Ruihhlo tel lo ram nuam siam tura kan mawhphurhna

Ruihhlo kan tih hian kan rilru ah chuan zu leh damdawi a rawn lang nghal mai ṭhin a, a ni reng lah tak a kan ram buaina ber leh ṭhalaite suat nasa ber tu a ni miau a ni. Ramri hrulah kan awm vang hian ram pawn aṭangin thil ṭha leh ṭha lo a rawn lut nasa em em a, a ṭha lo hi rawn lut a tam zawk mah hial ang. Heng avang hian ruihhlo chi hrang hrang Mizoram hian kan hmelhriat phah reng a ni, a in a in chi aṭanga inchiu chi thlengin kan ramah hian a rawn lut zut zut mai a nih hi.

Sawrkar leh NGO, Kohhran thlengin kan do a mahse chuti chung pawh chuan tlem lam aiin tam lam a pan zawk zel a. Home in min daih lo a, jail ah lah a leng zat ai a tam an inhnawh ṭeuh bawk. Nitinin chanchin thar ah leh social media lamah ruihhlo an man thu report hriat tur a awm awl lo a, tlem te te pawh ni lo in a KG te hialin an man ruih ruih mai a ni. Fiante khat pawh nileng ruih tham a ni a, an man loh hi engzat tak kan ram ah hian rawn lut ang maw! Heti taka a ṭhat loh zia kan hriat hnuah leh kan do chung pawha ruihhlo ngai tam tak hmuh tur an la awm fo te, zuar duh an pung tual tual mai si te hi eng vang nge ni ang a, tute thiam loh ber nge ni ta ang le?

Sawrkar hian ruihhlo do kawngah nasa takin hma a la ṭhin a, eng party pawhin sawrkarna chelh se an ngaihpawimawh berte zing a tel ṭhin chu ruihhlo do hi a ni. Sawrkar hian fak an phu a mahse tun ai hian ṭan la lehzual thei se tih chu pa mawlmang ber duh dan pawh a ni ngei ang.

Mizoram a home tam tak hi chu mimal, pawl leh Kohhran te din leh enkawl a ni a, a hautak vang leh inenkawl a harsat deuh vangin duhthu a sam tawk lo ṭhin a sawisel pawh an tawk zeuh zeuh ṭhin reng bawk a ni. Ruihhlo ngai enkawl na tur leh an chhuah hnu pawha an nun chhoh zelna tur kawngah hian sawrkar hian tun ai hian hma nasa lehzual in la se. Mizoram a home te hian duhthu an sam tawk loh avangin home changtlung leh enkawl na ṭha zawk pek an nih theihna tur hi sawrkar hian siam belh ngei se hma kan sawn ngei a rinawm.

Ruihhlo sal a tang tam zawk hi hnathawh la nei lo 'unemployed' an nih a rinawm a, home leh enkawlna aṭanga an chhuah hnu a an awm zel dan tur hian ruihhlo ngawl an vei leh ang em tih nasa takin a hril a. Mahni kutke a ding a, nun pangngai zawk an neih theih nan a an eizawnna tur thiam thil zirtir hi sawrkar hian tih makmawh ah nei se a duhawm khawp mai.

Khawtlang leh NGO, a bikin YMA leh VDP te hian ruihhlo do kawngah an thawhhlawk hle a YMA phei chuan ruihhlo do chungchang hi kumpuan atan an hmang fo reng a ni. Chutiang karah chuan inenfiah na tur tam tak an la nei ve tho a, mipui aṭang sawi neuh neuh a awm ve zeuh ṭhin bawk. Kan ram leh khawtlang siamṭha tura kan rinrawl ber leh khaipa ber YMA hian ruihhlo do kawngah hlauh bik leh ngam bik nei lo in huaisen takin hma la ngam zel se, mahse, ruihhlo do kawnga hmalakna a hmahruaitu ber a kan ngaih hian dan chungah tumah an leng bik lo tih hre reng chungin dan ang thlap zelin hma la zel se duhthusam a ni. Tun hma deuh khan mipui ṭhenkhat aṭangin CYMA in rui an man te home a an dah luh nghal tawp tawp zel thu te, dah luh a awlsam rualin chhuah leh a harsat thu te, court lehkha a ngaih zel thu te hriat a ni a. Khawtlang tana thil ṭha kan tih lai hian chhungkaw ṭhenkhat tan harsatna kan siam zawk ang tih a hlauhawm hle. Home a an dah luh ṭhenkhat hi chu dawhthei leh zaidam deuh hleka enkawl hnua ṭha leh mai tur leh dah luh ngai miah lo tur an ni zawk fo.

Mihring hi kan pian aṭangin zirlaiin min hmuak nghal a, kan zirna in hmasa ber chu kan in chhungkhur niin kan zirtirtu hmasa ber te pawh kan nu leh pa emaw min enkawltu te an ni ṭhin. Ruihhlo ti lo tur hian kan zirna in hmasa ber leh kan zirtirtu hmasa berte hian pawimawhna lian tak an nei a. Ruihhlo ngai kan tih mai tam zawk hi chhungkaw keh chhia leh inzirtir na ṭha dawng lo aṭanga rawn sei lian an ni tlangpui, hei hian chhungkaw pawimawh zia a tarlang chiang hle awm e.

Ruihhlo ti lo tura chhungkaw inzirtir na ṭha a pawimawh rual hian ruihhlo zuar lo tur pawh hian chhungkaw inzirtir na ṭha bawk hi a lo pawimawh leh hle a. Naupan lai aṭanga sum leh pai ngaina lutuk lo tur a inzirtir te, dan lo a sum la lut lo tur a inzirtir te hi a lo pawimawh khawp mai. Ruihhlo hmanga sumdawng lian tham an man te hi mi hausa fa te leh chhungkaw khawsa thei tak tak an ni hlawm a, neih belh zel an duhna thinlung hian tawp chin a neih loh avangin pawisak an nei tawh lo a ni ber. Hetiang sum thianghlim lo laka fihlim tur hian chhungkaw tinin hma la ila ruihhlo hian tlem lam a pan ve thei deuh mahna.

A tawp ber ah chuan tunhma aṭanga kan inzirtir ṭhin angin ruihhlo ti lo tur leh inhnamhnawih lo tur hian mahni kan pawimawh ber a, tih chhin loh a him ber bawk. Mahni kan inven ṭhat loh leh kan fimkhur tawk loh chuan a chunga kan sawi tawh zawng zawngte khian awmzia an nei dawn chuang lo a. Kan rilru puthmang leh kan ngaihven zawng te hi tuman min thlaksak thei lo a, keimahni ṭheuh kan inven thiam leh rilru puthmang dik kan neih ṭheuh hi a pawimawh ber a ni.

Ruihhlo tello ram nuam siam tur hian keimahni mimal ṭheuh ah bul ṭan ila, chu chuan kan chhungkaw nun danah nghawng a nei ngei ang a. Mahni chhungkua ṭheuh ruihhlo laka kan fihlim phawt chuan kan veng, kan khua, Mizoram thlengin ruihhlo tello ram nuam ah kan siam thei ngei ang.

- PS Remsiama