Mi tak Rev. Dr H Vanlalauva

“I tawn hriat a tlêm a, i khawi hawi a zîm êm alawm,” min ti awm se, ni e, tih mai bâk chhanna tur dang ka nei lo. Chutiang mi ka ni chunga Pu Auva zirtirna dawng pha ka ni erawh ka inchhuang. Mihring ka hmuh phâk leh ka belh chian zîngah ani anga Isua ang hi an vâng ngawt âwm nia! Mihring ze nghet, a nuna Pathian lal êm êm a ni tih hi hmuh hmaih thian loh, Mizo kohhran tana a ṭhahnemngaihna leh a inpekna a thûkzia sawi sên rual loh a ni. ‘Mizo Kristiante mai bakah India ram leh Asia khawmualpuia Kristiante tana chhawr phak, Pathian thu ril leh thûk hnutchhiahtu,’ tiin a chanchin hi sawi awm se, ‘An duhthawh mang e,’ tih tur a ni lo ang.

Zêp nâk emaw, Pu Auva faktu nih hi a inthlahrunawm loh. Hmaichhana inpâwihfak thu erawh a awm hauh chungin, a hriat phak lohna hmuna amah ka hmuh dan min zawha ka sawi fo chu, "Mihring hi perfect awm theih se, Pu Auva hi chu perfect a ni ang," tih thu hi thu tawp khâr nan ka hmang kher ṭhin. A dam lai ngeia mi ṭhenkhat kianga he thu ka lo sawi fo hman kha, kim lohna khawvela a kal hmasaa a ṭan takah chuan ka inchhir lo.

Mizo Kristiante tana a ṭhahnemngaihna kawng hrang hrang chhiar tur a awm nual. A chanchinah hian Pathian lalzia leh a kohhran a dah pawimawhna hian hmun lailum a luah lo thei lo a, heng tel lo hian Pu Auva chanchin hi a kim tlat lo. Chung thil hrang hrang chu kei aia sawi thiam zawkte'n ka hâwl phak loh leh sawi thiam loh thlengin famkim takin an sawi a. Chutih rual chuan, a nuna ka hmuh leh a laka ka tawnte han ziah hi a phu a ni.

Introduction to Christian Theology kan zir

Mi tam zawk zawh loh lam kawng zawha kum 1999 tawp lama Pathian thu zir tura ka input luh lai khan Principal niin Orientation-ah thla ruk chhung theology kamkeuna min neihpui a. Owen C. Thomas-a lehkhabu behchhana hmangin, formative factor of theology min hrilh kha pakhat mah ka theihnghilh ṭhen leh lo. Theology lo inrem khawm chhoh dan thŭm leh hniam mar pât maia a han sawi zar zar mai kha, Pathian thu tak hre fiah tura tisa leh thlaraua inbuatsaih dan kawng dik a va ni tehlul. Pu Auva ho ngeia Introduction to Christian Theology zir pha nih kha a pui tlat.

He subject bak hi chu kan class kha min zirtir mumal lo a, final year kan zir kumin a bîka a zir bing, Calvin-a zirtirna min zirtir leh. A thiamna leh a hriatna, a thûkna leh a rilzia keini ang duang chuan a hun lai khan kan pawh pha meuh lo a ni e. Tui êm êm maia ruatlâwk thurin min zirtir lai khan ka hrethiam tlem hle. Mihring kum chhiar a lo inbelh a, ringtu nun kan zawh kawng a lo thui hret a, a thusawi hmâwrtawng ka man ṭan viai viai a ni ta awm e.

Mi dang hriat tum mi

A zirlaite hi min hriat a tum a, kan hming ngeia mi koh a tum hrâm ṭhin. ATC-ah kum khat zet zawt kan awm hnuin Nilaini chawhnu lamah hna kan thawk a, kan hnathawk chu min rawn kan kual a. “Kha, Enga, in hah tawh em?” mi a rawn ti a. Ka hminga min ko ta mai chu a lawmawm danglam ang reng hle a, Pu Auva’n a koh ṭhelh loh nih kha a hlu ve riau, ṭhiante kiangah ka hawi champ deuh hman hial. Hmanhmawh vak lo chuan a chhuk zel a. Kan thlanga hnathawk zingah Mapuia (Rev. R. Lalnunenga ni ta) kha, “Kha, Enga…” tiin a zuk be leh a, a la sual lêm lo, mahse, mi nawlpuiin kan koh dan erawh a ni lo. A thlang leh hretah Mavala (JC Laldinsanga) te hnathawkin an lo awm a, a ngai tê bawkin, “Kha, Enga…” a zuk ti leh zet zawng, min hre fuh chiah ang em tih sawi ngam a har ta fu. Mahse, ka vui lo, mi an hminga koh hram duh mi a ni a, hriat chian a tum a, a talent lo lam a nih miau avangin koh sual nawk nawk a awm lo thei lo a ni ang e. Mi dang kha chu a ko sual a nih pawhin kei erawh min ko sual chhunzawm chuang lo.

Sual puan a ṭûl

Mihring hi hun kal tawha kan hun tawng leh thil tawn hian min um zui fo a, min um phâk hial ṭhin, Kei ngei pawh Pathian thu zirna hmuna ka awm lai hian Police aṭangin kohna duhawm fahran lo ka dawng a; court-a inlan tura tihna a ni. Zêp theih ni hek lo le, kan Principal hi a quarters-ah ka han pan a, ka chanchin chipchiar takin ka hrilh fai lêng a, ka lo tihsual tawh zawng zawng ka puang a ni ber. Ka lu chunga kut nghatin min lo ṭawngṭaisak a, Pathianin a mi thianghlim dîlna a chhâng a, dan rorêlna hmaah thiam chantirin ka awm ta hlauh bawk. Pu Auva’n min dîlsakna thu te, ka chanchin sawi tura ka huphurhzia leh min lo dawnsawn dan leh min fuih zuina thua ka lungawi si-zia kha, ka hre reng fo ang.

Mi harsate dinhmun a hrethiam

Mite anga nuam sa taka lehkha zir kan ni lo a, pocket money tur tak ngial pawh chhungte hnen aṭanga dawn zen zen tur a awm lo. Kan dinhmun a hrethiam thuai a, Inrinni hian a khât tâwkin inhlawhfâkna tur min siamsak ṭhin. College campus sâm fai te, di hloa di han kah te, lei laih, rawng hnawih, rawra chhut leh inhlawhna awm thei apiang min ngaihtuahpui ṭhin. Mi dangte dinhmun a hrethiam a, mi harsa zawkin zirna kan chhunzawm theihna tur kawng kha min dappui ngat ngat a ni ber.

BD zir chhunzawm lo turin min fuih

B.Th. kan han zo kha, ṭhiante’n an tum kawng an zawh sang sang a, kei pawh BD zir chhunzawm ve leh hrâm duhnain min nawr. Pu Auva hi a pisaah ka han hmu a, rei ngial kan inkawm hnuin, kohhran mipui hawiher leh sûkthlêk thlîr chunga ka tana ṭha zawk tura ngaiin BD zir chhunzawm lo turin min lo fuih a; ka lu chunga kut nghatin Pathian hnenah ka hma lam hun a hlan zui. A hun lai kha chuan dawnsawn thiam a har a, duhsakna mah ni se, pawm thiam turin ka chak tâwk lo tih ka hria! Harsa chunga ka lo pawm kha, ka vui lo e, ka tan tihmâkmawh a ni bawk nen.

ATC hna ka dîl

Vanglaini chanchinbuah ATC-ah office assistant hna ruak advertisement ka hmu a. Tlâwm leh zah pawh dâwn loin Pu Auva hi ka han bia a, ka dîl ve chi a ni ang em, tia han be satliah mai phei zawng ka ni. Ka dîl ve awm tak a nih a rin thu leh accounts lam khawih tur kan nih avangin arithmetic lam leh computer thiam an mamawh a nih thu te, chutiang thiam zînga inelna hmachhawn huam tan, tu pawhin dil theih a nih thu min lo hrilh. Ka inhuam ve avangin ka dil ve ta ngei a; vanneih asiamin lâkah ka ṭang zui hlauh a, ATC-a thawktu pakhat ka ni ve dawn ta reng mai nia!

Pu Auva’n min fuih leh

Ka zirna hmun leh thinlunga ka chhuan rûk fo Pathian thu zirna in pui, ATC-a thawk pakhat atan ka hna thar chu 9/11/2004-ah ka han zawm ve a. Principal Room chhunga min ko lûtin kan hnathawh dan hmang tur te, ka ṭhatna leh chakna lai hrang hrangte min lo hrilh thar a, chung chu ATC tana a la ṭangkai theih dan tur pawh a sawi zui viau nghe nghe. A room aṭanga ka chhuah dawnin Synod Service Book leh Synod Sum Vawn Dan tih lehkhabu pahnih min pe a, “Heng hi i theih hrâm chuan vawn chhuah tum la, a harsa deuh a nih pawhin a tam thei ang ber vawng ang che. Pastor-te chu kan lo kal a, kan kal leh mai ṭhin dawn a, nangni hi he zirna in tana a ban pawimawh in ni. Chuvang chuan hriat lutuk a awm thei lo a nia,” a ti a. A thu awihin a hun lai kha chuan khang lehkhabu pahnih chhunga thu inziak kha a inziahna phêk hi ka keu sual tlêm hle a, ka ṭangkaipui hle bawk.

BD zir zawm lo tura min fuihtu khan Bachelor of Christian Studies zir chhunzawm turin min fuih mauh bawk. BA admission ka lo tih tawh pawh hna thawk chunga exam ka hmachhawn min phalsak zui. A mi fuihna tihlawhtling turin ât ka so a, BA leh BCS ka’n sual kawp ta tehreng a nih pek kha. Thiam loh nâk a lain Pu Auva fuih nih avanga pawrh chu ka pawrh sual lo chauh chu a ni ber e; ni tin hna thawk chung chuan kan chhoh sual âwrh âwrh a ni ber. Mahse, amah avangin university degree ka hming tâwpah ka ziah belh thung.

Figure hre thei mi a ni

ATC-a ka thawh chhung hian ka hun tam ber chu Accounts lamah ka hmang a. Pu Auva danglamna tak mai pakhat ka hmuh chu figure a hre thei em em mai kha a ni. Thla tawpah Accounts kan han close a, budget head hrang hranga sum kan neih zât, sum kan hman tawh tlangpui leh kan la hman bân hi en lo hian a sawi mai thei deuh zel. A talent dawn kha a danglamin tluk loh rim nam vang vang tak a ni.

A hnuaia mite a hlamchhiah ngai lo

Kum thum zet hna kan thawk ho a, zan lamah rei tak tak men a ṭul pawhin mi awmpui loh a nei ngai lo. Zîng dar 3 thlenga hna kan thawh pawhin kan kiangah hian a lo ṭhu a, zan rei tawh lamah phei chuan a chhungte thingpui lumtir mai loin, amah ngeiin min lumsak hial ṭhin. Kan kianga a ṭhut loh pawhin a room-ah lehkha a chhu a, a lehkha chhu thawmte kha ngaihnawm tham khawpin a thiam nâl. A hnuaia hna thawh kha a thlamuanthlâk tak meuh a ni.

Min fak mawlh mai kha

Pu Auva’n a room chhungah a bîka min koh luh a, min fak mawlh mai kha a ni! Kan thil tih ṭhat a sawi kauh kauh a, a sawi hnem leh kan tih loh kan phur chhuak hnem a ni ber a. Kan thil tih loh leh ti tura min duh kha a sawi hauh si lo. Min hau lo a, min zilh lo a, min sawiselin tih tur min kawhhmuh a ni hek lo. Kan hnathawh ṭha a tih a sawi a, kan lo tih ve zawng zawng chu a ṭha ber chhuahin min chhuahsak a, mahse, a room kan chhuahsan khan kan hmasawnna tur kan chhuahpui tlat si ṭhin!

A kianga hnathawkte hnathawh a fak loh chuan a lung a awi hle emaw, a ngaihna awm ngang lo emaw a ni fo âwm nia! Ṭum khat chu carpet kan lo phah mawlh mawlh a, a rawn kal chuan, “A va han ṭha em ve aw, a nuam dawn hle mai. Mahse, heti zawng hian han ti chhin ila, eng nge a an ang le?” tih pahin carpet hmâwr a chelh a; a duh dan kha tu tan mah hnial thiang a ni tawh lo. Ṭha zawk tur dang a hria a, a rawtna tipuitling turin amah a bun chat tawh miau chuan zawm ngei ngei a ngai a ni mai.

Thil chîk tak a ni

Ṭum khat chu kan kohhranah thu a sawi dawn avangin Pathianniah min hruai ve a. Pathianni chawhma lam leh chawhnuah kan kohhranah thu sawiin, zan lamah Field Veng kohhranah thu a sawi thung. A thusawi hi kan kohhran upa pakhatin a zuk ṭawiawm a ni. Kan haw kawngah chuan, “Enga, in upa chu ram leh hnam veiin, politics lam a buaipui ṭhin a ni maw?” a ti a. VC President term eng emaw zât chelh tawh a nih thu leh eng vanga min zawt mai nge maw a nih tih ka zawh lêt chuan, “A titi phungah khan a lang ruak a, a ṭawngṭai chiah khan a lang fiah lehzual a,” tiin min chhâng. Mihring hi kan lo chîk hleiin, khaw thlîr kan lo nei danglam hlei mang e.

A thusawi ka hriat reng pahnih

ATC aṭangin Krismas hmang turin kan chhuak dawn a, Pathianni zan inkhawm hnuhnung berhah ‘Isua tuamna puan’ tih thu a sawi leh kan kohhran (Phulpui)-a ka zui ṭuma a thusawi, ‘Kohhran, Pathian kohhran’ tih a sawite hi Pathian thu a sawiah ka theihnghilh thei lo. A sawihmang leh a thupui a kheh hawn dan hrang hrangte ka tan a aia hlu zawk sermon hi ka ngaithla tam lo viau âwm e.

Thlamuang takin châwl rawh

Mi tin tana mi hlu bîk a ni kher lo a nih pawhin, ka tana mi hlu bîk erawh a ni fan ang. Amah kaltlanga Pathian malsawmna ka thlîrin, Zirtirtu ropui, ka lawm e, tih nawn a phu. Hahdam tak leh rin loh huna i liam ta mai erawh a hrilhhaithlâk hle. He leia châm reng atan i ṭha mah mah em ni ang, tia rilruin ar bo a zawn laiin, van mite an lâwm ang tih erawh ka ringhlel lo. Thlamuang takin châwl mawlh rawh.

- Ngurthantluangi pa