah sum zawngin mahni hnaah kan hmanhlel tawh si a, inchhung khur chu sawi loh pawn lama kan fate khawsak leh nundan ngaihtuah lo leh hre lo fe fe hi nupa tam tak kan awm ngei ang. Chhawngkaw
ṭhenkhat sualna in a luh ve loh he natna hi eng he hua ngai lo tam tak kan awm mai thei, kan in chhunga lo lut tur pawhin kan ngai lo pawh a ni thei. He natna HIV/ AIDS hian Pastor leh rawngbawltu chhungkua a hmaih ngawt bik lova, hausa leh rethei a luh khung reng mai. Mihring hma hun hre lote chungah hian palh, vanduai vang leh nun hman khawlohna vangin chhungkua leh mimal nun tam tak, he natna hian lungngaiin a kai kun tawh. Hei vang tak hian in chhungah kan fate innocent taka awmin anu/ apa ti a, naupang chhia anga an khawsak avang hian kan ngaih kan ti ṭha ngawt tur a mi ni ang.

Naupangte anga kan dah lai hian pawn lamah, ṭhiante zinga an nundan leh an dai chin kan hre lo mai thei. Hetiang teh nuaih hi kan tunlai khawvel a nih tawh avang hian kan fate him theih nan an pawn lam hun hman dan zawng zawng hriat kil kelh chu thil har tak a ni ngei ang. Mahse an nun/ hun hman dan tam zawk hi hriatpui a ṭul ta hle mai.

Ṭhalai rawlthar tam takten hun hman an tum dan hi an taksa nawmchenna lam chi ruihhlo leh sex lamah HIV nena inkaihhnawih thil lamah an tlan nasa si a, an ngaihzawng, an ṭhian kawp turte thlan sak mai theih lah va ni suh; saw saw kawm la, khu khu ngaizawng suh HIV positive a nih khu kan ti thei hek lo. He natna hlauhawm tak veitute hi en a hriat hran mai theih a ni si lo. Natna dangte angin he hrik an kai hnu reiloteah an taksa awngrawpin an khum bet nghal mai si lo.

Chuvangin, kan fate puitling nun hmang tura an rilru a in siam hunlai leh hmana proxyvon hluar anga heroin no 4 a lo hluar leh tak si avangin kan fate kan naute hi fimkhur nachang hre turin thil hrilh hre tam ila. He ruihhlo tih chhin pawizia te, HIV leh natna dang nena a in kaihhnawihzia te. Tin, sex chungchang te hi zahmawhah la loin a ruh langin hrilh ila he natna chungchang hi chhung inkhawm leh chaweinaah te pawh hian kan in hrilh mawlh mawlh a ngai ta e.

Chutihrual erawh chuan HIV/ AIDS natna veite hi kei-mahni ang tho, mah se damlo natna vei mek an ni tih hria ila, kan zingah nun nuam tak leh an in kiltawih lohna tura kan dawnsawn thiam hi nang leh keia tih tur a ni. Mithiamten an ziah danin India ram hmun dangah he natna chungchanga in enkawl ART la leh he natna kai an tlem tial tial laiin, kan ram kristian ramah erawh he natna vei hi kan pung tial tial thung niin an sawi si; hun reiloteah hian India ram state zinga a vei tamna ber kan ni mai ang tih hlauhawm a ni ta!

Kan fate tuna tleirawl nun hmang mekte hi an tel ve lohna turin, he riuhhlo HIV/ AIDS nena inkaihhnawih tak heroin no 4 laka CYMA in beihpui an thlak hi chhungkaw tin, mimal tinte hian awmhmuna full support lo pe a kan theihna zawn ṭheuha kan lo puih hian, tleirawl tam tak ruihhlo ti tur leh HIV/ AIDS lak ata kan chhanchhuak tihna a ni ang a. Hetianga kan tih hian ram leh hnam humhalhtute zingah kan tel ve a ni tih hre thar ila, kan fate ṭheuh hi an him em, an dam em tih hi nitin i ngaihtuah thar teh ang.

- Hmuaka pa, Tochawng