Khawpui fai Lunglei lawmpuina leh fuihna
Ministry of Housing & Urban Affair buatsaih India rama khawpui fai inelna, Swachh Survekshan Award 2024-2025 semna tunhnaia Delhi-a neihah khan, Mizoram khawpuite zinga faina lama hma hun nei eng ber, Promising Swachh Shehar Award lawmman chu Lungleiin a dawng a ni. India ram pum huap tana lawmman 78 siam zinga pakhat Lungleiin a dawng hi a lawmawm em em a, a hma pawhin faina lam bawk, Swachh Survekshan Award paruk ngawt a lo dawng tawh a ni. India ram khawpui fai ber lawmman chu Madhya Pradesh-a Indore-in a vawi riat nan a dawng leh ta. Lunglei ka lawmpui che u a, tha thlah lova ṭang zel turin ka duhsak bawk a che u.
Lunglei hi heti khawpa khawpui pawimawh leh lian ni hmasa si hi, mipui tam em em zawng leh tawt lutuk zawnga a ṭhang pur pur lo hi a vanneihthlak hle mai. Chuvangin, Lunglei tan hian nakin hma hun atan hmasawnna ruahmanna fel leh fai leh dik hi duhthala siam theihna hun ṭha a la awm a ni. Tun aṭangin engkimah nakin hun tur thlir thiam pha turin tute pawhin rilru lo seng rawh u. Tute mah mahni hmasial em em leh duham em emin khawsa lo ula. Nakin zela Lunglei khawpui mawi nan, nawm nan leh, keimahni leh kan tu leh fate tan mai bakah, Mizoram timawitu, tinuamtu ni thei turin tunah khan hun remchang a la awm a ni. Chutiang rilru chu tun aṭanga in put chhoh ngat chuan, in tu leh faten rilru hrisel an rawn pu ve zel ang.
Tuna Aizawl awm dan ang, vantlang hmun awl zau ve deuh leh thawl thawveng ve deuh tur apiang chu, NGO eng pawl pawl emaw leh khawtlang hruaitute leh sawrkarin, eng eng in emaw sak nan huamhauh taka an inchuh zo zel ang hi ti ve miah suh u. Nakina ṭhut khawmuan hawi thawven nante, kawng zauh nante, motor inpelh nante, bungraw hlanthlak lawk nante a ṭul tih hre reng ang che u. Rem leh rem lova mimal in sak phei chu phal reng reng suh u. Tun hmaa Tennis Court ṭhin hmuna Police Station sak an tum in phal lote kha a ṭha lutuk. Aizawl hi engkimah awt suh u. Aizawl chu a ṭha lo lai leh ṭawphnawk lai zel hi zir chiangin, rilru fim tak puin, inzir fin nan hmang hlauh ula, ti ve duh miah suh u. Engkimah rilru hrisel tak pu chungin neitu rilru pu tlat ang che u. Ṭhat tlanna tur chuan engkima neitu rilru put hi a pawimawh ber tih lo hre reng ang che u.
Ka fanu hnathawk reilote ka rawn awmpui chhung pawh khan eng eng emawah chuan ngaihtuahna ka seng ve ṭhin a. Bazar Veng pheia motor dah dan leh kal vel dana ka ngaihmawh leh rawtnate pawh, ka awm chhunga SP pahnih rawn awm hmante kha an Office-ah ka sawipui ve ve bakah, ziakin ka pe ve ve bawk a, hma an la ta em ka hre lo.
Aizawlah chuan Aizawl faina turte, mawina turte, nawmna turte, thawvenna turte leh khawsak ho nawmna tur reng reng hi, dan kenkawh ngam loh vangte, dan zawm duh loh vangte, pawisak nei lo, zaktheilo, mahni hmasial em em leh duham lutukte vang leh, neitu rilru pu ve miah lo pemkhawm tam lutuk avangte hian engmah tih theih tak tak a ni tawh si lo va. Rilru dik leh hrisel nei, neitu rilru pute thinlung leh mitthlaa tih theih vek si hi, khitiang mite vang khian engmah a tih ṭhat theih tak tak tawh lo va, ni tin kan chhiat belh zel a, kan balh ṭawp belh zel a nih tak hi. Mi dik leh neitu rilru pute rilru hi a na ṭhin asin. Engmah siamṭhat theih tak tak tawh si lo hian eng eng emaw ruahmanna leh dan thar, thupekte an han siam leh ngawt ṭhin a, a thu petuin bawhzui hek suh, a zawm turin zawm hek suh, pawisa inchuh chiahin kan phu ta luai luai mai a nih hi.
Aizawl hi thikin er lo ula, awt hek suh u. Khawi ram pawhin sawrkar hmunpui khawpui a neih a ngai a, khawi state pawhin sawrkar hmunpui khawpui a neih a ngai a ni. Mahse, chu'ng khawpuite chu an nuam berin chenna atana awhawm ber an ni kher lo tih hriat a ṭha. Aizawl neih ang leh nih ang nih tum ve zel kher suh u. Aizawl anga ṭawphnawk lama headquaters nihte, mi lem leh a dera nung thiamte hqtrs. duham leh hmasial lama hqtrs. neitu rilru pu lo pemkhawm hqtrs. rilru hrisel lote hqtrs. Aids, addict leh KS hqtrs. nih ve kher tum lo ula. Boruak nuam leh thawveng, chenhona nuam, khaw fai, mawi leh thianghlim, rilru hriselte tuallenna Lunglei Sub- headquaters nih mai hi a ṭha zawk daih.
AMC thika Lunglei Municipal Council in ngiatte kha kei chuan ṭul ka lo ti lem lo va. Hman deuha in MLA chhuanvawrin, 'Municipal hi kan la tlin lo deuh a ni' a tih te kha dik ka lo ti a, nangni erawh chuan in haw deuh a nih kha. Mahse, LMC in nih tak rau rauah chuan AMC anga pawisa hmuhna tur ringawt buaipui lovin, nakin zela Lunglei khawpui faina, nawmna, thianghlimna, mawina leh thawvenna tur lam chauh bakah, ran khuahkhirh leh khawsak ho nawmna tur lam zel chauh ngaihtuah ṭhin se la. Tin, Lungleia pem lut tur hi strict hle ang che u. LMC chuan Lunglei ṭhatna tura dan leh kaihhruaina a siam reng reng a takin, huai tak leh rual takin um zuiin kengkawh nghal zel rawh se.
Tuna hun ṭha in neih laia LMC leh mi tinin rilru hrisel tak pu chunga mahni hma zawn ṭheuha neitu rilru dik tak pua in tih zel chuan, tuna India sawrkarin, 'Hma hun eng tak nei' a tih ang ngei che u hian in eng chho zel ang a, chenna atana awhawm, Mizoram timawitu, Mizoram tinuamtu, India ram timawitu, khawvel mite tlawh chak khawpui Lunglei in la ni thei e.
- K. Hmingthankaia