Artificial Intelligence thlirna
AI kan tih chu Computer Science huam chhunga mi niin, mihring kan ni tin nuna computer ṭangkai zawka kan hman theihna programme a ni. AI hian mihring anga zirna, duhthlanna leh mihring anga ngaihtuah theihna a pe a ni. Kawng tam tak sum leh pai che vêl chung changah te, damdawi lamah te leh zirna kawngahte an hmang nasa hle a, computer games kan khelh leh car kan khalh thlengte hian AI hi a awm kual vel vek a ni.
Han thlîr ila kan ni tin nuna technology kan hman te, phone leh laptop te chu Perrsonal Assistant hmanga siam vek a ni a. Chutiang bawkin Microsoft tan Cortana, Apple tan Siri leh Android tan Google Assistant. He AI mimal pui bawmtu hian reilote chhungin mobile hman dan chu lo thiamin a phone neitu tan awlsam zawka hman dan a ruahman thei ṭhin a ni. Kha software khân a hmangtu chin ṭhan lo hriain, a hmun tlawh ngun emaw, hmun an kal hmasak duh te aṭang te chuan an neitu chu an lo zir ve zel a, engkimah a neitu tan kawng awlsam a chhawp chhuak ṭhin. AI hi mihring nun khawsak tiawlsam tura duan niin. Personal Assistant chu a changkang zawk leh tunlai zawka thuam a nih chuan an neituin a hmeh buai ngai lovin ṭawngkain a lo dawngsawng thei a ni. AI chu zawhna midang kan zawt mai ang hian a inan lohna erawh chu mihring chuan zawhna chhan nan hun an duh rei viau thei a, AI erawh chu an zawh rual khan a lo chhang nghal zung zung thei ṭhin a ni. AI hi a changkang tawh viau naa chu a tir lam chauh kan la thleng a, he thil hian khawvel chu a thlâk danglam dawrh thei dâwn tlat a ni.
AI hi science leh engineerimg ṭang kawpa khawl fing taka siam computer programme hmanga duan a ni. AI hian ama thluak neiin mihring anga ngaihtuah kher a ngai lo va, a letin a chak zâwk bawk a ni. Finna, thiamna leh thu pawimawh lâk khawm a tih hlawhtlin dan Mihringte zawnpui hi a hna pêng khat a ni. Mihringte pawh hi kan hmel hmai, thiamna kawng, finna kawng a inang lo vek ang hian AI pawh hi a dang hlak a. Artificial Intelligent hian mahni kal dan neiin mi thiam bikte hriatna software ah indah khâwm chu ringin, mahni duhthlanna fing tak pawh an siam hrang thei a, famkim lo mah se ngaihdan a nei ve thei tlat a ni mihring angin.
Artifual Intelligent hi thil ti thei tak niin, zau taka hmasawn char char thei a ni. Kan khawtlang tih changkan nan thil a tih theih em avang hian AI hian hlauhawmna riau nei sia theihna beiseina sang tak siam thei thil a nei tlat lawi si a ni. Khawtlang, political leh economic lamah te, tuna kan hmuh AI kal dan hi chu a te nawi chauh a la ni a ni. Hna ṭhen tam takah chuan AI hian mihringte a luahlan ṭan der bawk. Hetiang khawl thiamna sang lutuk hian mihringte tâna hna hahthlak tam tak chu a chhawm ṭan der a, he mihring nun duhamna lutukah hian phuhrûk theih sang tak a nei a ni.
A pawimawh lai ber chu mihring leh khawl inelna sang chho tak hi a ni a, mihring harsatnaah hian AI hian a thawhhlawk em avangin a mihring vêktena kan mamawh ṭha zawk thawhhlawk zêl a nih avangin ngaihtuahna chu an kal thui thei viau a ni. AI khawl fing lutuk mahnia inenkawl zo kan siam zêl chuan kan tih tlangnel hmain nelawm taka kan chhuah hmain, mahni tum leh rorelna hran a lo neih palh a hlauhawm ṭhin a ni.
Mihringte tan harsatna zawk a thlen thei a, mihring harsatna lian sukiangtu atân a pawimawh em a, hmun tam takah mihring tha chhawr ngai lovin emaw hun tlem zawk a hmang bawk si a, sum sen a na lo zâwk bawk nen AI hian pawimawhna lian a lu ber a chang hial thei mek a ni. AI hi a fin leh lutuk chuan mahniin tum hran a lo nei thei a, mihringten kan thunun zawh bak kan thleng thei tlat a ni. A risk a sang hle a, a finna hi a chenfakawm rual rualin a negative zawngin a kal daih thei a ni.
Hamṭhatna tam tak mihringah siamin kan ni tin nunah ko a tizang em em a, AI chu mihringin kan va hrethiamin kan duh kan va tihtir a, amaherawhchu chu chauh ni lo mihringte ven reng thunun reng ngai lo pawn AI fing tak khawl phei chuan amahin inthununna neiin, Mihringte mamawh lo zirchiangin sawi kher ngai lovin amahin hna an thawk tawp thei a ni. Industry lian tak takah AI bun niin mihringte thunun enkawl reng ngai lo tura duan a tam tawh hle. Mihringte hnathawk chu na thei, thi thut thei reng kan ni a, hna pawh an sawt loh chang a tam. AI erawh khawl a nih miau avangin a zo zung zung thei tlat a, a number chhut ngai pawh an zo char char thei a ni; a hun tiam chhungin. Chu theihna sang tak chuan India GPD a chawk tho sang hle a, quantity leh quality development pawh a thlen nasa a ni. Thutlukna siam kawngah nasa takin an pui thei a, US chuan health care system-a 30% aṭanga 50% vêl sen chu na tih chang neiin a chhan chu mihringte hna thawh ṭhat loh chang leh zelthel muan chang kan nei a. AI erawh a thatchhe ve ngai lo, health care ah hian a thawhhlawk tawh em em a, IBMs Watson kan tih pawh cancer veite enkawlnaah thawh hlawk hlein natna lo sawi lawk leh ven dante a kawhhmuh ṭhin. AI hi nurse ang chiaha chhawr theih niin nurse awm kher ngai lovin damlo chu khawl hmang chuan an endik reng thei a ni, ral hla tak aṭang pawhin. Dr. Richar Segal Company in TRASER siam chhuakin damdawi design leh hmuh chhuah kawngah a pui thei a ni.
AI hian Finance kawngah pawh a fing filawr hle a, risk sang lutuk tur a veng thei a, thil chhut lawk theihna sang tak avang chuan mihringin a tih hun chhûng aia let fea zo rangin investor emaw businessmen te tan risk a pawt hniam duai thei a ni.
AI hman zel hi risk a sang ve thei em em a, health care hnathawk lai ni ta se, amaha ngaihtuahna thutlukna a siam theih miau avangin thuthlukna ṭha lo siam ta se, mihring tâna zalenna ṭha ber chu nuai bo ti ta se, damlo tam tak chu an khawl hmanlai system tih buaisak se la kan chhe duai ve thei bawk. Thil a tih awlsam leh lutukna hian khawvelah miin hausa leh rethei inkar a pawt zau thei dâwn a, a thawk mek ṭan tawh bawk. Mi hausain mi rethei ṭanpuia hna siamsak aiin AI hmangin a thlâk thleng ang a, hausakna leh hlâwkna zawk a um reng mai dawn a ni. Mi retheiin AI khawl ṭha an ban phak vek kher dawn lo va, quality development chu a hma aiin a muang deuh duai thei. Mi thiamte chuan Artificial Intelligent hian mihring tih theih chu a aia ṭha let 50% in a tih theihna chin kum 45 chhungin a thlen theih a rinawm an ti. Kum 120 hnuah phei chuan Artificial Intelligent hian mihring hna an luahlan vek tawh a rinawm bawk an ti a ni.
Economics aṭangin han thlîr ila, khawvelah hian scarcity kan tih engkim indaih lohna a lian a, mihringin kan duhâmna kan hum zo lo va, mi rethei chanai kan eiruksak a. Duhamnain kan chhâwl a hâl a, kan thil neihah lungawina kan nei lo. Kan duhnate hian tawpin tai a nei lo va, amaherawhchu kan hmanraw neih theihte resources erawh chu zo mai thei reng a ni.
Mahatma Gandhi chuan ti hian a sawi a, "Kan thil duhnate hi keimahni ṭheuhin inthunun ila, chuti chuan nun lungawina chu kan nei thei mai dawn a ni. Tichuan kan duhâmna tawp thei lo leh sum leh pai avanga thil ṭha lo tih leh inrawlhna lakah chuan kan him mai dawn a ni," a ti a.
- C. Malsawmkimi