CHHUNGKAW ṬHA NI THEI TURIN

Khawvela kan awm chhung leh kan dam chhung hian chhungkaw pawimawhna hi a tawp mai dawn lo va, a zual zel zawk dawn a ni. Mihring kan awm chhung chuan chhungkaw pawimawhna hi a nasa zel dawn a, a tawp mai dawn lo. Pathianin min lo din ṭan dan a ni miau mai a, tihdanglam theih a ni lo a ni. Evi leh Adama te kha chhungkaw hmasa ber nia kan sawi ṭhin an ni a. Mihringa lo piang ve ni si a, chhungkaw ngai pawimawh lote chu an nun a kim lo va, Pathianin a din dan an ṭhelh hle tihna a ni. Chhungkua a lo awm ve tawh chuan chhungkaw tel lo chuan nun a kim lo va, a zahawm loh bawk. Chhungkaw inkaihhruaina leh nihphung hian khawvel mihring lo awm zel tur hi a hril a, hei hi a bul ṭanna a nih tlat avangin. Khawvel mihring tu pawh mai hi mipa leh hmeichhe lak aṭang lo chuan pian ngawt ngaihna a awm lo. Chuvangin, tute pawh mai hian kan dah pawimawh hmasak ber zinga mi a nih a pawimawh hle a ni. Nu leh pa tam tak hi chuan kan fate awmzia leh awm dan pawh hi kan chîk lem lo; khawiah nge an kal a, eng nge an tih tih pawh hi kan ngaihven em em lo. Naute ang maia kan ena kan duat lai hian kan hriat loh hian sual kawng thui tak an lo zawh reng thei a ni.

Aizawl vela zanlaia ṭhalai vak chhuak tamzia te, zing dar 2 dar 3 thlenga ṭhalai tamziate hi! Hengte hian chhungte an nei lo em ni ang? Ṭhenkhat hi chu nu leh pa mumal lo hi lo awm pawh ni se la, an zavai chuan an ni lo; a tam zawk hi nu leh pa kara mi an nih ngei a rinawm. Social media-ahte kan hmuh ṭhin ang hian, zan rei tak taka Aizawl khawthlang lam kawnga ṭhalai tamziate an sawi nasa ṭhin hle. Mi tam tak hi chuan fate hi kan nei ve tawp a ni ber mai em aw tih theih a ni. A enkawlna leh an hmakhua tur thlir miah lo hian kan duat hluau hluau ringawt em ni ang. Kan sum hmuhna tur leh nuam kan tih zawng te, kan hna lamte kan ngaihtuah a, kan fate chet dan leh awmphung chîk miah lo hi mi tam tak kan awm a ni. Pathian hian fa nei mai mai turin mi siam hauh lo va, chhungkaw satliah ni ngawt turin min duh bawk lo. Inthlah pung a, amah hnaihtu leh a thu zâwmtu thlah tam tam tak nei a, leilung hi luah khat turin min duh zawk a ni. Nawmchen nana fa nei mai kan ni lo va, khawvel leh kan ram tan leh Pathian tana mi ṭangkai thlahte nei turin Pathianin min duh.

Tunlai kan ramah ngei pawh hian hmangaihtu nei lo, nun kawng dik kawhhmuhtu nei lo, kaihruaia enkawltu nei lo naupang leh ṭhalai an va tam em! Aizawl khawlaiahte an riak nghêk nghûk mai a. Hengte hian chhungte hmangaihtu an nei lo em ni ang le? Kristian tamna ram ni si hi khawthlang rama thil thleng ṭhin kan duh loh em em ṭhin khan kan ram pawh a tibuai ta hle mai. Pa ṭhenkhat, nupui fanaute tana sakeibaknei ni awm maia inhrosa a, mahni nupui fanaute pawh kutthlak deuh reng mai, nupui fanaute’n an hlauh em em an awm a. Chu mai bakah, nupui fanau ka nei e, tih ngaihtuah duh hauh lova tlangval ang maia khawsa tam tak an awm bawk.

Naupangte hian an naupan laia an thil hmuh leh hriatte hi an theihnghilh mai mai lo. Chu chuan an puitlin hnua an nungchang tur a hril hle ṭhin a ni. Nu ṭhenkhat lah pasal fanaute’n an koh lawm lawm pawha koh eih zawh loh, mipa dang lo hmu tài tlatte an awm bawk. Nupa ṭhenkhat, fate duat em em ringawt, an hrehawm hlau reng renga khawsa leh duat dan chin tâwk hre lêk lo kan lo awm bawk. Fate hi chu kan duat poh leh an lungawi lo mai; an phunchiar a, an nunah thil ṭha lo tak kan tuh a ni tih kan hre miah lo. Kan duat a, kan duhsak poh leh keimahni lu-ah meiling kan chhêk khawl a ni mai. Arab thufing chuan, “I fa avanga i ṭah hun a thlen hma ngeiin naupang chu vel mai rawh,” a lo ti asin.

Thufing pakhat chuan, “Fate thu ṭha hrilh chu a awl em em a, nuna hrilhtu nih erawh chu a harsa em a ni,” a lo ti tawl mai. Fate nun kawng dik zawh tur kaihruai ngai lo nu leh pa tam tak an awm a ni. Tunlai khawvel hi a changkang tawh si a, fate hian min bum reng mai ang tih hlauhawm tak a nia. Nu leh pate nun dan hi an lo entawn em em mai a, kan nun hian a zir loh chuan thu ṭha pawh hrilh mah ila a sâwt mawh khawp mai. “I fate Pathian lam kawng i zirtir loh chuan Setana’n sual kawng a zirtir ang,” Charles H. Spurgeona chuan a lo ti a.

Tunlaiah Aizawl khawpuia zan rei hnua bike chak tak taka khalh tleirawl an tam hle a, eng emaw intihpalh hleka pâwr nghal em em, aia upa zahna chang pawh hre lo fe fe an awm nawk a ni. Zan rei tak tak thlenga ṭhalai khawpui chhunga vak suau suau, mut nachang hre lo, thawh nachang hre bawk lo, ei tui duh ve hle si, thawmhnaw ṭha ṭha duh a, changkang thei ang bera chêt tum, thawh chhuah nei si lo an va tam em. Chung an incheina leh nawmsak an duhna avang chuan mahni inhralh pawh pawi ti lo hi an tam hle awm asin. Ṭhalai tam tak hi chu nu leh pate’n thu ṭha an hrilh pawha zâwm duh lo, mahni duh thua kal lui tlat, nu leh pate mâwl leh hmanlai nia ngai tlat, intichangkang, eng mah ni lawi si lo hi an tam hle. Nu leh pa tel lo hi chuan kan zahawm lo va, kan mawi na hek lo. Nu leh pa thawh chhuah azara lo nawmsak tum a, lo inla milian leh chapo fe fe an kat nawk bawk a ni.

A pawimawh ber chu chhungkaw ṭha din thei tur chuan Pathian lal bera neih hi a ni. Nupa insiam hma aṭanga chhungkaw din dan tur fel taka duan sa a, Pathian hriat chhungkua ni thei tura chungkaw din hi a pawimawh hle. Chhungkua din a lo nih tawh chuan chhungkaw nuam lovah chuan naupang an hlim lo va, nu leh pa tan lah phurrit a ni bawk. Chhungkua hi khawvel bul lo inṭanna, naupangte tana an thil zirna leh an nun dan tur kaihhruaina pawimawh tak a nih avangin a pawimawh em em a; a pawimawhzia hi Mizote hian kan hre tawk lo ni hian ka hre ṭhin. Nupa inṭhen kan tamziate hi han ngaihtuah hian a zahthlakin a pawi takzet a ni. Chuvangin, ṭhalai, nupui pasal la nei turte pawh hian fimkhur zawk leh uluk zawka chhungkaw din tura bul kan ṭan a duhawm hle a ni.

Dr Keneth Chafina chuan, “Khawtlanga sualna hi chhungkuaah zung a kaih dan chhui lova siamṭhat kan tum chhuan ka hlawhchham ang,” tiin a lo sawi a. Chhungkua hi khawtlang, ramin sorkarna bul lo inṭanna a nih avangin mi hmasa leh mithiam zawkte chuan a pawimawhzia hi an sawi fo ṭhin. Eng ang chhungkua nge kan din a, eng dinhmunah nge kan din mek tih hi nu leh pate hian inchhût ngun ila; siamṭhat theih loh khawpa tlai a awm lo vang. Nu leh pate’n Pathian hnaih tlatin, fate tan ṭawngṭaina tam zawk nen beidawng lovin dil ila; tlawm a ngaihna hmunah tlawm huamin, chhungkaw ṭha nei turin hma ila thar ang u.

- Reuben Lalnunthara Hnamte