The unused potential

Tlém lái deuh khán ṭhiàn pathum vêl hi kan ṭhu khâwm a, zàn dár 12 thleng te hian kan tìtî ṭhìn a. Kan ṭhiànpâ hi pa kawm nuàm leh tìti thiãm, mi thilphal bawk sî hi a nì a, zàn tin hian an inah kan tìtî ṭhìn a ni. Kei phei chuan khatiànga tìtì kha ka kham lo a, zàn lam mai pawh duh tâwk loin, chhùn zànin ka ṭhiànpá in chu ka bìrh tlút tlut mai a ni! Kan thupui khel tlángpui chu— ram vàh chungcháng te, mi chak leh mi huáisen chanchin te, ár farm siàm chungcháng te, chàkãi farm siàm chungcháng te, Bruce Lee-a chanchin te, Mike Tyson-a chanchin te, dàwi thiãmho chanchin te leh thil dang tam tak kan sawi ṭhìn a. Thingpui hi a khát tâwkin kan in rèng a, kuhva hring hi kan inchhàwp vúm thúr rèng bawk a. Chhùn leh zàn hian min daih meuh lo a nì e.

Kan zíngah chuan keinî áia ruál ú hrét, pa aw pàwr leh tìti thiãm tak hi a rawn tel vè leh záuh ṭhìn bawk a. Thu 'bon' deuh hi han sawi ila, a áia turú hi a rawn phawrh nghâl thei zêl mai a, chûvàngin a bulah chuan kan tím deuh hlék ṭhìn a, a tìtî kan ngáithla deuh ber ṭhìn. Kan zínga mî, keinî áia náu deuh chuan kan Tìti Thiãma chu a 'on' thiãm khawp mai a, zawhna hi a'n zâwt a, a zàwh pàh hián a rûkin min han khèuh záuh a, a chhànna chu kan lo chhinchhiah kár a, a àwm loh hnû-ah hian kan sawi khâwm leh ṭhìn a, kan nui se-kî nasa thei hlê ṭhìn a ni.

Vawi khat pawh kan Náua chuan, "I tlangvàl lái hian 'boxing' te hi i thiãm viáu lo mâw?" a'n ti záuh a. Ani chuan, "Á... thiãm vak lo. Mahse kan khuáah khán mipa tleirãwlho hi tûk hnih khat te hi ka tihpui vè zéuh zeuh a, 'Nang hi chu i ngaihtuahawm vak lo ang,' ka tih chinte hi chu bial khat 'champion' hi an ni vè mai ṭhìn a," inngái tláwm déuh hian a'n tì a. A àwm loh hnû-ah kan sawi khâwm leh ṭhìn a, mit tui tla phùng hian kan nui ṭhìn a ni.

Ṭum khat chu kéite luhlulzià hi kan sawi a. Kan Tìti Thiãma chu a ngáwi reng a, chutah sáwi belh tùr kan hre ta méuh lo a, kan chìp nãwi ṭan tâ mâw tih-ah chuan aw pàwr chhek chhawk hian, "Kéite luhlulzià chu ka hre tawh alãwm. Vawi khat thing ka pú a, kawngpuia ka chhuak chhò chu ka chàwl a. Ka piah lawkah chuan kéite pachal hi ka lam hawi hian a lo díng rèng mai a, min lo en rèng a. Chuti taka min mèlh tâ chu ka thìnin a tuàr ta lo a, a lam pan chuan ka phei tâ a. A bul ka thleng ṭêp tih-ah chuan muangcháng hian kawng thlangah chuan a chhuk tâ a. A chhùknaah chiáh chuan ka'n zuáng thla vè nghâl a, hlam chen vél lékah hian a lo ding a, min lo la mèlh kàw kâw ngam nia maw le... kéite han luhlulzià chu!" a'n tì chu kan ngáwi ṭháp a, kan Náua chuan ka nâkah hian a kut zungchalin min rawn kàwm záuh a, insùm a har ngèi mai.

Khâng hunte kha a lo liãm tâ a, kum hnih liãm tâah khán kan Náuva nèn chuan kan inhmu náwlh mai a. "Ani kha i hmu ngãi em?" ka tì a. Ani chuan, "Hmu zeuh zeuh e, mahse an nû hian a khàp deuh ngê ni, a tìtî ṭha duh vak tawh lo. Mahse hmãn ní chu khawhar in kawtah mi chakho chanchin an sawi a— buhfãi ìp seh kawh te, belpuia tui awm seh kawh te an sawi a. A tàwpah chuan kan Ú-a chu a insúm zo ta ngang lo a nì ang, anî an chêt méuh chuan mi dang chuan ṭík pawh an ti ngam tawh lo," a tì a. Kei chuan phûr zét hian, "Èng ngê a sàwi a?" ka tì a. Náua chuan, "An khuáa pa pakhat chanchin a sawi a. 'An ram vahnaah ui púm tiàt vêl thing hi a va pawm a, a zung nèn chuán a pàwt pháwi ta mai a!" a'n tì chuh... a ngàwih hian kan ngáwi ṭháp tawh mai a. Chutah, '... a thing pàwh phàwi chu a piah hlam thum vêlah chuan a va sàwh phun leh hmíah mai a!' a'n tih méuh chuan tú mahin thil an sawi ngam tawh lo!" tìin min hrilh.

Âw le, khatiànga thu láwilò mai mai sawia hun khawh ràl kha a nuàm a, mahse nuàm kan tìh záwnga hun kan hman kha thing ngêt àng maia zàwi záwia min éi chhetû a lo ni ṭhìn. A taka thil tìh ('action') a awm lo a, a thû-ah kan thám ral fó ṭhìn a ni. Ṭhaláiho zíngah leh pa valáiho zíngah pawh hian Ronaldo-a rilru hahna te, Zelensky-a chawhmeh duh záwng te, Trump-a kekawrte ngáinàt záwng te hre tak tak, chû an hriàtna chu chhawrbáwk tak tak háwt sî lo, zànlái ár khuàn hnû-a chutiàng thil la khawn khâwm ṭan dáwn cháuh, a tûk zíng ni chhuak hmu ngãi rêng rêng lo, ṭhiànte leh nuthlãwi kuhva heh deuh bula sìkrét màn tõ chî pet kawh chunga sàwi tùr dàpa internet khawih tlaivár ṭhák ṭhak te pawh kan tam phián àwm asin! A bîk takin ṭhaláite hi kan hàrh a hun ta takzét mai. Thil tui hriàt theih ái chuan tih tùr hriàt a pawimawh zâwk a, tìtì tùr hriàt theih viáu ái chuan tih tùr ṭhà hriàt a pawimawh zâwk. Thil hre fú fú, chhàwr tlâk sî loh te kan tam ta hlê mai. Hawh u, tê luá leh nêp luá awm lo-a hna thawh i zir thar leh ang u.

- Aparema Hnamte