Written by
- Zopui City Lalchawiliana
Chhinga Veng Ph:8731916132

Khawpui thar kan mamawh tak tak ta

Kan state khawpui ber Aizawl hi kan tawt lutuk ta! Tih ngaihna a awm ta lo a ni ber mai. Kawngpui lah hi a tih tlak awm chhun chu Chhim leh Hmar zawngin, zau lo tak hian pakhat chauh a kal ngawk mai a. A sirah footpath, kea kalna tur zimtein, in kal pelh theih ṭawk ṭawk hian a awm zeuh zeuh a. Chu pawh chu a khawthleng hian a zir loh vang ani ang. Kawng sir tawn tawnah ke a kalna tur a awm thei lova. Lirthei nena in tihpalh pawh awm ta se 'mahni side lam' tia sawi hleih theih lohna tur a tam hle mai. Tin,kawngpui kanna tur Fly-over lah chu a zau thei ngang lova,te takte in kual kawi deuha siam angai a. A siamtute leh a ruahman tute pawh hian an thiam na rawh e. Kawngpui zau ngil tha takah nalh tak leh ropui taka siamtu atan an itawm hle mai.

Kan Aizawl khawpui hi a tir aṭangin khawpui atana ruahman leh duan a awm lo niin a lang a. Tunah chuan kan tawt ta lutuk a kalkawng a thlur tam thei bawk si lova. A rem lai lai ah kan in ek-beng ani ringawt mai. Sawrkar lu pawh a hai ani ang,an duh lo chung chung Taxi-te pawh an intlan chhawk tir ta hial a. Chuti chung pawh in City Bus leh Taxi te hlawk lohna tham ngawtin traffc a jam deuh reng tho a. Kan mi hausa tam takte lah chuan in an sakin kawng an rawn nek emaw tih mai tur ani a. An ram chin pawh nimahsela tlem han ip deuh hlawm sela chu kan kawng tawt zualpui hi chu a ziaawm in,thaw i-pik zualpui hi chu a zia awm deuh tur.

Tunah chuan kan khawpui hian min zo ta lo ani deuh ber mai. Khawpui han zauh leh zelna tur in zawl ṭha leh hmun rem a awm ta lova. Khawpuia awm hram duh ten awih tak pangah lo chuan in sakna tur a awm tawh si lova. Fura lo thlenin ‘lei min’ leh 'Lei minin in a hnawla,mi chuti zatin nunna an chan' tih chanchin kan hre kumtin mai a. In her danglam deuh chu kan ngai tawh ani. Pu Rokungan, “A mawi mah ti ila,lunglai a dam lo” alo ti tawh a. Kan Aizawl khawpui hi chei ṭhat han tum teh mah ila,a ṭha thei tak tak tawh lo a,a mawi thei tak tak lo ani. Sum sen tamin awmzia a nei tlem tawh khawp ang. India ramah leh ram dangah te pawh hian khawpui thar din hi a lo awm tawh thin a, keini Mizoram te hi chu kan pi leh pu te, mithiam te la awm mang loh lai ruahman na ṭha tur pawh la hmu thui lem lo, hmanlai mi kan tih mai te kha an ni a tlang ram a awm kan ni bawk a, a khaw thlengin a zir lo bawk nen kan khawppui Aizawl hian, duhthu a sam lo nasa hle a, a khaw thleng hian min zo tawh lo tih hi chu sawi pawh a ngai lo a, chung te a vang chuan kan ram hian khawpui zau ṭha zawk leh nuam zawk, ropui zawk hi chu kan mamawh tawh tak zet a ni.

Pu Rokunga bawkin, “Mahse aw, zawl hmun ṭha chu zawng ila, thinlai hnemtu tal ka tawng mahna”atih lai hi ni awm takin Zopui City atana hmun ṭha ber leh rem ber ni a lang, Thenzawl hi Mizoram tan hmun laili ani a. A ram a zawl ṭha a. Serchhip panna lamah khawpui dinna khawp turin ram rem tak mai thuitakin a in pharh chho duai bawk a. Aizawl lam aṭanga kalin Thenzawvl khaw thlen hma in Ram Parh zau ṭha pui a awm duai bawk a. Thenzawl khaw chhim lam Lunglei kawng lam lah chutiang bawkin zawl tha a parh phei duai a tuna Thenzawl khua tak pawh hi ‘veng sir’ dinhmuna ding daih thei khawpin a chheh velah khawpui dinna atana ram rem ala zau a. Tuna Vety Farm hi chu hmun thengthaw zawkah sawn a la ṭul ang. Kawng atana remchang lai tur a buh thar pawh hi it lovin sawrkarin lei sak sela. Feet 100 in kawngpui kal tlang ruah mai sela, kawngpui bak chu inhmunah ṭhet leh sela,sum tam tak a lut leh dawn tho a.Khawpui chhungah kawng chu a zau thei ang berin kal tir thluah thluah sela, flyover a ṭul huna nalh ṭha taka dawh zung zung theih turin lo ruahman sa vek tur a ni a, a hual veltu lah chu mual hniam te te han rawt deuh a,department hmun atana itawm tak tak anni hlawm bawk a. Tin, tui a ṭha bawk a,lui lian deuh a hla lo bawk a. Aizawl hi Zopui City aṭang in a hla lova. Zopui City nen a inkar kawng hi phei vek a ni a. Kawngpui liàn takin laih tlang ruah nisela,Thenzawl aṭang hian Falkawn damdawiin lian a hla lo a. Thlawhna ṭumhmun tur pawh van boruak a inhawng zau bawk a, boruak a tha hle bawk. Kawng chhawng siamna tur pawh a la thengthaw zau bawka. Duh anga ṭha leh mawi taka siamna tur pawh mithiam ten lo ruahmanna sa sela. In sak pawh a theih chuan sawrkar ruahmanna in in ang thei ang bera sak ni se la.

Tin, chhum zin ve ngai lohna ni a sawi, Lungrang tlang leh Zote tlangahte Thlawhna tumhmun lian tak a awm theih hmel a. Hei hian khawpui a hnaih deuh anih chaun Zopui City leh Lunglei inkarah tlangsang sei tak awmin mi ṭhenkhat chuan an sawi bawk a,hei hi chu mithiam te kutah dah nise la. Hmun hla zawkah pawh a awm mai theih rin a ni a. Thenzawl khua hi lirnhing kawngin a chhunlut ve lo niin a lang. Naupang infiamna lehin tih hlimna tur hmanraw chi hrang hrang dah tel bawk in upa ho intihhlimna tur in hmun zau ṭha leh theng thaw a siam thluah thluah theih bawk ang a. Khawpui leh a chhehvel chu khualzin mite hip thei tur zawngin buatsaih vek a ni ang a, khualzin mite hi koh luh leh sawm luh chawpte hi chu ṭhatpuina tham tak tak a ni lova, ramin a ṭhatpui tur khawp hi chuan an rawn luh duhna turin a hipa hip luh a ngai a ni. Pangpar huan mawi tak par chi hrang hrang leh khualzin mite hip thei turin,tin chawlhbuk,a chung Di a bang leh a ṭhutna mau buatsaih ni bawk sela, Zopui City chu chutiang tura buatsaih nghal ni se la. Kawng sir tawn tawnah motor tlakna dal ni bawk turin thingkung sava tlan chi te, a hnah leh a par mawi chi ni bawk, mirethei leh harsa ten an duhtawk a an ei ve theih turin thei chi hrang hrang ser lam chi te pawh phun nise la. A inkar chu phun tur a zir in 6 feet atanga 15 feet inkar danah te ni hlawm sela a theih chuan Mizoram kawng a tam thei ang ber chu chtianga buatsaih ni se.

Tin, khawpui laiah chuan Pathian biak in lian tak leh ropui tak khawvela sawi tham khawpa mawi leh ṭhain, Kohhran leh sawrkar ṭangkawpin kum,engemaw chen an sak chu ding luah mai sela. Tin, khawpui, lai tak lo deuhah,Hmanlaia mi ropui tu emaw ber hming chawiin Indoor lianpui mi singtel leng tur ropui takin ding luah mai bawk sela. City Park leh Museum ram zau takah buatsaih bawk sela, a ṭul dan angin In ṭha tak tak leh ramngaw te siamin William Williams-a lim leh Mizoram a rawn luh kum leh a chanchin tawite ziakin. Tin, Pu Buanga te pahnih lim leh Mizorama an rawn luh kum leh an chanchin tawite ziakin. Tin, Mizorama harhna lo thlen kum leh a lo thlen dan chanchin tawi sapṭawng leh mizo tawngin ziak sela. Tin, Rabi Jonathan Cahn-an Israel leilung a rawn ken leh Mizoram leilung a fin lai lemte, tin, kan pi leh pu ten tuikhur kawng an hawn laia lamsul lanchhak lo kiang rawh u, kan pu Manashe thlahte kan lokal e an tih lai lem te, puithiam ten dawhkan/chhuar siam chawpa Arpa hlui sen khai a an in thawina kan Pu Manashea thlah te kan ni e an tih lai lemte, tin, Mr.Winchestera an that lai lemte, a fanu Mary Winchester kan rama an hruai lai lem leh a kum te, tin, British leh Mizo Lal Suakpuilala ten Sa-ui an tan lai leh an tanna hmunte, tin, Lusei lal leh Upa 300 rualin Japan do ve tura British flag an hel kual lai lemte, tin, Denlung lalnu Ropuiliani sapho lakah a tlawm duh loh avanga lungin a tang hlum lai lem te, tin, British sipai leh Mizo inkap lai lem leh a kum te ziakin, tin, Mizo ten Japan sipai an do lai lemte, tin, Pu Churchill-an heng mite hi ralthuam nen kan la a, kan awp zui a, an chungchang thu hi rel fel lo chuan kan chhuahsan lo ang a ti lai lemte, tin, Mizorama British Bawrhsap hrang hrang lim leh an rawn awm kum leh an chanchinte, tin, Mizo an ṭhendarh tawhte huikhawnn leh turin 1892 Jan.29-a Calcut-a Fort William-a rorelna pakhat hnuaia min dah khawm leh tura ro an rel lai lemte, Bawrhsap Mc Donald a bei dawngin mi lem a ziah leh a hnuaia lehkha a ziah, a thute nen tih lan tel ni bawk se. Tin, Mizorama C.M. lo ni tawhte leh an chanchin tawite, tin, Chhurbura leh Nahaia lemte leh an thil tihte, India in N.E. tlang mite DNA test result rawn ziaktu‘The Week” magazine Sept.12, 2004 lehkhabu te dahin, Chawngchilhi leh rul lemte, heng thil chi hrang hrangte, hi à tak ang thei ber tura duan leh siamin dah ni hlawm sela. Tin, heng ka sawi bakte pawh hi thil dang tam tak a aw manga, hmun pawh a duh zau hle dawn ani.

Hengte avang hian Zopui City atan chuan Thenzawl ram hi a ṭha berin a lang. Khua a tlai hmaa ala awlsam lai hian sawrkarin khawpui atan mithiamte fel takin ruahman tir sela,a rei hi chuan a buaithlak ṭhin. Tin,khawpui thli chu sawi tam lovin mithiamte kutah dah mai ila,Electric hrui hi lei hnuaiah kal tir vek bawk sela, Sports Complex pawh lian takin ruahman sela,chunglam aṭanga han thlir pawhin khawpui mawi leh nalh lutuka duang turin mithiamte kutah dah tawh mai tur ani.Zopui City ah hian Hnam bil boruak lakluh khap tlat ani ang.

Hetianga Zopui City din tu tur atan chuan ṭawngkam mai nilovin Ram leh hnam hmangaih tak tak tu,Pathianṭih mi,mi corrupt lo anni tur ani. Chuti anih loh chuan sum tam em em seng si hian phuai luai deuh,rintlak tak tak ni si lo, mipuite hnena in sawi mam chawp tumtute emaw,mi ṭhenkhatte hausakna lekah a chhuak mai ang tih a hlauhawm a, ram tan vanduaina lian takah a chang mai ang tih a hlauhawm hle ani, a hming atan chuan Zopui City tih ni sela.Tin, Zopui City siamna sum hi Central Sawrkar aṭanga budget lo kal chauh hmang lovin kan ram Sawrkarin a lak luh leh a thar chhuah aṭang te leh Ram dang aṭanga puihna te ni sela , Zopui City atan Thenzawl tluka hmun dang ṭha a awm hmel tawh si lova, Kum 4 aṭanga kum 5 lekah Tluk Leh Ding Awn Sawm chuang thar chhuak thei ngei tur ten buatsaih sela a ṭha hle ang. 

- Zopui City Lalchawiliana, Chhinga Veng Ph:8731916132