I inah haw rawh
Mizoram dinhmun han bih chian tak tak hi chuan lungawi zawng a har a nih hi. Kan hriat ṭheuh angin Mizote hi sual chi hrang hrangin min sawp rethei em em a, khawpui leh thingtlang kilkhawr ber thleng pawhin, tu chhungkua mai pawh hi kan him tawh lo a ni. Kan ṭhalaite zingah sualin a hliam avanga nunphung pangngai pawha nung thei tawh lo, thi si lo, dam si lo, an tih ang hi an tam em em. Zu leh drugs vangin kan thi zawih zawih zel a, zûk leh hmuam ti kan tam em avangin cancer chi hrang hrang vei kan tam hle mai bawk. Chu chauh pawh a la ni lo, hmeichhiat mipatna hman khawlohna avangin HIV hrik pai pun chakna ram, kan la ni cheu mai si nen.
Heng zawng zawng lo awmna chhan hi Mizo nu leh pate hian chhungkua kan uap tawk loh vang te, chhungkuaa kan mawhphurhna kan hlen loh vanga lo thleng a nihna chin a awm a ni. Zêp nâk emaw, Mizo nu leh pa tam takte hian kan chhungkua sualin min rawn bei tur, lo dan emaw, lo do let tum emaw leh sual laka kan chhungkua lo ven him tum kan tam lo em a ni.
Tun hma kan pi leh pute hun lai aṭangin Mizote hi a huhoa thil tih luih luih nuam ti mi kan ni a, chhungkaw pa ber pawh mahni ina awm aia mi ina lên nuam ti tlat kan tam hle. Kristian kan nih hnuah pawh hei hi bansan loin kan la chhawm zel a, tunah pawh zan tin deuhthaw biak inah kan inkhawm a tih theih a, kar khat chhung hian biak ina inkhawm loh zan chu a tlem hle a ni. Chutah committee chi hrang hrang neiin kan la chhuak âwl lo bawk nen, zan âwl reng reng a awm mang lo a ni hi. Chhungkaw nu ber emaw, pa ber emaw, khawtlangah leh kohhranah emawa inhmang tan chuan mahni chhungkua awp lumna hun reng reng kan nei lo. Khawtlang leh kohhrana inhmang lem lo nu leh pa tam takte pawh mahni ina awm aia ṭhenawmte ina len nuam ti zawk kan tam em em si a.
Pathian chuan nu leh pate hi kan chhungkua ṭheuhah kan fate enkawl turin min ruat a. Nimahsela, nu leh pa tam takte hian hei hi zawm loin, mahni ina awm peih lo kan tam hle. Pathian thute pawh mahni ina sawi ṭha duh mang loin, mi inah chuan kan sawi tui em em hlawm mai a. Hei hi chhungkua enkawl dan tur chu a ni lem lo a ni. Hetia kan awm vang hi em ni ang, sualin Mizo chhungkuate min zuam a, min ngam em em ni? Chuvangin, Mizo nu leh pate hian kan chhungkua ṭheuha sual hnathawh do turin ṭan kan lak a ngai hle a ni.
Tuna nu leh pa tam takin sual kan do dan hi chu mahni chhungkuaah bul ṭan loin mi chhungkua kan vei a, mahni chhungkua insiam ṭhat tum si loin mi chhungkua siam ṭhat tumin kan vâk chhuak suau suau mai a nih hi. Hetia pawn lama kan vah chhuah hlan hian keimahni in chhung ngeiah sualin bu a lo khuar zel mai si a. Chuvangin, ka ramah chhungkua tam takte chu kan rûm vawng vawng mai a nih tak hi; a pawi tak zet a ni. Tunah chuan nu leh pate hian Lal Isua'n Gerasin ramhuai zawl a tih dam hnena a thusawi hi thupuiah nei ila, a ṭha awm e; "I inah haw la, Pathianin i tan thil a tihsak che hi a ropuizia va hrilh rawh," (Lk 8:39) tih hi.
Hawh teh u, Mizo mipa chhungkua pa berte u, in chhungkuaa fate uap lum hi hmeichhiate tih tur ringawta ngai loin, in nupui fanaute kîlkawia thlamuan turin i inah haw rawh u. Pathianin in chhungkaw tana thil a tihsak ropuizia che u hi in chhungte va hrilh rawh u." Pawn lamah chuan in chhuak tam tawhin, thu ṭha tak tak in va sawi hnem tawh alawm. Nimahsela, in nupui fanaute hnenah chuan in la sawi tlem a ni ang, sualin in chhungkua a luhkhungin, in fanaute sual chi hrang hrangah a tâlbuai nasa em mai; tunah chuan in nupui fanaute uap lum turin in inah haw rawh u. In chhungkuaah sual avanga hliam tuar an awm pawhin, mi dang kutah dah mai loin, nangmahni ngeiin enkawl tawh u la, in chhungkua hi in kuta awm a ni e. In chhungkuain a mamawh a che, i inah haw rawh.
Chutiang bawkin nangni, Mizo nute u, kum tam tak Kristian chhungkua buaipui a, mahni chhungkua kalsana mi ina kal ṭhinte u, in vah chhuah chung zawng khan in fate’n, "Ka nu, khaw nge a awm?" tiin an zawng ṭhin che u asin. In fate’n nu hmangaihna ângchhung an mamawh e, sual laka inhumhim nan an duh che u a ni. In ina in awm ngai loh avangin, tunah chuan in inchhung khur sualin a luhkhung a, in fate boral kawngah a hruai mek a nih hi. Eng a ti nge pawn lamah ringawt hun in la hman reng ni? In inah haw ula, in tu leh fate hmangaih a uap lumin thlamuan rawh u. An rilru nâ leh an taksa hliamte tuam dam u la, an hnenah chhandamna chanchin ṭha hrilin Kristian chhungkua din rawh u. Mi chhungkuaa in sawi in sawi ṭhin kha nangmahni chhungkua ngeiah sawi tawh rawh u. Chutichuan, Lalpa laka in rochan fanaute Lalpa hnenah in hruai thleng ang a, in êng chu miten an hmu dawn nia. Chutichuan, in chhungkua in dam tlang tawh dawn a ni.
Kan ram leh hnam a lo dam nan, Mizo nu leh pate u, in inah haw rawh u.
- Hausanga Hauzel