Written by
- Zopari

Naupang leh internet

Tunlai khawvel changkannain a ken tel, internet rinchhana tu pawh kan ni tin nun kan hman tawhnaah hian kan fate leh naupangte tana a him tawk zawnsak a pawimawh hle. Changkannain a ken tel tawh miau avangin inkhap thei dinhmunah kan ding tawh lo va, zirna lamah ṭangkaina tam tak a awm tawh vang leh khawvel changkang zelin mamawh lo thei loa min siam tawh vang a ni bawk. Hetih rual hian naupang, chhia leh ṭha pawh la thliar hrang thiam lo an nih aṭanga social media platform hrang hrang khuahkhirhna awm reng reng loa an han hmang pawp pawp mai hi chu ngaihtuah tham a tling. Social media hmang nasa lutuk naupangte hi thil chhiar leh ziah lamah thiamna an nei chhe duh viau bawk a, mobile phone hi hma an sawnna atan an hmang ṭangkai tak tak lo niin a lang.

Social media aṭanga an thil hmuh leh hriatte hian an hriat loh laiin sual kawngah nasa takin a lo thlem daih tawh ṭhin. Manga aṭanga an thil chhiar te, animation, reels leh movie bakah a dang tam tak aṭanga zahmawh lam hawi hmuh tur tam ta lutukte hian naupang rilru sukthlek nasa takin a nghawng tih hi hre thar teh ang u. Kum naupang te tein mobile phone, tablet an kawl fur tawh mai si a, nu leh pate hian kan fate internet hman dan bih chianpui a ṭul tawh tak zet a. Naupang tê an nih aṭanga mobile hmanga kan inawm tleitir tawhna khawvelah hian nu leh pate leh naupang enkawltu zirtirtute thleng pawhin inzirtirna ṭha pek a pawimawh hle a ni.

Naupang kum tling lo sualin a beih dan leh, mahni inchhung khura chhungte hriatpuina ni miah loa ngaihzawng an neih dante hi nu leh pate hian chîk a ṭha. Nu leh pate’n fate kawm ngeih a, harsatna an tawh pawha an thlen ngamna leh an thlamuanna nih a pawimawh khawp mai. Fate ngaihsak hman lo khawpa kan buai a nih chuan nu leh pa nih kan tlin lo tihna a ni mai a, inenfiahna tur tam tak a awm thei awm e.

Hei mai bakah, hmeichhe naupang kum tling lo nau pai tam ta lutukte hian ngaihtuahna a ti thui hle. Health Manage Information System-a ziah luh thar zingah kum 2023-24 leh 2024-25 chhungin kum 15 chin hnuai lam mi 272 an lai nau pai an awm a, ziah luh loh pawh tam tak an awm ngei a rinawm. Hetiang dinhmun a nih tawh avang hian social media platform-te hi a puh loh theih loh a, hman thiam dan leh a tawk chin zirtir mai loh chu tih theih a vang hle bawk; khawvel changkannain a keng tel tawh miau si a. Naupangte hma hun thlirin kan khawvel chhe tawh takah hian zirtirna ṭha, chhia leh ṭha hriat hranna mai ni loa zawm ngei ṭulna te pawh kan zirtir fo a ngai ta a ni. Ngaihthaha en liam mai chi a ni tawh lo tak zet a ni.

- Zopari