Written by
- Rinfela Zadeng

The Rev. Dr H. Vanlalauva (1948–2025)

Mizote leh India rama Kristiante tan pawha mi chhuanawm leh Kristian sakhaw zahawmna humhimtu zingah Rev. Dr H. Vanlalauva hi a tel phak ti ila, mi tam tak chuan min pawmpui ngei ang. Chutiang taka mi hlu chuan ni 22nd June 2025 khan kum 77 mi niin min boralsan a. Hetianga mi hlu leh zahawm Rev. Dr H. Vanlalauva chanchin tlangpui hi tun ṭumah hian kan sawi dawn a ni.

Tu nge Rev. Dr H. Vanlalauva?

Mizoram Presbyterian Kohhran leh Senate of Serampore College (University) hnuaia Pathian thu zirte chuan Rev. Dr. H. Vanlalauva hi an hre chiangin, inhmelhriattir ngai lo khawpa pa langsar a ni a. November ni 24, kum 1948 khan Leithumah lo piangin unau pianpui pakua a nei a. Mizoram Synod hnuaiah minister niin, kum 28 zet rawngbawlin Aizawl Theological College-ah zirtirtu a ni a, kum 9 chhung (1999-2007) principal a ni bawk. Kum 2007-08-ah Mizoram Synod Moderator niin a pension zui a. A pension hnuah pawh theological college lamah Mizoram Synod tirhin professor hna leh SATHRI Dean hna kum 2014 thleng a thawk a. Chumi hnuah Aizawl Theological College-ah Adjunct Professor hna a thawk leh bawk. Leitan South Kohhranah lawiin Leitan South, Durtlangah an awm a. Fapa pahnih David H. Lalthangliana (MPS) leh Rev. Andrew H. Laltlanliana a nei a, fanu mal Rebecca Lalrinmawii (w/o Rev. R. Lalrinliana) a nei bawk. July ni 6, 2016 khan Rev. Dr. H. Vanlalauva hian a nupui duh tak Pi Lallianpuii chu a chân tawh bawk a ni.

Pa inngaitlawm leh hun vawng dik

Kum 2016-2020 chhunga Aizawl Theological College-a Pathian thu kan zir ve chhungin Christian Theology leh John Calvin-a Theology min zirtir ṭhin a. Zing dar 9:15AM -ah chiah class kan ṭan ṭhin. Pu Auva hi vawi khat mah a tlai ngai lo a, zing dar 9:15 hi second hnih khat bakin a pêl ngai lo. Ṭum khat pawh Synod programme pawimawh a nei a, minute 20 vel chauh min zirtir hnuin, tih tur pawimawh tak a neih avangin hemi ṭum hi chu amah hrethiam tura min ngenin, class a la zo thei lo chu thupha zuk han chawi a! Pa inngaitlawm, mi zawng zawng zah kai leh mi dik em em, keini bulah mai mai pawh tlawm taka awm ṭhin, Mizo pastor ropui berte zinga mi a ni.

A nupui Pi Lallianpuii a boral khan BD 1st year kan zir kum a ni a, a nupui nen an chanchin a ziahna lehkhabu a siam a, an inah ka va lei a. Hmangaihna la na ve tak niin, a duh tak leh a hmangaih tak nupuiah a nei tih a lang chiang hle. Hemi ṭum pawh hian a inngaitlawm em em a, kan phak tawk lekin min kawm thiam a ni. Amah hre chiang apiangin Pu Auva inngaihtlawmzia hi an sawi tel zel tawh ang.

Thuziak mi leh mi thiam

Rev. Dr H. Vanlalauva hi lehkha thiam thei a ni tak a ni a, Assam Board hnuaiah pawl 10 a zirlai pawhin scholarship hmu khawpin a ti ṭha a. MA a zir zawh hnuah BD a zirin, M.Th leh D.Th a zir zo leh a. John Calvin-a Theology 'Calvinism' hi a thiam bikna a ni a. D.Th. a tih chhungin Edinburgh University leh Geneva University-ah research tiin hun eng emaw chen a awm a. Lehkhabu 22 aia tam a ziak a, Calvina zirtirna leh reformed theology lam hawi a tam ber.

India rama Pathian thu zirna hlun ber Senate of Serampore (University) hnuaiah pawh Pu Auva hian sûlhnu ropui tak tak a hnutchhiah a. Senate of Serampore lam pawhin an zahin Pu Auva thu leh hla an ngaichang fo a, committe member pawimawh a ni fo reng a ni. Pastor nih a tum hma pawh hian IAS nih a tum ve deuh a, Vanhela Pachuau IAS (Rtd) hi a ṭhian ṭha tak niin an nih tum an inthlak tiin an sawi ṭhin. Sap ṭawngin vawi 61 chuang thu a ziak a, chungte chu Pathian thu zirna huangah pawh ṭangkai tak leh zir tham khawpa thuziak ṭha te a ni hlawm.

Kristian hlutna rochhiahtu a ni

Rev. Dr H. Vanlalauva hi India ram leh Mizoram tan pawha Kristian sakhaw hlutna leh zahawmna vawng himtu lang sar tak a ni a. Pa dik leh inngaitlawm, nêm tak ni chung sia hruaitu ropui tak nihna nei tel, mi chung en leh ngaihsan hlawh ni lo thei lo khawpa pa zahawm a ni a. Heng a nihna zawng zawngte hian Kristian sakhaw hlutna hi ring lo mite zingah pawh a takin a lantir a, Pathian nung neitu a nihna hi mit lawngin a hmuh theih bik a ni.

BSI lama a sulhnu zawng zawngte hi a ropuiin a hlu em em a, engtikah mah theihnghilh theih a ni tawh lo ang. Thil duhtui leh mi thiam a nihna te, a duhtui avanga mi khirh a ni chuang miah lo te, palzam mai mai theih a ni chuang bawk si lo te hi Pu Auva danglamna leh hlut bikna a ni a. Heng zawng zawng a nih theihna chhan, a sakhaw vawn Kristian zirtirna hlutzia hi a nunah hian a lang chhuak a ni.

Pathian khawngaihna âng chhungah

Pathian thu zirna huangah chuan Rev. Dr H. Vanlalauva kan hriatna ber chu John Calvin-a theology a thiamna hi a ni a. John Calvin-a theology te, Thomas Aquinas, Augustine leh Tirhkoh Paula te theology–Pathian khawngaihna ropuizia kha Pu Auva pawh hian a tuipuiin a thiam em em a. Chu chu amah pawh hian a takin a nunpui a, a thih thlengin Pathian khawngaihna ropuizia tuipuia nasa taka zirtira Pathian khawngaihna a tak ngeia chang a nihzia kan hmu thei.

Sir Auva, nang anga pastor ṭha leh zahawm, mi inngaitlawm leh mi dik, min hmangaih em emtu Pathianin min pe Mizote leh India rama Krstiante hian kan va phu lo zawk em! I hmun ruak zau tak mai luah khat tur hi Pathianin min pe leh ang em tih chu zawhna chhan harsa tak a ni.

I tuipui leh i nunpui Pathian khawngaihna famkim chu a tak ngeiin i lo chang famkim ta a, thlamuang takin châwl ang che. India leh Mizorama Kristiante hian khawvel awm chhungin kan hre reng tawh ang che.

- Rinfela Zadeng