AR chhuahsan ram
Land Revenue & Settlement chungchang hi state thuneihna a nih piah lamah, India Danpui 6th Schedule hnuaia autonomous district council-te pawh an huam chhunga land revenue & settlement thilah thuneihna pek an ni a. Chuvangin, Mizo District Council a lo pian khan land revenue & settlement pawh Council hnuaiah a awm nghal a, state kan nih thlengin sawrkarin chu thuneihna chu a chhawm zel a ni.
Tuna ram inpek leh inhmantir chungchanga dan (land laws) kan neih mek chu Mizoram Land Revenue Act & Rules a ni a; heng dan dungzuia pawl, kohhran, sawrkar department/body, etc. te hnena ram/hmun inpek dan chu neitu nihna tak tak tel lova hman hawhtir (lease basis) a ni. Chuvangin, MZU, PUC, Assam Rifles, etc. te hian an ram luah mek hi hun eng emaw ti chhung atan an hmang hawh mai chauh a ni a, a neitu dik tak chu sawrkar a la nih tho avangin an thu thua a ram pumpui emaw, a ṭhen azar chauh emaw pawh an tiralin mi dang hnenah an hlan chhawng ngawt thei lo.
Lammual leh a chhehvel ram Assam Rifles-in an luah an chhuahsan theih nan Mizoram sawrkar chuan Zokhawsangah ram a pe a, chuta an insawn chhuah fel hunah chuan he ram hi sawrkar ta a nih ang takin Mizoram sawrkar hnenah a hlan let leh mai tur a nih laiin, phût leh ngiat (condition) neia hlan let a tum tlat a. Mizoram sawrkar pawhin memorandum of agreement (MOA) chu a sign-pui ta mai ni awm tak a ni a, a mak hle a ni.
Kum 2002-ah daih tawh khan Assam Rifles-in an luah ram–Tuikhuahtlang, Khatla, Tuikual, MacDonald Hiil-a mi leh Lammual area te hi an chhuahsan huna mipui tan ṭangkai taka hman a nih theihna turin dan ṭha tak mai The Mizoram (Restriction on Use of Transferred Lands) Act duan a lo ni tawh a. Chu dan hnuaiah chuan Assam Rifles chhuahsan ram hman dan tur ngaihtuaha sawrkara rawtna thlentu tur Advisory Committee din tur a ni a. Tuna Assam Rifles chhuahsan Lammual ram hman dan tur ngaihtuahtu Advisory Committee pawh hi he dan hnuaia din a ni turah ngai ila.
Assam Rifles chhuahsan ram hman zui dan tur a thuphunga Advisory Committee-in a pawm dan Vanglaini ni 25/7/25 chhuaka rawn tarlan kha ngun takin ka lo chhiar ve a. Kha Committee-in a thuphunga an pawmte kha a ṭha thawkhat viauvin a hriat a. A bik takin master plan siamtu UDPA Secretary-in 52.57% lai mai hmun hring, mipui tana lên khawthawn theihna tura ruahmanna a duang telte phei kha chu tunlai ṭawng takin ka like bon tawp tawp a; hlawhtling ngei atan chuan kha ai baka awhawm kha a awm lo vang tih hial tur a ni.
Duhthusamin han ûm zui ve lawk ila. Hmun hring atana dah tur hi Saron Veng, Tuithiang, Bethlehem Veng leh Venghlui site lam leh Quarter Guard tlang hlawm laite hi a ni ngei turah ngai ila (hmun dang vak a awm chuang lo va). Thing hring kan zuah leh phun thar turte pawh ngun taka a leilung zir chian hnuah leimin veng thei tur chi thlan ni se a duhawm ngawt ang.
Committee-in chhuah lam pang pêra kawngpui siam, PWD-in a enfiah leh zir chian tura a dah kha AR chhuahsan ram hman ṭangkai dan tur ka lo mitthla ve fo tawh ṭhina tel ve, ka sawi ve fo a nih vangin han um zui ve leh hram ila. He kawngpui hi Saron Veng aṭanga Dak Inpui bula rawn chhuak phei turah ka ngai a; Aizawl khawpui tan traffic diversion a siam dawn avangin traffic jam pawh eng emaw chen chu a tiziaawm ngei ang tih a rin theih a ni.
Chutihrualin, kawngpui sial kan mitthla dan ber chu leilung laih a ni a, Lammual chhuah lam pang pêra kawngpui sial erawh uluk theihtawpa ngaihtuah nawn ngai tur a ni ang. Saron Veng leh Tuithiang veng chung lam leilung ngheh loh dan hi tun hma aṭanga hriat a ni a, Venghlui lam site hi tun hnaiah nasa takin lei a che tih hriat a ni leh a. Chuvangin , leilung lai chata kawngpui kan sial dawn a nih chuan ngun taka a leilung zir chian hnuah leimin lakah a him ngei tih hriat a nih chauhin kawngpui hi sial ni se. Chu kawngpui chuan tuihawk luankawr ṭha tawk a neih piah lamah, Lammual chhuah lam pang pêr hrim hrim hian drainage system ṭha tak a neih pawimawhzia hi hmuh hmaih loh ni se.
He kawngpui hi ka lo mitthla dan tak zawkah chuan elevated road a ni a, a siamna senso chu leilung laih ai chuan a sang deuh zawk ngei ang. Mahse, leimin leh chhiatna dang, leilung kan laih chhiatin a thlen theih lakah a him zawk a rinawm. Chu bakah, natural vegetation pawh kan tichhe nêp zawk ang a, elevated road hnuai tam tak hi green space/area atan a la hman zui theih dawn a ni.
Lammual gallery hnung lam (Tuithiang chung aṭanga Venghlui site lam thlengin) zawngah hian lirthei dahna tur parking space dah ni se, Lammual luhna pawh kawngpui kan sial a nih chuan hmun hnihah emaw tal chuan awm se, chu chuan Lammuala tih pui awm ni-ah mipui lut leh chhuak a sem darh ang a, traffic jam pawh a tihziaawm phah hle ang. Kawngpui kan sial tur kha elevated road a ni emaw, kawngpui pangngai emaw pawh ni se, parking space/area leh Lammual luhna siam thar tur nen ṭha takin a indawh zawm ngei ngei tur a ni.
Lammual ram hman dan tur kan lo mitthla ve ṭhin zinga Advisory Committee-in an ngaihtuah tel loh hi han tarlang ve hrim hrim ila. Tuna Lammual hma lam (main entry lam)-a kawngpui kal hi Quarter Guard aṭanga Dak Inpui thleng hian lak ngil phei pawp ni se, ram chuang (a la awm a nih chuan) leh tunah kawngpui zawng hi chu public parking atan hman ni se. Vanapa Hall leh Lammuala tihpui a awm pawhin vantlang tan parking area eng emaw zat a awm theih phah dawn a, tihpui awm loh lai pawhin a bul vela dawr leh office dawrtute tan lirthei dahna remchang tak a ni dawn a, AMC/sawrkar tan revenue leh employment a generate belh dawn a ni.
Hmun hring, mipui lên khawthawnna tur atana zuah tur hi Science Park ni nghal tura mithla tel ni sea va duhawm lehzual dawn em! Hmun remchang laiah, a bik takin zirlai leh ṭhalaite ngaihtuahna cho chhuak tur scientific model, hmun zau awh si lo eng emaw zat hûn ni se, lên khawthawn piah lamah finna chhar chhuahna hmun a chang thei hial ngei ang le!
- Sipi Pa, College Veng, Aizawl