Kawng bawk
Engmah thiamna leh hriatna thuk nei lo ni mah ila, awmhmun aṭanga ka phak tawka ka lo vei ve em avangin, tun ZPM Sawrkarah phei chuan kawng chungchangah hian rawtna leh fuihna ka sawi ve ta nual mai.
Kawng hi mipuiin sawrkar kan tehna lian ber a nih thu te, ṭhal lai a nih vanga mipui leh opposition an bengchhen loh vanga inthlahdah mai lova kumtluana kawng chauh âtchilh bur mai turte leh, chumi tur chuan, kan tlang rampui ṭhenkhatte anga kawng chauh enkawltu tur minister neih te, NHIDCL na zawka nawr tur te, NHIDCL leh an hnuaia contractor-te tlawn leh vau chung renga dawr pawha sawt si lo te, kan vaia ṭanruala NHIDCL hnuaia Mizo contractor awm ve theih dan zawng tur te, Mizoram kawng zawng zawng cement hmanga siam vek ni se tihte chu ka lo sawi ve tawh a. Mahse, ZPM kum hnih chhung hi chuan, ' Aw Lalpa a ngai bawk' kan la ti hrih chu a la ni. NH bik hi chu cement, rigid pavement an ti emaw ni tur khan CM-in Central lam a nawr niin kan lo hria a, beisei takin kawng ṭha chu lo thlir zel phawt mai ang.
State highway leh khaw kar kawngte leh tualchhung kawngte hi chu kawng chauha insawrbing tur minister kan neih hunah emaw, a enkawltu department leh a thawktu mihringte an pianthar hunah emaw chuan a la ṭha chho ve mai turah ngai phawt mai ila.
National highway bik ho, Vairengte-Sairang leh Tlabung kawngte leh a dangte pawh, a thuneitu leh thawktu vai company leh vai contractor an nih chhung chuan tuna kan awm dan ang hi chuan engtikah mah lungawi ni leh kawng ṭhat ni kan nei dawn lo niin a lang. Kan hriat ṭheuh angin NH-te chu a nih dan tur ang taka siam tur leh enkawl tur chuan state tan a hautak lutuk bakah, NH chu Ministry of Road Transport & Highway (MORTH) ta leh an enkawl tur a ni. Tun hnaiah pawh Vairengte- Sairang kawng ṭhenkhatah enkawltu zawkah an inpuh tawn sek kha.
Kan ramah tu ministry mahin NHIDCL-te hi an ngam tak tak ngai lo. Kan ram kawng bikah hian vaiho hian hna an thawk ṭha duh lo va, ṭhahnemngaihna leh tih tak takna an nei ngai lo nia ka hriat ṭhin avanga ka beidawng mangang thinur bawk siin, a tih dan tur ka lo ngaihtuah ruk ve ṭhin, sawi chhuah awm nia ka hriatte ka'n sawi ang e. Heta sawi lan chi loh tih dan tur pawh a la awm thei ang.
1. Tuna kan ram awm dan thlirin, kawng chungchangah chauh pawh ni lo, thil hrang hranga hma latu tur pawl thar, mahni intihlar nan leh mahni hlawkna tur ngawt ngaihtuah tur ni lo, pawl chak tak ni satliah lo, pawl huaisen leh pawl hlauhawm tak kan din a ṭul ta niin a lang.
2. Eng kawng pawh siam ila, tuihawk leh ruahtui ṭha taka inpaihna tur siam hi ngaih pawimawh hmasak ber, no. one-te no. one ni zel rawh se. Hei hi mithiamte ngaihdan mai ni lovin, an chhût chhuah, kan ram atana min rawn a ni a, eng ngati nge hmân aṭang khan kan ngaih pawimawh duh miah loh. Kawng kan siama ngaih pawimawh ber tur chu a ṭhenah kan siam lo va, kan siam pawhin tuihawk luanna tur leh culvert-te chu a hming mai mai, hmantlak tak tak loh a ni zel.
Chutiang chu kan nih avangin vaiho pawhin kan ngai pawimawh lo tih an hria a, hna zawh thuai thuai, inthiarfihlim thuai thuai an duh avangin kan lawm zawng, a langsar lai kawng pawnláng chu alkatara an zût mam dum pur a, a pawimawh lai, chhung lam leh tui inpaihna lam ngaihtuah pha lovin kan lawm ve em em a, fûr khat pawh kan kawngin a daih leh ngai ṭhin lo a nih hi.
3. NH bikah chuan, sawrkar kalphung pangngaia file leh lehkha hmang emaw, nêm deuh leh zawiawi taka central lama thu thlen mai mai tawh lovin, NHIDCL leh an hnuaia contractor ten neitu rilru pu ve a, tun aia ṭhahnemngai zawk leh tih tak takna nen kan rama hna an thawh theih nan Mizo mipui zawng zawng ma ngang aw leh thinur aw hi Central-a kalchilhin, sawrkar laipui leh MORTH-a na taka thlen ni se. A ṭul chuan kan lungawi lohna pawh central lamah a takin, physically-a lantir mai ni se.
4. Central lama kan lungawi lohna kan lantir mai bakah, kan ram lamah pawh a theih dan danin, central lam leh India ram pum hriat laih khawpin kawng chungchanga kan rama vaiho hna thawh dana kan lungawi lohna lantir ni se.
5. Kan pawl huaisen leh hlauhawm takte chuan hma an la reng ang a, kan kawng siamtu vaiho chu an dawrin an thlithlai reng ang. Chu pawl chu kan vaiin kan thlawp ang a, kan ṭangrual hle tur a ni.
6. NHIDCL leh vai contractor te hi office-a koh khawma sawiho mai mai hi a zing tawh lutuk. Sawi laiin ṭha deuhin an ṭawng a, engmah a ni leh ngai lo tih kan hriat vek hi. Tuna kan awm dan ang hi chuan min hlau miah lo a ni. Kan tihthinrim chuan kawng min siamsak lo thei tih kha kan hria tih an hre tlat. Chuvangin, tih dan dang kan zawn a ngai tawh a nih hi. Dan bawhchhe chiah si lova na tak leh hlauhawm taka chet a ngai tawh. Chutia kan tih avanga central sawrkar emaw, NHIDCL leh an hnuaia vai contractor-ten min tihtauhsan kan hlauh leh si chuan, eng mah kan ang chuang lo vang.
Hetia kum tin kum tluana kawng chhia avanga buai luih luih reng ai chuan, thil ṭha zawk thlen nan chuan eng pawh kan huamin kan tuar hmasa ngam tur a ni dawn lawm ni?
- K. Hmingthankaia