Written by
- Rev. Jh. Za Hluna

CORRUPTION

Corruption hi kan hre lar hle mai, ram leh pawl ṭhanmawh bawk a ni. Kan ram chang lo pawh, khawvel ram ropui tak tak pawhin an buaipuiin, corruption awmtirtu chu hrem an nih thu hriat a ni fo mai. Chutih rualin mipui nawlpui hian corruption chu a eng tak hi nge tih leh, a enga chu nge huat ber tura chu tih hi kan hriat chian lehzual a va pawimawh em! Diabola'n Eden huana mihring hmasa ber, thianghlim leh ṭha famkim a tihchhiat (corrupt) dan aṭanga ṭan a chakawm hle naa, heti hian sawi hawng mai ila, 'Corruption bulpui chu Diabola a ni,' tiin.

Corruption hi hrilhfiah a har >m >mna chu 'Lawmthu sawina (Thanks giving)' hming te, 'Hmangaih thilpek (Love offerings)' hming te a pu tlat si ṭhin hi a ni awm e. Leilunga thil eng pawh hi eichhiat (corrupt) theih a ni a, he kan taksa meuh pawh hi eichhiat/tihchhiat theih taksa (corruptible body) a ni. Heti ang hian hrilhfiah i han tum dawn teh ang: Kan hriat tlanglawn hle angin sapṭawng a ni a. Corrupt tih awmzia ni bera lang chu 'ei chhia' tihna a ni mai awm e. (Matt. 9:19&20...sulrulin a ei chhiat.... tihah hian 'Corrupt' hman a ni. KJV). Bible a hman a nih dan ni bera lang chu, Pathianin a siam mihring taksa leh rilru Setana chakna hmanga eichhiat a nih ṭhin thu sawina a ni ber kan ti thei ang. Chu rilru sual (Diabola rilru) chuan a nih dan tur ang ni pha lova eichhe turin mihring a thunun ta ṭhin a, heta ei chhetu (corrupter) chu Diabola a ni.

Kawng dangin hetiang hian a sawi theih bawk ang: Theihai emaw apple emaw chu a lo rah ang a, a ṭhang lian zel ang a, a hmin eng sen tai hlar tur a nih laiin, a chhungah eng emawin a lo eichhe ta ṭhin a. A nih tur ang ni phak lova eichhiat (corrupted) niin a hmin hmain a ṭawih emaw, a kung aṭang hial pawhin a thlawn phah fo ṭhin, hetah hi chuan a ei chhetu (corrupter) chu nget a ni. Kawng dangin sawi leh ila: Sawrkarin building sakna turin sum a ruahman a, chu building chu, "A dung lam Ft.30, a vang lam 20 a ni tur a ni a. Tin, a bang concerete (cemented) a ni tur a ni a, a chung rangva pawh a ṭha chi a ni tur a ni a, tukverh t> 8 a nei ang a, a varandah Ft.5 chu concrete' a ni tur a ni, Mahse chu In chu contractor pakhatin a han sa ta a, a dung ft.25, a vang ft.18, a bang Tile niin, Tukverh t> pawh 6 chauh a nei a. A varandah phei chu lei an rit rual ta mai mai a. A awmzia chu chu in chu a nih tur ang ni pha lovin, khawimaw laiah eichhiat (corrupted) in a awm a ni. Chutah chuan a eichhetu (corrupter) chu contractor emaw official lam emaw an ni thei ang.

Tute hausak leh hausak loh emaw, an hlep hnem leh hnem loh hi corruption tehna tur a ni ber lo va. A hna chu a nih tur ang a ni em? Sawrkar Deparmtent leh pawl te hi a nih tur ang ni thei lova eichhiat a ni em? tih zawk hi corruption a awm leh awm loh kan tehna tur hmasa chu a ni. A hna chu ṭha tak, a nih dan tur dik taka ṭha emaw, pawl leh department chu ṭha tak leh changtlung tak chak taka hma la theia a awm chung pawha official lamte an lo hausa viau emaw, contractor te an lo hlawk viau emaw a nih chuan, an fin vang leh an khawsak thiam vangah ngaih mai tur a ni ang, sawrkar emaw pawl emaw hna leh function chu eichhiat/tichhiat (corrupted) a nih loh miau avangin. Tuin emaw in a sak san deuh avang ringawt te, tu emaw a lo hausak viau vang ringawt tein corruption chung changah kan puh hmingchhe ringawt tur a ni lo. Eng tikawng maha a hlawh leh a hnathawhin a phu reng reng loh sum leh bungraw kawlte erawhchu 'corruption rinhlelh' thuah thubuai siamsak a ni fo tih erawh chu hria ila. Chu pawh chu hlep r<k hmang (corrupter) tia sawi mai theih a ni chuang lo, chutiang case a man fihlim leh ta si pawh eng emaw zat an awm avangin.

Hei hian, mi a huasak vang ringawtin hlep ruk ching a ni ringawt lo tih a tifiah hle awm e. Mizote'n hlepruk hmang kan zawn danah hian fel hlel deuh a awmin a lang, an thil neih kan 'it' vang leh kan tih ve theih loh vanga ringhlel mai kan ang lek lek ṭhinin ka hria. Tunlaiah sawrkar hnathawk hlawh a tam ta hle mai, cheng nuai chuang hlawh t^n phei chuan hlawh chanve thla tina dah ṭhain, a chanve dang hmangin a khawsak theih tawh a. Inren thiam tan chuan kum li kum ngaah chuan in ṭha thawk tak a sak theih hrim hrim tih hi kan hriat tel a ṭul hle.

Sawrkar leh pawlho hrang hrangin hmasawnna tura hna an thawh, in sak emaw kawng sial a ni emaw, development hna hrang hrangte tihchhiat (corrupt) a ni ṭhin hi a pawi hle mai. Hetianga ram leh pawl hrang hrangin kan nih dan tur kan nih phak lohna tura eichhiat kan nih theih nana Diabola thang langsar tak chu sum leh pai (financial corruption) leh, rorelna diklo (administrative corruption) te hi an ni awm e. Ram hma­sawnna atana hman tur sumte, pawlho hmasawnna tura sum ruahmante a hmanna tur leh a hnathawh tur ang thawk phak lovin, anmahni sum bawma l<t tam zawk hial thei turin dan an siam chawp emaw, a ruk a ralin mahni t^n an lo hai ta ṭhin a ni. Pawl hrang hrang leh sawrkar pawh hian mahni inenkawlna tur dan hi kan siam chawp mai theih avangin, corruption hi Dan aṭanga teh chhuah mai hleih theih lah a ni hek lo.

Sawrkar a ni emaw Koh­hran thleng pawhin, sum tling khawm chu hotu lam te'n nuam lengna lam hawia hman theih tura kan pawt p>ng emaw, mimal hlawkna hawi z^wnga hman theihna dan kan lo inpe chawp mai ṭhinte pawh hi corruption a ni reng reng a ni, ram leh p^wl a ei chhiat (corrupt) tlat avangin. Hruaitu ṭha lovin an hruai dictator ram leh p^wl ṭhenkhatah te pawh hian 'Dan' ang thlapin hruaitute'n ram leh p^wl an eichhe (corrupt) thei ṭhin. Anmahni chu dan siamtu an nih miau avangin an duh duhin dan an siam chawp a, an suasam ta vak mai ṭhin a ni.

Corruption hi a huatthlala >m >m a. Ram leh khawtl^ng, pawl leh chhungkua a nih tur ang ni phak lova siamtu a ni. Sum leh pai emaw thuneihna emaw hmansual vanga mahni ram leh pawl eichhetu, hl>p r<k ching mite hi Diabola leh thil Ng>t te nen hian ang khat an ni. Anmahni an thau kung kung a, an awmna ram leh pawl an ei ch>r chhe vek a, an ei hlum duh hial ṭh$n.