KAWNGPUI NINGKHÂWNG (Aizawl khawpui traffic nungchang)
Aizawl khawpui traffic harsatna hi a veiawmin veitu pawh kan tam hle reng a. A relbawl dan ṭha zawk tur nia hriat rawtna pawh a tam tawh narawh. Heti chung hian kawng dang ṭha zawk tur a vâng tawh a, a veitute rilru pawhin ar bo a la zawng reng a nih hi. Mahse, tuna kan Traffic Police te relbawl dan aia ṭha zawk tur hi a vâng tawh a ni. A chhan chu, tuna system hman lai hi kawngpui awm saah hi chuan kan Traffic Police ten vawi tam tak an enchhina ṭha bera lang a nih vang a ni. Heng kan khawpui main road dung bika traffic harsatna veitute ngaihdan langsar zual pahnih khat chauhte thlir kual pahin a nungchang chipchiar deuh hlekin ka'n ziak kual ve ang e.
Heng ka ziahte hi Aizawl City Traffic Police-a kum 14 ka thawh chhunga ka tawnhriat aṭanga ziak mai ka ni a, a dik ber lo thei bawk.
1. Bazar Bungkawna cross, Dawrpui biak in kawmchhaka kual, Chanmaria kual tura tlan tlangtir:
Mi tam tak chuan chhim lam aṭanga hmar lam pan, Saron Veng, Chhinga Veng, Armed Veng, Electric Veng, etc. lama kal duhte Bazar Bungkawna cross-tir lo va, Dawrpui biak in kawmchhakah emaw, Zarkawtah emaw pawh kual lo va, Chanmaria kuala lo let lehin bazar Bungkawnah left turn chauha chhuah thlaktir ni se, chhim lam pan a tiding lo vang a, a ṭha zawkin an ring ṭhin. He rin dan hi khawpui traffic kalhmangah pawh a dik zawkin a him zawk bawk a, chutiang tur chuan vawi tam tak enchhin tawh a ni. Aizawl khawpui ang, kawngpui zîm leh tâwt lutuk vanga a jam rei loh dan ber tur zawn ngaiah hi chuan chutiang chu a ṭhat zawk loh dan kawng tam tak hmuh chhuah a ni.
2. Kual/cross-tir lova tlan tlangtirin a nghawngte:
1) Bazar Bungkawna cross-tir lova Dawrpui biak in kawmchhaka kualtir mai pawh hian cross-tirin a pumpelh, Upper Bazarah hmar lam pan a tih tam belhchhah mai bakah, Civil Hospital peng, Babu Tlang peng, Dawrpui biak in kawmchhak junction leh Zion Street pêngtea inluh chhâwk (merging conflict) awmahte hian an tel hnawksak ta vek a. Tin, Dawrpui biak in kawmchhaka an kual hian chhim lam pana tlante a rawn belhchhah leh bawk a. Chuvangin, Bazar Bungkawna cross-tira main road aṭanga chhuak bo daih tur kha an tel hnawksak rei mai mai a. Tin, Chanmari leh Zarkawt jam-in hmar lam pan a rawn hnawh fo avangin cross-tir mai hi a ṭul ta zawk ṭhin a ni. A awmzia ber chu, hmar lam pana tlang zel tur leh chhim lam pante tan an hnawksak kawp mai mai tihna a nih chu.
2) Dawrpui biak in kawmchhaka kualtir lova Chanmari lama tlangtir lah, kualtir chung pawha tâwt sa reng, 'Va titâwt belhchhah rawh u,' tihna chauh a ni bawk.
3) Zarkawta kualtir lah chu sawi ngai lovin, Ahimsa Hotel lam aṭanga lo lut nen, MacDonald Hill lam aṭanga lo lut nen, chhim leh hmar zawnga traffic point hêla kual duh awm reng nen, a buai dan a chiang sa reng bawk.
4) Chanmari junction lah hi kan sawi tawh angin, heng Bazar Bungkawn, Dawrpui biak in kawmchhak leh Zarkawta kual duh leh pêng duh zawng zawng an duhna apianga pên/kualtir vek hnuah pawh, Babu Tlang aṭanga Hrangbana College bul junction-a lo lut thla nen, Chanmari West pêng aṭanga lo lut nen, Chaltlang lam aṭanga lo chhuk nen, Ramhlun lam aṭanga lo lut, chhim lam pan zel tur leh hmar lam pana kual let tur nen, Chanmari West lama kal tur biak in hêl ngai vek nen, Bazar Bungkawn, Dawrpui biak in kawmchhak leh Zarkawta kualte tel lo pawhin peak hour-ah chuan an in-pang-aw-zial buai tâwk em em a, a inhnawh tâng luih luih tho ṭhin a nih hi.
Chuvangin, Aizawl chhim lam aṭanga lo kal, Saron Veng lama kal duhhote chu Bazar Bungkawna cross-tir thuai mai hi kawngpui dung traffic tâwt paih thâwlna ṭha ber a lo ni ta a ni. Chamaria va kualtir chu sawi loh, Dawrpui biak in kawmchhak maia va kualtirho pawh hi Bazar Bungkawn an rawn thleng leh lawk thei tawh ngai lo va, Upper Bazar leh Bara Bazarah hniak chhiara va kualin rei deuh an va thang a ṭṭul tawh ṭhin. Peak hour-ah phei chuan Dawrpui biak in kawmchhak junction-ah Zarkawt aṭanga chhim lam panho duhsaka a kual tur lo dan deuh ngai bawk, dan reia hnawksak thuai bawk si nen, Bazar Bungkawnah cross se, Chite lui an thlen thlak daih hun tawhah pawh Bara Bazarah kal hleithei lovin an la tâng a, an khawngaihthlak hle ṭhin. A awmzia chu, second hnih khat chhung leka kawngpui chhuahsana bo daih tur main road traffic jam-a la tântir reng ang an ni. Chumi nghawng ni ta chu, kualtirte mai ni lovin, hmar lam leh chhim lam pan tlang turte nen ṭul lovah an mangang tlang ta ṭhin tihna a ni ber.
3. Bazar Bungkawna cross-tir hlawknate:
1) Dawrpui area-a heng conflict pali–Civil Hospital junction, Babu Tlang junction, Dawrpui biak in kawmchhak junction leh Zion Street aṭanga lo lutte nena inluh chhawk buai a pumpelh a, a hlawk em em a ni. He chhiarkawp hi chawk thiam lote tan chuan hriat thiam mai a har a, Bazar Bungkawna cross-tir loh hi fel mai zawka hriat a awl hle a, Traffic Police tan phei chuan hahdamthlak tak a ni nghe nghe. Heng bakah hian, heng kea kalte kawng kânna hmunpui, Bazar Bungkawn, Civil Hospital junction, Millennium Center, Bara Bazar pheia hmun 2/3 te hi a pumpelh bawk.
2) Tunah chuan Bazar Bungkawna cross-tir zel chung pawhin hmar lam pana kal tlang zel tur ringawt pawh heng juction conflict buai kan sawi tak zawng zawng leh mihring kawng kânna hmunpuite avang ringawt pawh hian an tlan tlang par par thei tawh chuang lo va. Chutih laiin, Chanmari leh Zarkawt jam-in Dawrpui thleng thleng a rawn hnawh thleng fo bawk nen, Bazar Bungkawna cross duh leh Dawrpui biak in kawmchhaka kual duhte Chanmari lama tlangtir leh zel phei chuan Chanmari-ah a inhnawh tâng nasa lutuk ṭhin a ni.
3) Bazar Bungkawna cross duhho cross-tir lova Dawrpui biak in kawmchhaka va kualtirhote hi zaah za Bara Bazarah lo let lehin Bazar Bungkawnah tho an kual thla leh lo thei lo va. Helaia kual hi left turn ni mah se, a kawng a zîm a, a kawi ulhin a lek bawk si nen, an liam zung zung thei lo va, an tlar thui deuh leh main road an hnawh buai leh tho ṭhin bawk. Chuvangin, main road aṭanga chhuak duhho hi chu Bazar Bungkawna cross-tir mai hi main road-a motor inhnawh tâwt ṭhiah (paih thâwlna) ṭha tak a ni zawk a ni.
4) Aizawl khawpui laili, Treasury Square leh Chanmari inkar main road traffic inhnawh tâwt chhan ber chu–main road aṭanga chhuah thâwlna (outlet) ṭha a awm loh avang a ni ber a. Chhim lam pan leh hmar lam pan traffic tam lutuk paih thâwlna ṭha ber chu Saron Veng lama chhuk duhte chu Bazar Bungkawna cross-tir zel hi a ni ta a ni. Chuti chung pawha cross-tir lova tlan tlangtir zel chu, "I liam mai tur ka ngai ngam lo, la tel ve zel rih teh u," tih ang lek fang a ni ang. Kan sawi tawh angina, Bazar Bungkawna cross duhho paih thlak zung zung leh Dawrpui biak in kawmchhaka kualtir chung pawhin hmar lam pana tlang zel tur hlang hlak pawh Chanmari junction-ah a buai tawk em em tho a nih hi.
5) Bazar Bungkawna cross-tir loh pawhin chhim lam pante Bara Bazar pheiah hian Aizawl chhuah lam veng tam tak aṭanga lirthei lo lut chatlak miah lo avangin an tlan tlang par par thei chuang lo va, peak hour-ah chuan a inhnawh tâng reng tho ṭhin a ni.
Tuna rawtna thar awm mek, Aizawl chhuah lam veng tam tak aṭanga Bazar Bungkawna lo lut chho ṭhinte chu Saron Venga Baptist biak in bul kawi aṭanga AR ram lama Treasury Square-a lo lut tura kawngpui thar sial a nih huna Bara Bazara chhim lam pana tlan tlang zel theih hunah chuan Bazar Bungkawnah cross-tir lova Dawrpui biak in kawmchhaka va kualtir zel a ṭha zawk tawh thung ang. Chutih hunah chuan Bara Bazar lam aṭanga chhuak thla turte tan pawh one-way a nih chuan a zau tawh anga an liam chak thei tawh bawk ang.
4. Main road traffic tâwt tihthawl nan kawngpui chhuahsanna (outlet) zau ṭha pawimawhna:
Kan sawi tawh angin Aizawl khawpui main road chin hi chu two-way atan chuan zim chhe bik lo mah se, main road traffic inhnawh tâwt lutuk tithâwl chak ber tur chu outlet zau ṭha neih a ni. A lo lut turho hi chu zawi zawia an luh theih zel laiin, main road chhuahsan tur an chhuak chak thei lo hi a pawi ber. Chuvangin, heng outlet-hote hi zau deuh hlek se la, main road thâwl chakna ber tur chu a ni.
1) Khatla kâwn outlet hi a chhuah chak theihna ber a nih laiin, kâwn tawpa junction lo awm leh vanga tân tlat chang a tam mai.
2) Temple junction, Pu F Kapsanga building thlang Vaivakawn road kual hi a chêp avang leh inhnaih deuhah kawi ulh pahnih awm avangin a chhuak chak thei lo va, junction a tibuai fo.
3) Zarkawt to Babutlang lama chhuak chho hi an tam vak lo nâin a chhuahkâ a zîm avangin chhuak duh an tam deuh châng chuan kawngpui a tibuai fo ṭhin.
4) Chanmari West peng hi a zîm em avangin kawngpui a hnawh fo bawk. He chhuahkâah hian chhim lam aṭanga chhuak thla duh leh Chanmari chin hmar lam zawngte tlak lam kalna kawng ber a nih avangin a lûn em em a, a zîm zual lai hi ft. 1 khat lek pawha tihlen theih ni se, main road a pawt thâwl chak deuh ngei tur a ni.
5) Chanmari, P&Sons workshop peng aṭanga Chaltlang Dawrkawn lama tlang chhohna hi outlet pakhatah kan chhiar ang a. Hemi pengṭhuam pawh hi a kawng a zîmin a chho si a, tlân tlang tur tlân chak thei lo hi Chanmari kâwn lama kual turte nen an inṭhen chak thei lo va, hnung lam a hnawh ṭhin a ni.
6) Ramhlun pêng (Chanmari kawn) pawh a kawi hi a chhuk ulh avangin an chhuak chak thei lo va, an tam deuh châng chuan a tlang turte a hnawh tâng fo bawk.
7) Chanmari kâwn to New Market road via Lower Chanmari pawh hi a zîm a, a chhuk deuh bawk avangin he kawnga tlan turte an chhuak chak thei lo va, Chanmari kâwn a hnawh buai fo.
8) Bazar Bungkawna chhuah lama chhuak thla tur pawh hi a zîm bakah, a chhukin a kawi ulh lutuk a, lut thla turte an chhuak chak thei lo a ni. Chuvangin, kual thla tur an tam loh nana chhim lam aṭanga lut thla duhte chu Dawrpui biak in kawmchhaka kualtir lova thiam taka cross-tir zung zung hi main road jam damdawi a ni zawk ṭhin. Traffic Police tan erawh a hahthlak hle thung.
9) AOC junction-ah, Vanapa Hall hnuaia kual thla tur te, AR Commandant bungalow hlui (Loch House) lama chhuk tur leh DC Garage (District Court hlui) lama peng tur hi a volume a tlem deuh avang leh khawl bâwm a awm theih avangin chhim lam pana tlang turte an tibuai tam vak lo.
10) Treasury Square-a Venghlui lama chhuah thlakna pawh hi one-way ni mah se, kawng a chhuk ulh leh zîm avangin motor a chhuak chak thei lo va, kawngpui a tibuai fo.
11) Raj Bhavan north gate junction hi kawng a zau deuh a, khawl bâwmin a dawn hlawk deuh avangin Tennis Court lama pêng thla turte’n kal tlang turte an dang buai phak ngai meuh lo.
12) Raj Bhavan south gate junction-a Tuikhuahtlang lama peng chho tur hi an tlem deuh avang leh junction a zauh deuh avangin tlang tur tibuai tham a awm ngai meuh lo.
13) Sikulpuikawn aṭanga Upper Republic lam chhuahkâ hi a chêp lutuk a, lirthei an chhuak chak thei lo va, junction a hnawh buai fo. Chutiang bawkin Khatla kâwn lam pan thlakna hi a zîm lutuk avangin a chak theih lo a, a tâng luih luih reng bawk. One-way atana uiawm bawk si a ni.
Heng main road aṭanga chhuahkâho hi an zîm leh remchan loh em hlawm avang hian main road dung bik hi a che chak thei lo a ni ber a. Khawpui chhung kawngpuite hi one-way vek dawn lahin a insuihfin lehna turah a buai zo leh vek tho bawk si a. Chuvangin, khawpui chhung, main road kan tih bik thlûr hnih khata traffic tâwt lutuk tihthawlna ṭha ber chu main road aṭanga chhuak duhte an duhna hmun apianga chhuahtir vat zel hi a ni ber tawh. Kual thuitir tih hi chu kawngpui tihtâwt reina mai a ni a, chhuahtir vat lova kual hlattir chu mi tihmanganna ṭha tê, hun leh oil khawhralna (time and fuel consuming) mai a ni tawh thung.
Kual hlattir ṭhat zawk theih hun chu traffic thâwl lai, chak deuh taka tlan theih hun hi a ni. Traffic thâwl hun lai hi chuan tu mah kual leh cross buai awm lovin, kawng chu thui zawk deuh mah se tluang taka tlan theih hi a hluin a him ber reng a ni.
A bik takin Bazar Bungkawn hi khawpui laili lai tak a ni a, he laia cross-tir hi, chhim lam pan leh hmar lam pan kal thei lo paih thâwl leh tawh chetna ber a ni ta a. Cross-tir vanga tih dinte tan khawtlai phah hlekna angin lang mah se, a pumpuia ngaihtuah chuan main road jam insual ṭhelhna ṭha ber chu a ni tlat si. Tlai lamah phei chuan Traffic Police chhun duty-te hahchawlh hma theih phahna pawh a ni ṭhin.
Aizawl khawpui traffic hi zawng, traffic duty zei leh zei lote hi an inthlau khawp a. Thiam taka regulate ten fel taka an tih thuai theih laiin, zei lo deuhte chu an inhai vûr thuai ṭhin a nih hi.
Phai ram khawpui lian leh kawngpui zau ṭha, a ruala lane 4/5-a tlan theihnaah chuan junction-a stop avangin za tam ding ṭhuap ṭhin mah se, chhuah an nih veleh an tlan thâwl leh duak ṭhin. Aizawl khawpui zawng, kawng kâwi si, zîm bawk si avangin peak hour-ah chuan khawpui chhung kawngpui dungah lirthei an in-tira-mei-kai kual chhuah vek avangin a tlan thâwl ve lawk thei tawh ṭhin lo a ni.
- PC Hmangaihzauva. 9612160012