MSCTE kaihthawh a hun ta hle mai
India ram pum huap technical education lama thuneitu sang leh pawimawh tak All India Council for Technical Education (AICTE) chu Parliament Act, 1987 hmangin din a ni a. AICTE-in a hriattirna bawhzuiin state hrang hrangah pawh State Council for Technical Education din an awm nual. Directorate of Technical Education leh Board of Technical Education hmang ṭangkai zawkte pawh an awm.
Mizoram sorkar pawhin technical education lama hma latu tur leh a ṭula anga thurawn pawh sorkarah thlen ṭhin turin kum 1988-ah Mizoram State Council for Technical (MSCTE) a din a, puipa atana ruatte chu:
Chairman: Minister, Higher & Technical Education;
Vice Chairman: Chief Secretary, Govt. of Mizoram;
Member Secretary: Director, Technical Education (Mizoramah chuan Technical Education Department hran kan neih loh avangin Director, Higher & Technical Education hman a ni)
Member atan Mizoram chhung leh pawn lam mi eng emaw zat ruat an ni.
Kum 1989-ah Mizoram Education Department chu hmun thum–Art & Culture, Higher & Technical Education leh School Education-ah ṭhen a ni a. Heng hun laia technical school kan neih chhun Mizoram Polytechnic, Lunglei pawh Higher & Technical Education hnuaiah degree college ho nen dah a ni. Polytechnic (Diploma Course) hian university azawm ve loh avangin MSCTE hminga exam kalpui a nih bakah, diploma certificate leh ṭul dangte pawh pek a ni.
Hun hmasa lam kum 10 chhungin vawi nga MSCTE Meeting tluang takin neih a ni a, a hnu lam kum 1999-2024 chhung erawh chuan ṭhutkhawm a awm tawh lo. Higher & Technical Education Minister kan neih tawhte zingah MSCTE Meeting neihpuitute chu–Dr H Thansanga (1988, 1990 leh 1993), Pu Liansuama (1996) leh Pu B Lalthlengliana (1998) te an ni.
Thurel tawhte zingah Women Polytechnic, Aizawla din leh Higher & Technical Education Directorate-a Technical Cell siamte chu a hlawhtling langsar zual a ni awm e. Mizoram Engineering College din tura ruahmanna pawh AICTE aṭangin phalna 1999-ah hmuh a ni. MSCTE tihchakna tura rahbi pawimawh ‘Statutory Body’ a siam tumna pawh a tlawlh ta ni berin a lang.
Ministry of Human Resource Development (MHRD) hnuaia higher education tihhmasawnna tur ruahmanna pawimawh tak Rashtriya Uchchattar Shiksha Abhiyan (RUSA) Mizoram state-in a zawm kum 2013 hnu lawk 2014-ah Engineering College, Lunglei lamah din tura ruahmanna an siam chu MHRD aṭangin phalna hmuh a ni ve leh a. Mizoram State Project Directorate RUSA hian MSCTE chanchin leh Engineering College din tura a hmalak tawhnate pawh an hre mumal lo niin a lang.
Khawvelin changkanna leh hmasawnna lam kawng a zawh zel a, technology tel lovin hmasawn a kal chak thei lo. Hmasawnna kailawn rap phak theia min buatsaihtu hmanraw pawimawh tak pakhat chu Technical Education lama ṭan lak hi a ni awm e.
Tunlai Mizoram Technical Education dinhmun thlir kual chuan hmasawnna lam hmuh tur a tlem viau mai. Champhai, Kolasib leh Mamita Polytechnic building-te chu kum 10 hnuah pawh luahtu awm lovin an la ruak a. Chutiang bawkin Lawngtlai leh Saiha Polytechnic building-te pawhin luahtu awm lovin chhiat lam an pan mek. Serchhip Polytechnic hmabak pawh a danglam bik chuangin a rinawm lo. Polytechnic kan neih sa Mizoram Polytechnic, Lunglei leh Women Polytehnic, Aizawl pawh ngaihtuahawm tak an ni.
May 2014-a din chauh Mizoram State Higher Education Council chu kum rei lo te chhungin The Mizoram State Higher Education Council Act, 2017 (Act No.11 of 2017) hmangin thuneihna sang zawk (statutory body) hmang thei tura phalna pek a nih lain, kum 36 laia upa Mizoram State Council for Technical chu Act hmanga statutory body a siam tumna hnawl a ni thung. MSCTE a kal hleih theih loh takah chuan technical education enkawltu tur Directorate of Technical Education din tura sorkar nawrna pawh a hlawhtling chuang lo. Chutiang boruak hîp zel chung chuan MSCTE hian thawhchhuah a harsat ta hle niin a lang.
MSCTE tlusawp hi kaihthawh a ngai. Polytechnic neih mekte leh a thar lo awm thei tur leh hmalakna tur dangahte pawh ruahmanna felfai leh rintlak zawk duang thei tur, Delhi tlang thleng pawha ngaih pawimawh hlawh ṭhin MSCTE hi a bet rei lulai em a, ‘kaihthawh a hun ta e’ tih hi tun ṭumah chuan ka rawn tlangaupui a ni ber e.
Muhil pangngai chu kaihthawh an har lo, muhil der erawh chu kaihthawh an har ṭhin. Mizoram hmasawnna chak lehzuala a kal theih nan leh chhawr tlaka ṭhalaite chher chhuahna hmanraw pawimawh tak technical education lamah hma thar lak a la ngai zel dawn a ni. MSCTE chet chhuah theih hun tur hi nghakhlel takin i lo thlir phawt mai ang u. Kalphung thar sorkar hnuaiah tho hman tak ang maw?
- H Lalchhuanvela, Ramhlun South