Thenzawl lamah ka pêm dawn
India ram bial ṭhen zinga pakhat Mizoram hotupa berin Thenzawl Peace City, mi nuai sawm chuang chenna tur din a tum thu hian ngaihtuahna a tikal thui viau. Keini ram bialah pawh mihring tlem phirh pherhna hmun, Delhi tlang aṭanga thlir phei chuan hmun kilkhawr takah hian mi cheng awm sa pawh sing khat la tling mang lohna khuaah nuai sawm zet tunlai Gauhati tiata han belh leh tur chuan a kalkawng chu a thui viau dawn a ni tih chu sawi tam a ngai hauh lo vang. A laiah City hming a awm tlat avangin khaw tê chu a ni dawn lo tih pawh hnialna tur a awm lo ve. Zo fate zingah Mizo nambar hre chiang lo kan tam tawh êm avangin thil sawi sual palh pawh a awl viau a, Mizoram hotupa ber hi chuan a sawi sual lo turah ngai phawt mai ang.
He khawpui thar lo piang tur hi ka chenna Aizawl hmun chêp tak leh hlaphuah thiam Rokunga ‘Raltiang ram’ suangtuahna aṭangin ka thlir a, pêm vat ka châkna chhan langsar zual parukte chu:
1. Khawpui tura ruahman a ni. Tunlai thiamna changkang tak tak hmangin mithiamte’n kawngpui, kawtthler, in sakna tur, khelmual, sikul, biak in, vangtlang hmun bik, kawlphetha pek leh hrui zamna tur, tuilak leh semna kawng, dawr hmun bik leh lawilenna te bakah boruak tinuamtu thing hmun leh pawimawh dangte pawh he ruahmann hian a huam vek dawn a ni. Shanti Path leh a chhehvel (New Delhi), Saltlake (Kolkata) leh Chandigarh aia felfai mahin mithiamte’n khawpui tur hi an duang chhuak dawn a ni.
2. Kawtthler a zau: ‘Mizote chu in rilru a zau va, in kawtthler erawh a zim’ tih ṭawngkam hi a awm tawh lo vang. In sakna hmun tura ruahman ang thlapin mi tinin in an sa tawh dawn a, kawngpui leh ṭhenawmte ram nêk buaina a awm tawh lo vang. Tui lakna tuidawt kalna turah ṭhenawmte dil buai ngai tawh lovin lamlian leh kawtthler hrulah awlsam takin kawngpui laih chhiat pawh ngai tawh lovin mamawh ang zelin a neih theih tawh ang. Kawlphetha lama thawkte tan pawh a hrui lian leh te, in tina pekna thlengin a zam kualna lamah buaina a awm tawh dawn lo.
3. Vantlang hmun: Khelmual, biak in, damdawi in, zirna sikul leh vangtlang hmun pawimawh zualte tan a tam thei ang ber hmun ruahman lawk a ni ang. Mipui tana remchang tur hmun hrang hrangah dawr hmun ruahman a ni dawn a. Kawngpui leh kawtthler hrulah rem lo deuh deuha thlai leh thei zawrhna a awm tawh dawn lo va, engkim tana hmun thianghlim, ei tur chi tinreng zawrhna pawh ruahman a ni ang. Kawtthler a zauh avangin lirthei neitute tan dahna turah harsatna a awm lo vang. Ṭawih thei leh ṭawih thei lo bawlhhlawh pawh a bawm a khah hun hunah kawtkaiah dah chhuak maiin a khawntute’n hun ruatah an la zung zung tawh dawn a ni.
4. Veivahna awlsam: Kawtthler leh kawngpui a zau a, veng tin leh hmun pawimawhte inkalpawhna a ṭha hle. Lirthei intlan chhawk a ngai lo. Thenzawl Municipal Corporation hnuaiah inkalpawhna leh veivahna pawh felfai takin ruahman a ni. Khawpui chhung leh a chhehvel hmun pawimawhte chu Thenzawl Municipal Transport Bus hmangin a kal zung zung theih a, taxi-te pawh din ni bik a awm loh avangin hun tam zawk hna thawh nan a hman theih ang. Mizoram lamlian pawimawh, chhim leh hmar, chhak leh thlang inkalpawhna te chu Thenzawl khawpui chhungah lut lovin khaw fêm lamah awlsam taka kal pawh theih tho siin an thlûr sung ang a, khawpui chhunga luh mamwh lo tan hêlna remchang vek a ni. He ruahmanna avang hian khawpui chhungah lirthei che vel pawh a buai loh phah ang. Gauhati lam emaw Zoram hmun dang pawh tlawh kuala rela zin chhuak duh tan Buarpui rel nghahbuk changtlung tak a awm dawn. Lawng hmanga Akyab lama zin chhuak duhte chuan MatPort pan mai tur a awm bawk. Thlawhna zin chhuak duh tan Thenzawl leh Lengpui Airport hman theih ang.
5. Tui leh kawlphetha hnianghnar: Bairabi lama kawlphetha siam chhuah tumna tlawlh mah se, 102 MW lai pe chhuak thei tur Tlawng Hydel Project Lungleng – West Lungdar inkarah ruahman leh hmun dangte hmang ṭangkaiin tui in tur leh kawlphetha hnianghnar tak a hmuh theih dawn a. Tui pawh Aizawla tih fuh changa kar tin vawi khat dawn aia hnianghnarin ni tin a dawn theih tawh dawn a ni. Tui haw dan puanzar nan WhatsApp hman a ngai tawh dawn lo.
6. Thil siamna hmunpui: India hmarchhak huam chhunga industrial city awm chhun tlemte zinga pakhat a ni. Thenzawl chhehvel hmun zau tak chu mihring mamawh siam leh thawh chhuahna hmunin a luah a. Mizo la deh chi tinreng hmunpui pawh a awm. Mizoram mamawh piah lamah pawn lamah pawh thawn chhuah a tam hle. Thenzawl leh a chhehvel aṭangin Mizoram chhunga bawnghnute mamawh chi tinrengte pawh siam chhuah a ni.
A chunga tarlante avang khian Aizawl khawpui chêp tak chhuahsanin Thenzawl lamah pêm turin ngaihtuahna ka hmang mek.
- H Lalchhuanvela, Ramhlun South