Ṭhalaite leh hnathawh thawmhnaw

Hnathawh thawmhnaw kan tih hian thawmhnaw chhia leh bâl sawina a ni lo a, hnathawh tibuai lo leh hnathawh laia dim ngai lo tur kawr emaw, kekawr/pawnfente leh pheikhawk kan inbel ṭhinte hi hnathawh thawmhnaw chu a ni mai awm e.

Mihring puitling chin tawhte hi chu hnathawh ngai vek kan ni a, hna thawk han tih hian kut hna thawk a, rim tak leh hah taka thawh kher a ni lo. Mahni awmhmuna thil kan siamte leh eirawng kan bawl te, lehkha kan zirte leh office-a kan hnathawh thleng hian hna thawk chu a ni vek mai. Heng ang hunah hian thawmhnaw ṭha leh man to, biak ina kan inkhawma kan inbel ṭhin ang hi a ngai lo a, kan thawmhnaw zingah dim ngai lo, tihbalh pawh pawi lo tur kan inbel ṭhin a ngai a ni. Amaherawhchu, hnathawh thawmhnaw tih vang maiin a hlui leh bâl, a uk deuh khekkhawk tur a ni lo a, uluk takin fai tak leh thianghlim takin kan enkawl ve tho tur a ni.

Mi fing leh changkang apiangin hna an thawk nasa a, hnathawh thawmhnaw pawh an inbel nasa a, an nun pawh a hlim phah ṭhin. An thawmhnaw pawh an ulukin an vawng thianghlim hle a, an thawmhnaw dangte ang bawkin an enkawl a ni. Hetih lai hian, mi ṭhenkhatte chuan hnathawh an zak a, hnathawh thawnhnaw inbel pawh an hreh tlat ṭhin a. An hnathawh thawhnawte pawh an thawmhnaw dang angin an uluk vak lo bawk a, an inbel zawh pawhin khawilai kilah emaw an hnawh tawm mai mai ṭhin. Hetia an tih avang hian an hnathawh thawmhnaw chu a hmuarin a rim a chhia a, hâk pawh a châkawm loh phah hle a ni. Hetia hnathawh thawmhnaw tih hi a ṭha lo hle a, taksa hrisel nan pawh a pawi thei a, chuvangin, hnathawh thawmhnawte hi thawmhnaw dang ang thoin kan vawng fai tur a ni.

Hnathawh thawmhnaw hi a hmang thiamte tan chuan a hluin a pawimawh em em a. Hnathawh thawmhnaw avangin kan dam chhung hian hlawhtlinna kan chang ṭhin a, mi zahawma min siamtu, dinhmun sang taka min dahtu a ni. Chuvangin, uluk taka enkawl hi a phu hle a, kan zahpui mai mai tur a ni lo.

Tunlai hian ṭhalaite zingah hnathawh thawmhnaw zahpui avanga hnathawhna hmunah pawh thawmhnaw ṭha inbel ching an awm ṭhin a. Hei hi thil ṭha lo tak a ni. Hna thawhna hmunah hian thawmhnaw ṭha leh man to kan inbel chuan kan thawhnaw a balh leh a chhiat hlauin kan hnathawh tur angin hna kan thawh theih loh phah a. Chuvangin, hna thawhnaah chuan hnathawh thawmhnaw ngei inbel hram ila a ṭha hle mai. Ṭha taka hna kan thawh theih nan leh indim loh a, kan thawh bawrh bawrh theih nan, hnathawh thawmhnaw ngei inbel i ching ang u.

Ṭhalai ṭhenkhat chuan hnathawh thawmhnaw inbel hi dinhmun hniam entirna emaw tiin an zak a, mite pawhin hnusit phah turin an ngai a. An ngaihzawngte’n duh loh phah mai an ring a ni mai thei a, an ngaihzawngte an hmuh fuh phei chuan an kimki châwih châwih ṭhin a ni awm e. Hei hi ngaihdan âtthlâk tak mai a ni a, thil hriat zau loh vang mai a ni. Ṭhalaite zingah hnathawh thawmhnaw inbel chunga hna thawhte hi mi tu mahin an hmusit lo va, miin an ngaisang daih zawk a. Mi pangngai chin chuan an ngaihzawngte’n hnathawh thawmhaw inbela hna an thawk lai an hmuh hian an ngaisangin an duh phaih daih zawk si a.

Khawvel ram changkanga cheng ṭhalaite chuan an ram leh hnam intodelh nan hna an thawk nasa hle a, an ram mipuite pawh an ṭhalaite kutah an innghat nasa hle a ni. Keini Mizote pawh kan pi leh pute hun lai kha chuan ṭhalaite’n hna an lo thawk nasain an zak ngai lo. Pu Rokunga pawhin,

"Lengite valate’n zai i vâwr ang,

Perkhuang ṭingṭang rimawi remin,

Thawh tur kan neih apiang i thawk ang u,

Kan ram leh hnam hre reng zelin."

a ti hial a. Chutah, uar leh duhthawh takin,

"Turni sa, khuangruah sur, thosi karah,

Hah takin thawk rim ṭhin mah ila,

Mizo kan ni a lawm, kan hlim ang chu,

Kan hun âwlte i hmang ṭha ang"

a ti piap piap mai a; hnathawh chu zahpui lo tak a ni.

Tunah hian kan ram thau ṭha ṭha min ei zawh sak tumtu te, ram dang mi, hnathawh thawmhnaw inbel zak miah lo, kan khawpuiah vâk sup sup hmuh tur an tam hle a. Hengho hi ûm bo turin Mizo ṭhalaite u, hnathawh thawmhnaw inbelin kan ram leh hnam tan hna thawk ve tak tak teh u.

- Hausanga Hauzel